Bác Hà giải đáp: Khí hư vàng xanh mùi hôi, đau khi quan hệ và ra máu nhẹ sau đó có phải viêm lộ tuyến cổ tử cung không—khi nào cần soi cổ tử cung?

Bác Hà hiểu cảm giác lo lắng của cháu khi thấy khí hư đổi màu vàng xanh, kèm mùi hôi, lại còn đau khi quan hệ và ra máu nhẹ sau đó. Đây là nhóm triệu chứng khiến nhiều chị em “đứng ngồi không yên” vì sợ viêm lộ tuyến cổ tử cung hoặc bệnh phụ khoa nặng hơn.

Trong thăm khám hằng ngày, Bác Hà gặp rất nhiều trường hợp “nghĩ là lộ tuyến” nhưng nguyên nhân gốc lại là viêm âm đạo, viêm cổ tử cung do nhiễm khuẩn—thậm chí có chị em kèm nhiễm Trichomonas, viêm do tạp khuẩn, hoặc viêm do lây truyền qua đường tình dục. Cũng có những trường hợp đúng là có lộ tuyến, nhưng mùi hôi và dịch vàng xanh lại đến từ nhiễm trùng “bám theo” vùng lộ tuyến, chứ bản thân lộ tuyến không phải lúc nào cũng gây mùi hôi nặng.

Vì vậy, Bác Hà sẽ giải thích thật rõ để cháu và chị em hiểu: dấu hiệu này có thể liên quan lộ tuyến, nhưng không thể chỉ dựa triệu chứng để kết luận. Điều quan trọng là nhận diện đúng “nguồn gốc” của khí hư bất thường và biết khi nào cần soi cổ tử cung để loại trừ tổn thương đáng lo.

Những triệu chứng này có chắc là viêm lộ tuyến cổ tử cung không?

Bác Hà trả lời thẳng: không thể khẳng định chỉ bằng triệu chứng. Viêm lộ tuyến cổ tử cung là tình trạng các tuyến ở ống cổ tử cung “lộ” ra ngoài, làm vùng cổ tử cung dễ tiết dịch và dễ bị kích thích. Lộ tuyến có thể đi kèm:

• Khí hư nhiều, thường dai dẳng.
• Chảy máu sau quan hệ hoặc sau thăm khám do vùng lộ tuyến dễ chạm là rỉ máu.
• Cảm giác cộm tức, khó chịu vùng hạ vị ở một số chị em.

Tuy nhiên, Bác Hà lưu ý: khí hư vàng xanh mùi hôi thường gợi ý mạnh tới tình trạng viêm nhiễm (viêm âm đạo/viêm cổ tử cung do vi khuẩn, tạp khuẩn, Trichomonas…) hơn là chỉ “lộ tuyến đơn thuần”. Khi có mùi hôi, dịch đổi màu rõ, kèm đau khi quan hệ, Bác Hà thường đặt ưu tiên: tầm soát viêm nhiễm và nguyên nhân lây truyền trước, đồng thời đánh giá cổ tử cung có tổn thương gì kèm theo hay không.

Nói theo Đông y, nhóm biểu hiện “dịch đới hạ vàng xanh, hôi, đau rát, khó chịu” thường thuộc phạm vi Đới hạ, hay gặp nhất là thấp nhiệt uẩn kết ở hạ tiêu. Nếu tình trạng kéo dài, tái phát, Đông y còn nhìn sâu thêm vào nền tạng: tỳ hư sinh thấp, can uất hóa nhiệt, hoặc thận hư làm “cửa mình” suy yếu, tà dễ xâm nhập. Bác Hà nhận thấy: chỉ xử lý “ngọn” (dịch hôi) mà bỏ qua “gốc” (cơ địa thấp nhiệt/tỳ hư) thì rất hay tái đi tái lại.

Test nhanh viêm lộ tuyến CTC

Bạn đang gặp vấn đề phụ khoa nào?

Khí hư ra nhiều bất thường

Vùng kín có mùi hôi

Bị tiểu buốt, tiểu rắt

Kinh nguyệt không đều

Khí hư của bạn có màu sắc như thế nào?

Nhầy nhầy như dịch mũi/ sữa chua

Trắng đục hoặc vàng nhạt

Vàng đậm/ xanh + mùi khó chịu

Khí hư lợn cợn như bã đậu

Các biểu hiện khác đi kèm bạn gặp phải là?

Chảy máu âm đạo

Đau rát khi quan hệ

Đau âm ỉ bụng dưới

Ngứa vùng kín kéo dài

Lần gần đây nhất đi khám phụ khoa của bạn là?

1 - 3 tháng

6 tháng

1 năm

Không nhớ khi nào

Giải đáp 1-1 cùng Bác sĩ Đỗ Thanh Hà

Gửi BÀI TEST

Lý giải nguyên nhân thường gặp theo góc nhìn Đông y

Bác Hà sẽ phân tích theo cách dễ hiểu, nhưng vẫn đủ sâu để chị em nắm được logic Đông y:

• Thấp nhiệt hạ tiêu (thể hay gặp nhất): Thường gặp ở chị em ăn cay nóng, nhiều đường/béo, thức khuya, stress kéo dài, vệ sinh sai cách, hoặc sau đợt dùng kháng sinh làm rối loạn hệ vi sinh. Biểu hiện điển hình là khí hư vàng xanh, đặc, hôi, có thể kèm ngứa rát, tiểu buốt nhẹ.
• Nhiệt độc – viêm nặng, viêm lan: Khi mùi rất hôi, đau nhiều, vùng kín nóng rát, đôi lúc có tức hạ vị. Đông y coi đây là “độc tà” quẩn ở hạ tiêu, cần hướng thanh nhiệt giải độc, táo thấp.
• Khí trệ huyết ứ (liên quan đau khi quan hệ, ra máu): Quan hệ đau và ra máu nhẹ có thể là do cổ tử cung/âm đạo đang viêm khiến niêm mạc dễ tổn thương; Đông y nhìn thêm yếu tố huyết ứ, lạc mạch bị tổn. Chị em hay stress, uất ức, khí uất lâu ngày cũng dễ sinh ứ trệ.
• Tỳ hư – thấp sinh (nền tái phát): Chị em bụng yếu, dễ đầy trướng, phân nát, hay mệt, ăn lạnh dễ rối loạn tiêu hóa… rất hay bị “đới hạ dai dẳng”. Bác Hà thường nói vui với chị em: “Muốn đới hạ yên, phải làm cho Tỳ khỏe trước.”

Chính vì nhiều cơ chế đan xen như vậy, Bác Hà không khuyến khích cháu tự “đoán bệnh rồi tự xử” bằng mẹo rửa/xông quá tay. Làm quá mức có thể khiến niêm mạc khô rát, mất cân bằng, viêm càng dai dẳng.

Các biểu hiện thường gặp kèm theo để chị em tự đối chiếu

Bác Hà gợi ý chị em quan sát thêm những dấu hiệu đi kèm, vì mỗi dấu hiệu là một “mảnh ghép” giúp định hướng:

• Mùi hôi tanh/khắm rõ, nhất là sau quan hệ hoặc sau ngày ra nhiều dịch.
• Khí hư vàng xanh, có thể loãng hoặc đặc, đôi khi lẫn bọt (một số trường hợp).
• Đau khi quan hệ (đau rát tại cửa mình hoặc đau sâu vùng hạ vị).
• Ra máu nhẹ sau quan hệ (vài vệt hồng/nâu).
• Có thể kèm ngứa rát, tiểu buốt, tiểu gắt, hoặc tức bụng dưới.

Với riêng dấu hiệu ra máu sau quan hệ, Bác Hà luôn nhắc chị em: đây là dấu hiệu cần được kiểm tra bài bản, vì ngoài viêm/lộ tuyến, vẫn có nhóm nguyên nhân khác cần loại trừ (tổn thương cổ tử cung, polyp cổ tử cung, rối loạn tế bào…). Không phải để làm chị em hoang mang, mà để mình đi đúng đường, tránh bỏ sót.

Khi nào cần soi cổ tử cung?

Soi cổ tử cung (colposcopy) không phải ai cũng cần làm ngay, nhưng trong nhóm triệu chứng của cháu, Bác Hà thường cân nhắc soi sớm nếu có một trong các tình huống sau:

• Ra máu sau quan hệ lặp lại (không phải chỉ một lần thoáng qua) hoặc ra máu không rõ nguyên nhân.
• Cổ tử cung nhìn thấy bất thường khi khám (vùng trợt, sùi, dễ chảy máu, nghi ngờ polyp/khối bất thường).
• Kết quả Pap smear bất thường hoặc HPV nguy cơ cao dương tính (đây là chỉ định kinh điển).
• Viêm tái phát nhiều lần, điều trị không dứt, khí hư hôi dai dẳng.
• Đau khi quan hệ kèm chảy máu khiến sinh hoạt bị ảnh hưởng rõ.

Bác Hà nhấn mạnh: soi cổ tử cung là bước giúp “nhìn kỹ” bề mặt cổ tử cung dưới phóng đại và quyết định có cần sinh thiết hay không. Nhiều chị em nghe đến soi là sợ, nhưng thực tế, khi có chỉ định thì làm sớm giúp mình yên tâm và xử lý đúng hướng.

Cách cải thiện theo Đông y: đi từ “ngọn” đến “gốc” để hạn chế tái phát

Bác Hà thường xây phác đồ theo 2 tầng: giảm viêm – giảm mùi – giảm dịch (xử lý ngọn), đồng thời điều cơ địa (xử lý gốc). Tùy thể bệnh mà nguyên tắc khác nhau:

• Thể thấp nhiệt: ưu tiên thanh nhiệt, táo thấp, lợi thấp. Khi chị em mô tả khí hư vàng xanh, mùi hôi, vùng kín nóng rát, Bác Hà thường định hướng nhóm phép này trước, sau đó mới chuyển sang kiện tỳ khi triệu chứng đã “hạ nhiệt”.
• Thể nhiệt độc – viêm rầm rộ: cần thanh nhiệt giải độc mạnh hơn, kết hợp chăm niêm mạc để giảm tổn thương. Bác Hà nhận thấy: nếu “độc tà” còn mạnh mà chị em chỉ bồi bổ thì dễ làm tình trạng nặng thêm.
• Khí trệ huyết ứ (đau, ra máu sau quan hệ): ngoài thanh thấp nhiệt, thường phải tính đến lý khí hoạt huyết ở mức phù hợp để lạc mạch bớt sung huyết, giảm rỉ máu.
• Tỳ hư thấp thịnh (tái phát): khi hết giai đoạn cấp, Bác Hà chuyển trọng tâm sang kiện tỳ, hóa thấp, điều chỉnh ăn ngủ, tiêu hóa. Đây là phần chị em hay bỏ qua nên rất dễ tái lại.

Về chăm sóc tại chỗ, Bác Hà khuyên chị em giữ nguyên tắc dịu – sạch – vừa đủ:

• Rửa nhẹ bằng nước sạch hoặc dung dịch dịu nhẹ theo tư vấn; không thụt rửa sâu.
• Không lạm dụng xông/rửa dược liệu nồng đặc, vì có thể làm khô rát, mất cân bằng pH.
• Quần lót cotton thoáng, thay khi ẩm; tránh đồ bó sát.

Về lối sống, Bác Hà thấy chỉ cần chị em kiên trì 2–4 tuần đã cải thiện rõ “nền thấp nhiệt”:

• Giảm cay nóng, rượu bia, đồ chiên, đồ ngọt nhiều.
• Tăng rau xanh, canh, thực phẩm thanh đạm; uống đủ nước.
• Ngủ sớm hơn, giảm stress (stress làm can khí uất, dễ hóa nhiệt và làm viêm dai dẳng).
• Nếu nghi ngờ viêm lây truyền, cần điều trị đồng thời cho bạn tình theo hướng dẫn chuyên khoa.

Chị em có thể tham khảo thêm các bài chia sẻ liên quan để hiểu sâu hơn về khí hư và cơ chế “đới hạ” theo Đông y:
Khí hư bất thường: nhận biết và hướng xử lý
và
Viêm cổ tử cung theo Đông y: vì sao hay tái phát?.

Lưu ý dành cho chị em để an toàn và tránh tái phát

• Không tự mua thuốc đặt/kháng sinh khi chưa rõ nguyên nhân. Bác Hà gặp nhiều ca dùng sai làm rối loạn hệ vi sinh, viêm kéo dài.
• Tránh quan hệ khi đang viêm rầm rộ, đau rát, có mùi hôi; vừa làm tổn thương niêm mạc vừa dễ lây chéo.
• Đi khám sớm nếu có một trong các dấu hiệu: ra máu sau quan hệ lặp lại, đau hạ vị tăng, sốt, khí hư hôi nặng, nghi ngờ mang thai, hoặc đã điều trị mà không giảm.
• Đừng quá phụ thuộc vào “mẹo rửa/xông”. Bác Hà hiểu chị em muốn nhanh khỏi, nhưng làm quá tay có thể khiến vùng kín nhạy cảm hơn.
• Muốn dứt điểm, phải xử lý nền: điều ăn ngủ, giảm thấp nhiệt, kiện tỳ—đây là điểm mạnh của Đông y trong các ca tái đi tái lại.

Bác Hà nhắn cháu một điều rất thật: triệu chứng của cháu “đủ dữ kiện” để mình nên kiểm tra bài bản (ít nhất là khám phụ khoa, soi tươi/đánh giá khí hư, tầm soát viêm cổ tử cung; và cân nhắc soi cổ tử cung nếu có chỉ định như Bác Hà đã nêu). Khi mình biết rõ nguyên nhân, Đông y mới gia giảm đúng thể, phối hợp chăm sóc đúng cách thì mới triệt để và bền.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —