Bác Hà giải đáp: Rối loạn nội tiết, viêm nhiễm kéo dài hay quan hệ sớm có làm tăng nguy cơ viêm lộ tuyến cổ tử cung không?

Rối loạn nội tiết, viêm nhiễm kéo dài, quan hệ sớm có làm tăng nguy cơ viêm lộ tuyến không?

Trước hết, chị em cần hiểu “lộ tuyến cổ tử cung” là tình trạng các tế bào tuyến (vốn nằm trong ống cổ tử cung) “lộ” ra ngoài, khiến bề mặt cổ tử cung dễ tiết nhầy và nhạy cảm hơn. Bản thân lộ tuyến không đồng nghĩa với ung thư; nhưng khi đi kèm viêm nhiễm, khí hư bất thường, dễ chảy máu khi chạm, thì mới thành “viêm lộ tuyến”.

Rối loạn nội tiết có làm tăng nguy cơ không? Có. Bác Hà nhận thấy nhóm chị em có nội tiết “lên xuống” (chu kỳ không đều, dễ cáu gắt, mất ngủ, bốc hỏa, mụn, khí hư dai dẳng) thường dễ gặp tình trạng cổ tử cung nhạy cảm và môi trường âm đạo mất cân bằng. Nội tiết biến động làm chất nhầy thay đổi, lớp niêm mạc dễ “mỏng – ẩm – dễ kích ứng”, từ đó vi khuẩn/nấm dễ phát triển.

Dưới lăng kính Đông y, rối loạn nội tiết thường liên quan đến can uất (stress, ức chế cảm xúc làm khí trệ), tỳ hư (ăn uống thất thường sinh thấp), và thận hư (nền tảng nội tiết – sinh sản suy). Khi thấp tích lại ở hạ tiêu gặp nhiệt, sẽ tạo thấp nhiệt – đây là “mảnh đất” rất hay gặp ở chị em viêm lộ tuyến tái phát: khí hư nhiều, đặc, ngứa rát, mùi khó chịu.

Viêm nhiễm kéo dài có làm tăng nguy cơ không? Có, và đây là yếu tố “đẩy” tình trạng đi vào mạn tính. Khi âm đạo – cổ tử cung bị viêm lâu ngày, niêm mạc dễ tổn thương, vi sinh bị xáo trộn, sức đề kháng tại chỗ giảm. Bác Hà thường gặp chị em “chữa viêm nhiều đợt”, càng về sau càng nhạy cảm, chỉ cần thức khuya – stress – ăn cay nóng là khí hư lại bùng lên. Đông y gọi đó là chính khí suy, tà khí lưu luyến: cơ thể yếu, thấp nhiệt bám dai, dễ tái.

Quan hệ sớm có làm tăng nguy cơ không? Bác Hà trả lời thẳng: quan hệ sớm không phải là “án chung thân”, nhưng có thể là yếu tố tăng nguy cơ nếu đi kèm cổ tử cung chưa trưởng thành hoàn toàn, vệ sinh – bảo vệ không đúng cách, hoặc lây nhiễm tác nhân gây viêm. Niêm mạc non dễ trầy xước, dễ kích ứng, tạo “cửa ngõ” cho vi khuẩn/nấm/virus xâm nhập. Điều quan trọng là chị em đừng tự trách; thay vào đó, hãy tập trung vào cách chăm và phòng tái phát từ bây giờ.

Tóm lại theo cách Bác Hà hay nói với chị em: rối loạn nội tiết là “nền”, viêm kéo dài là “lửa âm ỉ”, quan hệ sớm (kèm bảo vệ kém) là “cú chạm” làm tổn thương – khi ba yếu tố gặp nhau, nguy cơ viêm lộ tuyến và tái phát sẽ cao hơn.

Test nhanh viêm lộ tuyến CTC

Bạn đang gặp vấn đề phụ khoa nào?

Khí hư ra nhiều bất thường

Vùng kín có mùi hôi

Bị tiểu buốt, tiểu rắt

Kinh nguyệt không đều

Khí hư của bạn có màu sắc như thế nào?

Nhầy nhầy như dịch mũi/ sữa chua

Trắng đục hoặc vàng nhạt

Vàng đậm/ xanh + mùi khó chịu

Khí hư lợn cợn như bã đậu

Các biểu hiện khác đi kèm bạn gặp phải là?

Chảy máu âm đạo

Đau rát khi quan hệ

Đau âm ỉ bụng dưới

Ngứa vùng kín kéo dài

Lần gần đây nhất đi khám phụ khoa của bạn là?

1 - 3 tháng

6 tháng

1 năm

Không nhớ khi nào

Giải đáp 1-1 cùng Bác sĩ Đỗ Thanh Hà

Gửi BÀI TEST

Các biểu hiện thường gặp của viêm lộ tuyến cổ tử cung

Chị em thường mô tả bằng những từ rất đời thường, nhưng lại phản ánh đúng bản chất bệnh:

• Khí hư ra nhiều, có thể loãng hoặc đặc; màu trắng đục, vàng, xanh; đôi khi vón.
• Mùi hôi hoặc tanh, nặng mùi hơn sau quan hệ hoặc trước kỳ kinh.
• Ngứa rát âm đạo, nóng vùng kín, tiểu rát/tiểu buốt kèm theo.
• Đau khi quan hệ, khó chịu vùng hạ vị; có thể ra máu sau quan hệ do cổ tử cung dễ chạm chảy.
• Tái đi tái lại theo chu kỳ: cứ stress, mất ngủ, ăn cay – uống rượu bia – đồ ngọt là bùng lại.

Theo Đông y, Bác Hà hay quy về vài “thể” để chị em dễ hiểu (lưu ý đây là định hướng, muốn điều trị cần bắt mạch – hỏi kỹ):

• Thấp nhiệt hạ tiêu: khí hư vàng, đặc, mùi, ngứa rát, có cảm giác nóng.
• Tỳ hư sinh thấp: khí hư trắng, loãng, dai dẳng; người mệt, ăn kém, bụng dễ đầy.
• Can uất hóa nhiệt: tái phát khi stress; dễ cáu, mất ngủ, ngực sườn tức; khí hư đổi màu.
• Thận hư: kéo dài, cơ địa yếu; hay lạnh bụng, đau lưng, chu kỳ rối loạn, giảm ham muốn.

Cách cải thiện theo hướng Đông y để giảm viêm và hạn chế tái phát

Bác Hà luôn nhấn mạnh: muốn “êm” lâu dài, chị em cần làm song song 2 mũi: (1) làm sạch – giảm viêm đúng cách, (2) chỉnh cơ địa để “đất không còn ẩm nóng”.

Điều chỉnh cơ địa (gốc)

• Thanh thấp nhiệt khi khí hư vàng, mùi, ngứa rát: trọng tâm là “làm mát – tháo ẩm – giảm viêm”. Bác Hà thường theo nguyên tắc thanh nhiệt, lợi thấp, describing theo thể trạng từng người (không dùng một bài cho tất cả).
• Kiện tỳ hóa thấp khi khí hư trắng loãng, dai dẳng: chú trọng phục hồi tiêu hóa, vì tỳ yếu thì thấp sinh liên tục, khí hư khó dứt.
• Sơ can giải uất khi tái phát theo stress: điều hòa khí cơ, giúp cơ thể “xả” được uất, giảm bốc nhiệt xuống hạ tiêu.
• Bổ thận – dưỡng huyết khi cơ địa yếu, rối loạn nội tiết: đây là nền giúp niêm mạc khỏe, sức đề kháng tại chỗ tốt hơn.

Hỗ trợ tại chỗ (ngọn) một cách vừa đủ

• Vệ sinh nhẹ nhàng, giữ khô thoáng. Bác Hà không khuyến khích chị em lạm dụng thụt rửa sâu hoặc dung dịch sát khuẩn mạnh kéo dài, vì dễ làm “đứt” hệ vi sinh có lợi.
• Nếu dùng rửa ngoài bằng thảo dược, cần đúng nồng độ – đúng thời điểm. Rửa quá đậm, quá lâu cũng làm khô rát, tăng kích ứng.

Chỉnh lối sống để nội tiết ổn hơn (cực quan trọng)

• Ngủ trước 23h: Bác Hà thấy chị em thức khuya là nhóm tái phát rất nhiều, vì can – thận không được phục hồi.
• Giảm đồ ngọt, sữa ngọt, rượu bia, đồ chiên cay nóng: những món này rất dễ “đổ thêm dầu” vào thấp nhiệt.
• Tăng rau xanh, thực phẩm ấm vừa (cháo, canh, món hấp), uống đủ nước ấm; giữ bụng dưới ấm nếu cơ địa lạnh.
• Vận động nhẹ (đi bộ, yoga): giúp khí huyết lưu thông, giảm uất trệ vùng chậu.

Quan hệ tình dục an toàn để cắt vòng tái nhiễm

• Dùng bao cao su khi cần, nhất là giai đoạn đang điều trị hoặc niêm mạc còn nhạy cảm.
• Tránh quan hệ thô bạo; dùng chất bôi trơn phù hợp nếu khô rát.
• Nếu nghi ngờ lây nhiễm qua đường tình dục hoặc bạn tình có triệu chứng, nên khám và điều trị đồng thời để tránh “chữa cho mình nhưng tái từ bạn tình”.

Lưu ý dành cho chị em để phòng tái phát và an tâm lâu dài

• Đừng tự điều trị kéo dài: khí hư có nhiều nguyên nhân. Bác Hà luôn khuyên chị em nên khám phụ khoa định kỳ, làm xét nghiệm cần thiết (tầm soát tế bào cổ tử cung, HPV khi có chỉ định) để yên tâm và không bỏ sót vấn đề quan trọng.
• Không lạm dụng thuốc đặt/kháng sinh khi chưa rõ tác nhân: dùng sai làm loạn hệ vi sinh, dễ tái và khó trị hơn.
• Giữ vùng kín khô thoáng: quần lót cotton, thay thường xuyên; hạn chế đồ bó sát, ẩm lâu.
• Tránh thụt rửa sâu: chị em càng rửa sâu càng dễ mất “lớp bảo vệ tự nhiên”, viêm dễ quay lại.
• Theo dõi chu kỳ và dấu hiệu cơ thể: nếu khí hư bùng theo stress, mất ngủ, ăn uống thất thường, thì đó là “tín hiệu nội tiết – can tỳ” đang lệch. Bác Hà mong chị em nhìn ra gốc để chỉnh sớm.
• Kiên trì tối thiểu 1–3 chu kỳ để cơ địa ổn: nhiều chị em nóng ruột muốn “hết ngay”, nhưng cơ địa cần thời gian để phục hồi khí huyết và cân bằng thấp nhiệt.

Cuối cùng, Bác Hà muốn nhắn chị em một điều: viêm lộ tuyến không phải “bản án”, và càng không phải để mình sống trong sợ hãi hay tự trách. Khi chị em hiểu đúng mối liên hệ giữa rối loạn nội tiết – viêm nhiễm kéo dài – thói quen sinh hoạt và chuyện quan hệ, mình sẽ có chiến lược phòng tái phát rõ ràng. Cháu cứ bình tĩnh, chăm từ gốc, cơ thể sẽ đáp lại theo hướng tốt hơn.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —