Bác Hà giải đáp: Viêm lộ tuyến cổ tử cung do rối loạn nội tiết hay nhiễm khuẩn, và vì sao nhiều chị em dễ tái phát dù đã điều trị?

Bác Hà gặp rất nhiều chị em đến khám trong tâm thế “cháu đã đốt/áp lạnh/đặt thuốc rồi mà sao vẫn ra khí hư, vẫn rát, vẫn tái phát?”. Có người lo do rối loạn nội tiết, có người sợ nhiễm khuẩn, và phần lớn thì hoang mang vì điều trị xong lại quay lại như cũ. Bác Hà hiểu cảm giác mệt mỏi đó: bệnh ở vùng kín không chỉ khó chịu về thể chất mà còn khiến chị em tự ti, căng thẳng, ảnh hưởng hạnh phúc và chất lượng sống.

Với câu hỏi “viêm lộ tuyến cổ tử cung do rối loạn nội tiết hay nhiễm khuẩn, và vì sao nhiều chị em dễ tái phát dù đã điều trị?”, Bác Hà nhìn theo hướng Đông y sẽ thấy đây hiếm khi chỉ có một nguyên nhân. Thực tế thường là “gốc hư” (khí huyết, tỳ thận suy, xung nhâm bất ổn, can uất) kết hợp “ngọn thực” (thấp, nhiệt, uẩn độc, viêm nhiễm). Nếu chị em chỉ dập “ngọn” mà chưa chỉnh “gốc”, bệnh rất dễ quay lại.

Viêm lộ tuyến là gì và vì sao khiến chị em “khổ sở dai dẳng”?

“Lộ tuyến” là tình trạng vùng tế bào tuyến ở trong cổ tử cung “lộ” ra ngoài, làm bề mặt cổ tử cung dễ tăng tiết dịch và nhạy cảm hơn. Khi môi trường âm đạo – cổ tử cung bị mất cân bằng, vùng lộ tuyến rất dễ bị kích thích, bội nhiễm và sinh viêm. Bác Hà hay nói với chị em rằng: lộ tuyến giống như “vùng da non”, nếu khí hư nhiều, ẩm ướt kéo dài hoặc vi khuẩn – nấm – tạp khuẩn phát triển thì viêm rất dễ bám, và tái phát cũng dễ.

Theo Đông y, nhóm biểu hiện này thường quy vào các chứng “đới hạ” (khí hư), kèm “thấp nhiệt hạ chú” (ẩm – nóng dồn xuống hạ tiêu), hoặc “tỳ hư sinh thấp” (tiêu hoá yếu sinh ẩm), “can uất hoá nhiệt” (stress làm uất, sinh nóng), và “thận hư, xung nhâm bất cố” (nền tảng nội tiết – sinh sản yếu).

Nguyên nhân: Rối loạn nội tiết hay nhiễm khuẩn?

Câu trả lời của Bác Hà: thường là cả hai, nhưng vai trò mỗi yếu tố khác nhau theo từng người.

Nhóm nghiêng về rối loạn nội tiết (gốc hư): Chị em sau sinh, tiền mãn kinh, dùng thuốc nội tiết, stress kéo dài, thức khuya, giảm cân quá nhanh… dễ bị mất cân bằng hormone. Theo Đông y, đây hay liên quan đến thận khí suy (thận chủ sinh dục), xung nhâm rối (mạch xung nhâm quản sinh lý nữ), kèm tỳ hư khiến dịch tiết khó “thu nhiếp”, nên khí hư kéo dài, cổ tử cung nhạy cảm, viêm dễ “đậu”. Bác Hà thường nhận thấy chị em nhóm này hay kèm: mệt, lạnh bụng dưới, đau lưng, ngủ kém, kinh thất thường.

Nhóm nghiêng về nhiễm khuẩn (ngọn thực): Môi trường âm đạo thay đổi (pH, lợi khuẩn giảm), quan hệ không an toàn, vệ sinh sai cách, lạm dụng dung dịch rửa, đặt thuốc không đúng – không đủ liệu trình, hoặc có nấm/tạp khuẩn tái đi tái lại. Đông y gọi là thấp nhiệt, nhiệt độc ở hạ tiêu. Dấu hiệu hay gặp: khí hư vàng/xanh, mùi hôi, rát ngứa, nóng vùng kín, đôi khi chảy máu sau quan hệ.

Điều Bác Hà muốn chị em nhớ: nội tiết rối làm “đất yếu”, nhiễm khuẩn là “hạt giống”. Đất yếu thì hạt giống dễ mọc. Chỉ diệt khuẩn mà không nâng nền cơ địa thì bệnh rất dễ tái phát.

Vì sao nhiều chị em dễ tái phát dù đã điều trị?

Bác Hà tổng hợp các nguyên nhân tái phát thường gặp nhất mà chị em hay “vướng”:

Một là, xử lý ngọn mà chưa xử lý gốc. Đốt/áp lạnh/đặt thuốc có thể làm giảm tổn thương và giảm triệu chứng, nhưng nếu cơ địa vẫn tỳ hư sinh thấp, vẫn can uất hoá nhiệt, vẫn thận hư thì khí hư còn, ẩm còn, viêm dễ quay lại.

Hai là, môi trường âm đạo chưa được tái cân bằng. Nhiều chị em điều trị xong lại dùng dung dịch rửa mạnh, thụt rửa sâu, dùng kháng sinh/đặt thuốc kéo dài không theo dõi… khiến lợi khuẩn giảm, pH rối, thành ra “vừa khỏi lại loạn”. Bác Hà gặp không ít trường hợp “sạch viêm một thời gian ngắn” rồi tái vì mất hệ vi sinh.

Ba là, còn nguồn tái nhiễm từ bạn tình hoặc thói quen sinh hoạt. Nếu bạn tình có viêm quy đầu/nấm/tạp khuẩn mà không điều chỉnh vệ sinh và thói quen quan hệ, chị em dễ “lây qua lây lại”. Đông y gọi nôm na là “tà khí còn đường vào”.

Bốn là, cơ thể đang ở trạng thái “ẩm – nóng” kéo dài. Ăn ngọt nhiều, đồ cay nóng, rượu bia, ít vận động, thức khuya… làm thấp nhiệt nặng thêm. Bác Hà hay nhắc: thấp thì “dính”, nhiệt thì “viêm”; thấp nhiệt kéo dài thì viêm dai dẳng.

Năm là, tâm lý căng thẳng làm bệnh dai. Can khí uất ảnh hưởng xung nhâm, khí huyết kém lưu thông, miễn dịch niêm mạc giảm. Chị em càng lo, càng căng, cơ thể càng “nóng trong”, khí hư càng khó ổn. Bác Hà không nói để trách, mà để chị em thấy: tâm lý là một phần của điều trị.

Các biểu hiện thường gặp chị em cần nhận biết

Tùy cơ địa và tác nhân, viêm lộ tuyến có thể biểu hiện khác nhau. Bác Hà gợi ý chị em nhận diện theo nhóm triệu chứng:

• Khí hư bất thường: ra nhiều, loãng hoặc đặc; màu trắng đục, vàng, xanh; có thể kèm bọt; mùi hôi/khẳm.
• Ngứa rát – nóng vùng kín: tăng sau quan hệ, sau kỳ kinh, hoặc khi mệt, thức khuya.
• Đau tức hạ vị, đau lưng, nặng vùng chậu: nhất là khi thấp nặng, khí trệ.
• Ra máu sau quan hệ hoặc giữa kỳ: cổ tử cung nhạy cảm, niêm mạc dễ tổn thương.
• Kèm rối loạn kinh nguyệt: kinh sớm – muộn, lượng thất thường, đau bụng kinh (gợi ý xung nhâm không ổn).

Bác Hà lưu ý: triệu chứng có thể “giống nhau” nhưng cơ chế khác nhau, nên hướng chăm và hướng dùng bài thuốc Đông y cũng khác nhau. Chị em đừng tự quy chụp một kiểu rồi tự đặt thuốc kéo dài.

Test nhanh viêm lộ tuyến CTC

Bạn đang gặp vấn đề phụ khoa nào?

Khí hư ra nhiều bất thường

Vùng kín có mùi hôi

Bị tiểu buốt, tiểu rắt

Kinh nguyệt không đều

Khí hư của bạn có màu sắc như thế nào?

Nhầy nhầy như dịch mũi/ sữa chua

Trắng đục hoặc vàng nhạt

Vàng đậm/ xanh + mùi khó chịu

Khí hư lợn cợn như bã đậu

Các biểu hiện khác đi kèm bạn gặp phải là?

Chảy máu âm đạo

Đau rát khi quan hệ

Đau âm ỉ bụng dưới

Ngứa vùng kín kéo dài

Lần gần đây nhất đi khám phụ khoa của bạn là?

1 - 3 tháng

6 tháng

1 năm

Không nhớ khi nào

Giải đáp 1-1 cùng Bác sĩ Đỗ Thanh Hà

Gửi BÀI TEST

Cách cải thiện theo góc nhìn Đông y: vừa “giải quyết ngọn” vừa “bồi gốc”

Bác Hà chia hướng cải thiện thành 4 trụ cột, để chị em dễ hiểu và dễ làm theo 🌿

Trụ cột 1: Thanh thấp nhiệt – giải độc khi đang viêm rầm rộ.
Khi khí hư vàng, mùi hôi, rát nóng, ngứa nhiều… Đông y ưu tiên phép thanh nhiệt, lợi thấp, giải độc để “hạ hoả – rút ẩm” ở hạ tiêu. Nhưng Bác Hà nhấn mạnh: dùng theo thể bệnh và theo giai đoạn, không phải cứ “mát” là tốt; quá lạnh – quá hàn lại làm tỳ dương suy, về lâu dài khí hư càng dai.

Trụ cột 2: Kiện tỳ hoá thấp – giảm khí hư từ nền tiêu hoá.
Rất nhiều chị em khí hư dai là vì tỳ yếu: ăn uống thất thường, lạnh bụng, đầy hơi, phân nhão, dễ mệt. Khi tỳ yếu thì sinh thấp, thấp dồn xuống hạ tiêu thành đới hạ. Bác Hà thường khuyên chị em: muốn khí hư giảm bền, hãy chăm tỳ trước—ăn ấm, đúng giờ, giảm đồ sống lạnh và đồ ngọt.

Trụ cột 3: Sơ can – điều khí – giảm uất, ổn định xung nhâm.
Chị em nào “càng gần kỳ kinh càng bùng” hoặc hay cáu, tức ngực, mất ngủ, khô miệng… thường có can uất kèm hoá nhiệt. Bác Hà nhận thấy chỉ cần chị em ngủ sớm hơn, bớt căng, tập thở – đi bộ đều, nhiều trường hợp khí hư và rát giảm rõ.

Trụ cột 4: Bổ thận – cố xung – nâng nền nội tiết, giảm tái phát.
Nếu chị em sau sinh, tiền mãn kinh, hay đau lưng, lạnh bụng dưới, tiểu đêm, kinh thất thường… thì cần chú ý thận hư. Đông y coi thận là “gốc của thiên quý”, liên quan trực tiếp đến sinh lý nữ. Bác Hà thường nói: chữa tái phát là chữa cái nền—nền vững thì viêm khó quay lại, khí hư khó “tràn” như trước.

Gợi ý chăm sóc tại nhà (an toàn, dễ áp dụng):

• Giữ vùng kín khô thoáng, thay quần lót khi ẩm; ưu tiên chất liệu cotton.
• Không thụt rửa sâu, không lạm dụng dung dịch có mùi thơm/độ sát khuẩn mạnh; rửa nhẹ bên ngoài, lau khô.
• Ăn “ấm – sạch – bớt ngọt”: giảm trà sữa, bánh kẹo, đồ cay nóng, rượu bia; tăng canh ấm, rau xanh, thực phẩm lên men vừa phải nếu hợp.
• Ngủ trước 23h, đi bộ 20–30 phút/ngày; giữ ấm bụng dưới, tránh ngồi lâu nơi ẩm lạnh.
• Quan hệ điều độ, dùng biện pháp an toàn khi cần; nếu nghi ngờ tái nhiễm, cần trao đổi để cả hai cùng điều chỉnh.

Bác Hà nhắn nhủ với chị em: chỉ cần chị em làm tốt chuyện “giảm ẩm – giảm nóng – giữ tỳ thận”, hiệu quả bền thường cải thiện rõ hơn rất nhiều so với việc cứ loay hoay đổi loại dung dịch rửa hay tự đặt thuốc.

Lưu ý dành cho chị em để tránh tái phát và tránh sai lầm khi điều trị

• Không tự kéo dài đặt thuốc khi chưa rõ tác nhân. Bác Hà gặp nhiều chị em đặt thuốc liên tục làm niêm mạc kích ứng, lợi khuẩn suy, càng dễ tái phát.
• Khi có mùi hôi nặng, khí hư xanh, đau hạ vị, chảy máu bất thường hoặc đang mang thai: cần khám sớm để loại trừ viêm nặng và xử lý đúng cách.
• Sau can thiệp (đốt/áp lạnh) vẫn cần giai đoạn “phục hồi nền”: điều nếp sống, chăm tỳ thận, giảm thấp nhiệt; nếu không, tổn thương có thể giảm nhưng cơ địa vẫn kéo viêm quay lại.
• Đừng chỉ chăm mỗi vùng kín mà quên hệ tiêu hoá và giấc ngủ. Theo Đông y, tỳ vị và thận khí ảnh hưởng trực tiếp đến đới hạ; ngủ kém và stress làm can uất hoá nhiệt, bệnh dai hơn.
• Theo dõi theo chu kỳ kinh. Nếu cứ trước – sau kỳ kinh lại bùng, đây là “dấu chỉ” xung nhâm và khí huyết đang rối; nên đi theo hướng điều hoà tổng thể thay vì chỉ dập triệu chứng.

Bác Hà mong chị em hiểu rằng: viêm lộ tuyến tái phát không phải vì chị em “yếu” hay “bẩn”, mà thường do cơ địa đang mất cân bằng lâu ngày. Khi mình bình tĩnh, hiểu cơ chế, chăm từ gốc đến ngọn, bệnh sẽ có đường lui. Chị em cứ coi đây là một quá trình chỉnh lại “độ ẩm – độ nóng – độ khỏe” của cơ thể, rồi cơ thể sẽ tự ổn định dần.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —