Bác Hà giải đáp: Xét nghiệm AMH nên làm vào ngày nào của chu kỳ, bao nhiêu là bình thường và có cần kiêng gì không?

🧪 Cháu hỏi đúng “điểm nóng” mà Bác Hà gặp rất nhiều. Nhiều chị em lo lắng dự trữ buồng trứng giảm, nghe người này nói “phải xét nghiệm ngày 2”, người kia lại bảo “AMH ngày nào cũng được”, rồi băn khoăn có cần nhịn ăn, kiêng quan hệ hay kiêng thuốc gì không. Bác Hà hiểu cảm giác hồi hộp chờ con số AMH, vì chỉ một con số thôi cũng đủ làm chị em mất ngủ.

Trong bài này, Bác Hà trả lời kỹ 3 ý cháu hỏi: xét nghiệm AMH nên làm ngày nào, mức nào là bình thường và cần chuẩn bị/kiêng gì. Đồng thời Bác Hà cũng chia sẻ thêm góc nhìn Đông y để cháu hiểu “AMH thấp/high” không phải là dấu chấm hết, mà là một tín hiệu để mình điều chỉnh đúng hướng. 🌿

AMH là gì và vì sao dùng để đánh giá dự trữ buồng trứng?

AMH (Anti-Müllerian Hormone) là hormone do các nang noãn nhỏ trong buồng trứng tiết ra. Nói đơn giản theo cách Bác Hà hay giải thích với chị em: AMH giống như “dấu vết” của số lượng nang noãn đang hoạt động, nhờ đó bác sĩ ước lượng phần nào dự trữ buồng trứng (tức “kho trứng” còn lại).

Bác Hà cũng muốn cháu nắm chắc một nhận định quan trọng: AMH phản ánh số lượng nang nhiều hơn là chất lượng trứng. Chất lượng trứng vẫn phụ thuộc lớn vào tuổi, giấc ngủ, stress, chuyển hóa, viêm mạn… Vì vậy, AMH là một mảnh ghép quan trọng, nhưng không phải bản án.

Nên xét nghiệm AMH vào ngày nào của chu kỳ là tốt nhất?

Câu trả lời ngắn gọn của Bác Hà: AMH có thể xét nghiệm vào bất kỳ ngày nào của chu kỳ, vì nồng độ AMH nhìn chung ít dao động theo ngày rụng trứng so với FSH/LH/E2.

Tuy nhiên, Bác Hà khuyên cháu chọn thời điểm theo mục tiêu kiểm tra:

• Nếu cháu muốn “đánh giá dự trữ buồng trứng toàn diện” trong một lần đi khám: cháu có thể làm vào ngày 2–4 (hoặc 2–5) của chu kỳ để bác sĩ tiện chỉ định thêm FSH, LH, Estradiol (E2) và siêu âm đếm nang thứ cấp (AFC). Lúc này mình vừa có AMH, vừa có các chỉ dấu nền tảng khác để đọc bức tranh rõ hơn.
• Nếu chu kỳ cháu không đều, rong thưa, hoặc khó canh ngày: cháu vẫn có thể làm AMH bất cứ lúc nào. Bác Hà gặp nhiều trường hợp “đợi đến ngày 2” mãi không thấy kinh, làm chị em sốt ruột; thực ra AMH không bắt buộc phải chờ như vậy.
• Nếu cháu đang kích trứng/đang theo phác đồ hỗ trợ sinh sản: thời điểm lấy máu nên theo lịch của bác sĩ điều trị để đồng bộ với các xét nghiệm khác.

Nhận định của Bác Hà: Đừng để việc “chờ đúng ngày” làm mình trì hoãn quá lâu. Nếu mục tiêu của cháu là sớm có hướng đi, AMH có thể làm trước, còn các xét nghiệm nền thì sắp theo lịch sau.

Kết quả AMH bao nhiêu là bình thường?

AMH luôn cần đọc theo tuổi, đơn vị xét nghiệm và ngưỡng tham chiếu của từng phòng lab. Nhưng để cháu dễ hình dung, Bác Hà đưa ra mức tham khảo thường gặp (đơn vị ng/mL):

• Mức AMH (ng/mL) < 0.4: Thường gặp ở dự trữ buồng trứng giảm mạnh; cần đi kèm AFC, FSH/E2 để kết luận và bàn kế hoạch sớm.
• Mức AMH (ng/mL) 0.4 – < 1.0: Vẫn có cơ hội, nhưng càng nên tối ưu thời gian và điều chỉnh lối sống/điều trị nền.
• Mức AMH (ng/mL) 1.0 – 3.0: Đây là vùng “dễ thở” với nhiều chị em, nhưng vẫn cần đọc theo tuổi và mục tiêu (muốn có thai tự nhiên hay can thiệp).
• Mức AMH (ng/mL) > 3.0: Có thể gặp ở người trẻ dự trữ tốt, hoặc gợi ý xu hướng buồng trứng đa nang (PCOS) nếu đi kèm rối loạn kinh, mụn, rậm lông

✨ Mẹo nhỏ của Bác Hà về đơn vị: nhiều nơi trả AMH theo pmol/L. Thường có thể quy đổi gần đúng: 1 ng/mL ≈ 7.14 pmol/L. Nếu cháu gửi đúng đơn vị và tuổi, bác sĩ mới “đọc” sát được.

Điều Bác Hà muốn nhấn mạnh: AMH “bình thường” không có nghĩa chắc chắn dễ có thai, và AMH “thấp” cũng không đồng nghĩa vô sinh. AMH chủ yếu giúp dự đoán mức đáp ứng của buồng trứng khi kích trứng và gợi ý tốc độ suy giảm dự trữ theo thời gian. Vì vậy, Bác Hà luôn khuyên chị em đừng tự hoảng với một con số, mà hãy đặt nó vào đúng bối cảnh.

Có cần kiêng gì trước khi xét nghiệm AMH không?

Thông thường: không cần nhịn ăn khi xét nghiệm AMH. Cháu có thể ăn sáng nhẹ, uống nước bình thường.

Nhưng để kết quả “sạch” và dễ đọc nhất, Bác Hà khuyên cháu lưu ý 4 điểm sau:

• Ngưng biotin (vitamin B7) liều cao trước xét nghiệm: biotin có thể gây nhiễu một số xét nghiệm miễn dịch. Nếu cháu đang uống các viên “tóc-da-móng” liều cao, tốt nhất ngưng ít nhất 48 giờ (an toàn hơn có thể 2–3 ngày) rồi hãy lấy máu.
• Báo cho bác sĩ/phòng xét nghiệm nếu cháu đang dùng thuốc nội tiết (thuốc tránh thai, thuốc điều hòa kinh, thuốc kích trứng…), đang mang thai hoặc mới sinh: những bối cảnh này có thể làm việc diễn giải kết quả “khác đi”.
• Tránh thức khuya, rượu bia và tập quá nặng ngay trước ngày xét nghiệm: không phải vì AMH “tụt ngay”, mà vì Bác Hà muốn các chỉ số nội tiết đi kèm (nếu cháu làm chung) ít bị nhiễu do stress sinh học.
• Chọn cùng một cơ sở xét nghiệm nếu cháu cần theo dõi AMH theo thời gian: vì khác máy/khác kit có thể tạo chênh lệch, làm chị em hoang mang.

Nhận định của Bác Hà: Chuẩn bị đơn giản thôi, nhưng làm đúng mấy điểm “nhỏ mà quan trọng” này sẽ giúp cháu tránh được tình huống xét nghiệm xong lại phải làm lại vì nghi ngờ nhiễu.

Nếu muốn đánh giá dự trữ buồng trứng chính xác hơn, nên làm thêm gì?

Bác Hà thường phối hợp theo hướng “đủ thông tin, không lạm xét nghiệm”. Với một chị em đang muốn đánh giá dự trữ buồng trứng (đặc biệt nếu đang mong con), Bác Hà hay gợi ý:

• Siêu âm đầu dò đếm nang thứ cấp (AFC) vào đầu chu kỳ: đây là “cặp đôi” rất giá trị đi cùng AMH.
• FSH + Estradiol (E2) ngày 2–4 chu kỳ: để nhìn nội tiết nền và tránh trường hợp FSH “giả bình thường” do E2 cao.
• TSH, Prolactin nếu kinh nguyệt rối loạn, khó có thai, hoặc có biểu hiện rối loạn tuyến giáp/tiết sữa.
• Nếu đang hiếm muộn theo nghĩa “cặp đôi”: Bác Hà luôn nhắc thêm tinh dịch đồ cho chồng, và đánh giá vòi trứng/tử cung khi cần. Chị em đừng gánh một mình.

Góc nhìn Đông y của Bác Hà: AMH thấp/cao nói gì về khí huyết và tạng phủ?

Trong Đông y, khả năng sinh sản gắn chặt với Thận tàng tinh, Can tàng huyết, Tỳ sinh hóa khí huyết, và sự điều hòa của Xung-Nhâm. Bác Hà hay nói với chị em rằng: “Trứng là tinh, kinh là huyết”. Khi “tinh huyết” suy, mạch Xung-Nhâm yếu, thì biểu hiện có thể là kinh thưa, lượng ít, đau bụng kinh, khô nóng, mất ngủ, lo âu… và khi đó AMH thường không đẹp.

Nhưng Đông y cũng cho mình một lợi thế: không chỉ chăm chăm vào con số, mà nhìn cơ địa toàn thân. Bác Hà gặp nhiều trường hợp AMH thấp, nhưng khi chỉnh được giấc ngủ, giảm viêm, dưỡng huyết, điều can khí, ôn thận/ích thận đúng chứng… thì kinh nguyệt ổn hơn, chất lượng trứng và môi trường làm tổ cải thiện, hành trình có thai cũng sáng hơn. 🌿

Bác Hà gợi ý cách hỗ trợ theo Đông y trước và sau khi làm AMH

Phần này Bác Hà chia sẻ theo hướng an toàn, dễ áp dụng, không thay thế chẩn đoán và kê đơn cá thể:

• Ngủ trước 23h: Bác Hà coi đây là “thuốc bổ thận âm” tự nhiên nhất cho chị em. Thức khuya kéo dài rất hay làm rối trục nội tiết – kinh nguyệt.
• Giữ ấm vùng bụng dưới – thắt lưng: nhất là người hay lạnh bụng, kinh sẫm, có cục, đau bụng kinh. Ấm thì huyết hành, lạnh thì huyết trệ.
• Ăn theo hướng dưỡng huyết – kiện tỳ: ưu tiên bữa sáng đủ đạm; thêm vừng đen, đậu đỏ, táo đỏ, kỷ tử (liều vừa), cá, trứng, canh hầm…; hạn chế đồ lạnh sống, nước đá, đồ ngọt nhiều vì dễ sinh “đàm thấp” làm nặng rối loạn nội tiết.
• Vận động vừa phải: đi bộ nhanh, yoga, khí công 30–45 phút/ngày giúp can khí thông, huyết mạch lưu, giảm stress (mà stress là kẻ “ăn mòn” tinh huyết rất âm thầm).
• Đừng tự uống “thuốc bổ trứng” tràn lan: Đông y cần đúng chứng (thận âm hư khác thận dương hư, can uất khác huyết ứ…). Bác Hà chứng kiến nhiều chị em tự dùng sai, nóng trong hơn, kinh rối hơn.

Nhận định của Bác Hà: Khi cháu coi cơ thể là “mảnh đất”, AMH chỉ là một tín hiệu từ “hạt giống”. Mảnh đất tốt lên thì cơ hội cũng rộng hơn.

Khi nào cháu nên đi khám sớm thay vì chỉ làm mỗi AMH?

Bác Hà khuyên cháu chủ động khám sớm nếu có một trong các dấu hiệu sau:

• Trên 35 tuổi và đã mong con 6 tháng chưa có thai.
• Kinh nguyệt thưa dần, ít dần, hoặc vô kinh/thiểu kinh kéo dài.
• Tiền sử mổ u nang buồng trứng, lạc nội mạc tử cung, hóa trị/xạ trị.
• Triệu chứng gợi ý PCOS (kinh thưa, mụn, rậm lông, tăng cân) hoặc nghi rối loạn tuyến giáp.

Kết lại cho câu hỏi của cháu: AMH có thể làm ngày nào cũng được; nếu làm kèm nội tiết nền thì ưu tiên ngày 2–4. Mức “bình thường” thường nằm khoảng 1.0–3.0 ng/mL nhưng phải đọc theo tuổi và phòng xét nghiệm. Trước khi làm, cháu không cần nhịn ăn, chỉ nên lưu ý ngưng biotin liều cao tối thiểu 48 giờ và báo bác sĩ nếu đang dùng thuốc nội tiết.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —