Bác Hà giải đáp: Viêm nội tuyến cổ tử cung hay tái phát cần làm gì phòng biến chứng ảnh hưởng khả năng mang thai?

Riêng chuyện HPV, bác Hà muốn nói rõ để chị em yên tâm hơn: HPV là một yếu tố nguy cơ quan trọng liên quan đến tổn thương tiền ung thư cổ tử cung, nhưng “viêm nội tuyến tái phát” không đồng nghĩa với “chắc chắn có HPV”. Điều quan trọng là mình làm đúng xét nghiệm, đúng thời điểm, đọc đúng ý nghĩa kết quả—và song song đó, bác Hà vẫn luôn nhấn mạnh: giữ môi trường vùng chậu khỏe, khí huyết điều hòa, “đới hạ” ổn định thì sức đề kháng tại chỗ tốt hơn, nguy cơ dai dẳng cũng giảm đi.

Nếu chị em đang lăn tăn giữa rất nhiều lời khuyên trên mạng, bác Hà sẽ giúp cháu bóc tách vấn đề theo hướng “rõ ràng – làm được – theo dõi được”, để vừa loại trừ HPV một cách bài bản, vừa phòng biến chứng có thể ảnh hưởng khả năng mang thai.

Vì sao viêm nội tuyến cổ tử cung hay tái phát?

Về mặt cơ chế, viêm nội tuyến là tình trạng niêm mạc ống cổ tử cung bị kích thích và viêm, thường đi kèm biến đổi dịch tiết (khí hư) và dễ chảy máu khi chạm. Điều khiến bệnh “tái đi tái lại” thường nằm ở 4 nhóm nguyên nhân mà bác Hà hay gặp:

• Chưa xử lý hết tác nhân gây viêm: nhiễm khuẩn âm đạo kéo dài, nấm, tạp khuẩn, Trichomonas; hoặc vi khuẩn lây qua đường tình dục (Chlamydia, lậu…), thậm chí Mycoplasma/ureaplasma ở một số trường hợp.
• Viêm lan–ngược dòng: cổ tử cung viêm kéo dài dễ tạo “cửa ngõ” cho viêm lên cao (tử cung – phần phụ). Đây là điểm bác Hà luôn lưu ý nếu chị em đau bụng dưới nhiều, sốt, đau khi quan hệ.
• Yếu tố cơ địa theo Đông y: tỳ hư sinh thấp (khí hư nhiều, dai dẳng), thấp nhiệt hạ tiêu (khí hư vàng/hôi, ngứa rát), can uất hóa nhiệt (tái phát theo stress), thận hư – xung nhâm bất cố (ra huyết bất thường, dễ viêm dai dẳng). Bác Hà nhận thấy, càng “mệt – lạnh bụng – rối loạn tiêu hóa – stress – thức khuya” thì càng khó dứt.
• Thói quen làm bệnh quay lại: thụt rửa sâu, dùng dung dịch sát khuẩn mạnh kéo dài, mặc bí nóng, quan hệ không bảo vệ khi đang viêm, hoặc bạn tình chưa được kiểm tra/điều trị phù hợp.

Nhiều chị em tưởng “khí hư là chuyện nhỏ”, nhưng với bác Hà, khí hư chính là tín hiệu cơ thể đang báo về tình trạng “thấp – nhiệt – hư – ứ” ở hạ tiêu. Đọc đúng tín hiệu này sẽ giúp điều trị bền hơn, không chạy theo triệu chứng.

Các biểu hiện thường gặp: chị em đừng bỏ qua những “tín hiệu nhỏ”

Bác Hà tóm lại những biểu hiện hay gặp nhất, và chị em có thể tự đối chiếu:

• 🌿 Khí hư bất thường: nhiều hơn bình thường, dai dẳng; có thể trắng đục/đặc dính, hoặc vàng xanh, có mùi hôi; đôi khi lẫn bọt.
• Ngứa rát, nóng vùng kín, rát khi tiểu, cảm giác “cộm” khó chịu.
• Đau khi quan hệ hoặc ra máu sau quan hệ/khám phụ khoa.
• Đau âm ỉ bụng dưới, đau vùng chậu, nặng bụng; nếu kèm sốt, mệt lả thì cần đi khám ngay.
• Rối loạn kinh: rong kinh, ra huyết giữa kỳ—đặc biệt khi nền tảng xung nhâm yếu theo Đông y.

Theo Đông y, bác Hà hay phân nhóm “đới hạ” để định hướng: khí hư vàng, hôi, rát thường nghiêng về thấp nhiệt; khí hư trắng loãng, nhiều, mệt thường nghiêng về tỳ hư sinh thấp; khí hư trong như nước, lưng gối mỏi hay gặp ở thận hư; ra máu lắt nhắt kèm đau tức có thể liên quan huyết ứ. Mỗi thể khác nhau thì cách điều chỉnh cũng khác—đó là lý do bác Hà luôn nhắc chị em: đừng tự mua thuốc theo “mách nhau”.

Cần làm xét nghiệm nào để loại trừ HPV và đánh giá nguy cơ ảnh hưởng khả năng mang thai?

Phần này bác Hà sẽ nói thật rõ để chị em đi khám không bị “rối vì quá nhiều xét nghiệm”. Mục tiêu gồm 2 việc: (1) loại trừ/đánh giá HPV nguy cơ cao và tổn thương cổ tử cung, (2) tìm đúng nguyên nhân gây viêm tái phát để chặn đường tái phát và phòng viêm ngược dòng.

Nhóm xét nghiệm/kiểm tra giúp loại trừ HPV và tầm soát tổn thương cổ tử cung 🔎

• HPV test nguy cơ cao (hrHPV): xét nghiệm tìm HPV nguy cơ cao (DNA hoặc mRNA tùy cơ sở). Nhiều nơi có gói HPV genotyping để nhận diện riêng nhóm 16/18 (nguy cơ cao nhất).
• Pap smear (phiến đồ cổ tử cung/cytology): giúp phát hiện tế bào bất thường, tổn thương tiền ung thư.
• Co-testing (Pap + hrHPV): với nhiều chị em từ 30 tuổi trở lên, làm đồng thời sẽ cho bức tranh “đầy đủ” hơn. Nếu cả hai âm tính, nguy cơ tổn thương nặng thường thấp, chị em yên tâm hơn để tập trung trị viêm và dưỡng cơ địa.
• Soi cổ tử cung (colposcopy): được chỉ định khi Pap/HPV bất thường, hoặc cổ tử cung có hình ảnh nghi ngờ; có thể kèm sinh thiết khi cần để chẩn đoán xác định.

Nhóm xét nghiệm tìm nguyên nhân viêm tái phát (rất quan trọng nếu chị em mong con) ✅

• Soi tươi khí hư và đánh giá pH, tế bào “clue cells” (gợi ý tạp khuẩn/BV), nấm men…
• Xét nghiệm tác nhân lây qua đường tình dục (thường bằng kỹ thuật NAAT): Chlamydia, lậu, Trichomonas; bác Hà hay khuyên cân nhắc thêm Mycoplasma/ureaplasma nếu viêm dai dẳng, điều trị chuẩn vẫn tái phát.
• Cấy dịch cổ tử cung/khí hư (tùy trường hợp): giúp định hướng khi nghi nhiễm khuẩn khó trị hoặc kháng thuốc.
• Siêu âm phụ khoa: không thay thế được xét nghiệm vi sinh, nhưng giúp nhìn tổng quan tử cung – buồng trứng – dịch vùng chậu; đặc biệt cần thiết nếu đau bụng dưới, nghi viêm lan lên trên.

⚠️ Bác Hà lưu ý thêm: nếu chị em đang đặt thuốc hoặc vừa dùng kháng sinh/thuốc đặt, nhiều xét nghiệm có thể bị “lệch” (âm tính giả hoặc hình ảnh viêm không phản ánh đúng). Vì vậy, đi khám đúng thời điểm và báo cho bác sĩ biết mình đã dùng gì là rất quan trọng.

Với chị em đang mong con, bác Hà còn để ý một điểm: viêm cổ tử cung kéo dài có thể làm chất nhầy cổ tử cung bất lợi, dễ gây khó chịu khi quan hệ, và nếu viêm lan ngược dòng sẽ tăng nguy cơ tổn thương vòi trứng. Do đó, bác Hà thường ưu tiên “dập ổ viêm – ổn môi trường – dưỡng chính khí” trước khi thả bầu.

Cách cải thiện bền vững theo Đông y: vừa giảm tái phát, vừa dưỡng nền để dễ mang thai

Bác Hà không đi theo hướng “chỉ chăm chăm làm khô khí hư”, vì làm vậy chị em có thể đỡ ngay nhưng dễ tái. Đông y nhìn “viêm nội tuyến tái phát” chủ yếu nằm ở đới hạ bất điều, gốc thường liên quan tỳ hư – thấp trệ, hoặc thấp nhiệt hạ tiêu, kèm can uất và đôi khi có huyết ứ.

Bác Hà thường kết hợp 3 mũi điều chỉnh (tùy thể bệnh từng người):

• 🌿 Thanh nhiệt – táo thấp – giải độc (khi khí hư vàng/hôi, rát, dễ viêm bùng): mục tiêu là “dọn thấp nhiệt” để môi trường sạch, bớt kích ứng.
• Kiện tỳ – hóa thấp (khi khí hư trắng nhiều, người mệt, bụng yếu, dễ rối loạn tiêu hóa): mục tiêu là nâng “nhà máy tỳ vị”, giảm sinh thấp từ gốc.
• Bổ thận – điều xung nhâm – dưỡng huyết (khi hay tái phát, cơ thể suy, lạnh bụng, lưng mỏi, kinh bất ổn): mục tiêu là tăng “chính khí” và sức bền niêm mạc, giảm tái phát khi gặp thời tiết, stress.

Ngoài thuốc (cần kê theo mạch–lưỡi–triệu chứng), bác Hà rất coi trọng “điều dưỡng” vì đây là phần chị em tự làm được mỗi ngày:

• Ăn để giảm thấp – giảm viêm: hạn chế đường, sữa ngọt, đồ chiên, cay nóng, rượu bia; tăng rau xanh, thực phẩm ấm vừa phải, uống đủ nước ấm. Bác Hà thấy nhiều chị em “nghiện đồ ngọt” thì khí hư khó sạch hẳn.
• Giữ vùng kín thông thoáng: quần lót cotton, thay thường xuyên; không thụt rửa sâu; không lạm dụng dung dịch sát khuẩn mạnh.
• Quan hệ an toàn khi đang điều trị: nếu nghi nhiễm tác nhân lây qua đường tình dục, bạn tình cần được kiểm tra/điều trị đồng thời để tránh “ping-pong” lây qua lại.
• Ngủ sớm – giảm stress: với bác Hà, can uất làm thấp nhiệt bùng lên rất rõ. Nhiều chị em chỉ cần qua một đợt căng thẳng là khí hư đổi màu, rát trở lại.

Lưu ý dành cho chị em để phòng biến chứng và bảo vệ khả năng mang thai

• ⚠️ Đi khám ngay nếu đau bụng dưới nhiều, sốt, khí hư hôi nặng, đau khi quan hệ tăng dần—bác Hà luôn cảnh giác nguy cơ viêm lan lên trên (vùng chậu) vì đây mới là “cửa” ảnh hưởng sinh sản mạnh nhất.
• Đừng tự đặt thuốc kéo dài khi chưa rõ nguyên nhân. Dùng sai có thể làm rối loạn hệ vi sinh, khiến niêm mạc càng dễ kích ứng.
• Làm HPV test và Pap đúng lịch theo tư vấn của bác sĩ sản phụ khoa. Nếu kết quả bất thường, chị em nên theo đúng lộ trình soi cổ tử cung/sinh thiết khi được chỉ định để loại trừ tổn thương nguy cơ cao.
• Trước khi thả bầu: ưu tiên ổn định viêm ít nhất vài tuần đến vài tháng (tùy mức độ), khí hư ổn, không rát, không chảy máu sau quan hệ; nếu có tiền sử viêm tái phát, bác Hà thường khuyên kiểm tra lại để chắc chắn “ổ viêm đã sạch”.
• Đừng bỏ qua nền tảng cơ địa: tỳ hư – thận hư – can uất nếu không được điều chỉnh, chị em rất dễ tái phát khi mang thai (do nội tiết thay đổi). Đông y làm tốt phần “dưỡng nền” sẽ giúp chị em bước vào thai kỳ vững hơn.
• Giữ thói quen phòng HPV: quan hệ an toàn, không hút thuốc, và cân nhắc tiêm phòng theo tư vấn chuyên khoa. Bác Hà nhìn theo Đông y thì “tà” dễ xâm nhập khi “chính khí” suy—nên phòng từ lối sống và sức bền cơ thể luôn là gốc.

Bác Hà kết lại một ý để chị em nhẹ lòng: viêm nội tuyến cổ tử cung tái phát là tình trạng có thể kiểm soát bền vững nếu mình đi đúng trình tự—làm xét nghiệm để loại trừ HPV và tìm đúng tác nhân gây viêm, đồng thời điều chỉnh cơ địa theo Đông y để giảm tái phát. Khi môi trường vùng chậu ổn, khí huyết điều hòa, tỳ thận vững thì khả năng mang thai và giữ thai cũng thuận lợi hơn rất nhiều.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —