Bác Hà giải đáp đau bụng dưới vài ngày sau quan hệ không sốt không ra máu là rối loạn sinh lý hay dấu hiệu bệnh phụ khoa cần đi khám sớm

Bác Hà gặp rất nhiều trường hợp chị em nhắn hỏi với cùng một nỗi lo: sau khi quan hệ vài ngày thì thấy đau âm ỉ vùng bụng dưới, không sốt, không ra máu, cơ thể nhìn chung vẫn sinh hoạt bình thường nhưng trong lòng lại bất an không yên. Có người lo đó chỉ là rối loạn sinh lý thoáng qua, có người lại sợ mình đang mắc bệnh phụ khoa tiềm ẩn. Dưới góc nhìn Đông y, Bác Hà hiểu đây là câu hỏi rất thực tế, rất đời và cũng rất đáng được giải đáp cặn kẽ để chị em không hoang mang quá mức nhưng cũng không được chủ quan.

Theo Đông y, cơ thể người phụ nữ là một chỉnh thể thống nhất giữa khí – huyết – tạng phủ. Bất kỳ biểu hiện bất thường nào sau quan hệ, dù nhẹ hay nặng, đều phản ánh sự mất cân bằng ở đâu đó bên trong. Bác Hà luôn nhấn mạnh rằng đau bụng dưới vài ngày sau quan hệ không sốt, không ra máu có thể chỉ là rối loạn sinh lý tạm thời, nhưng cũng có thể là dấu hiệu sớm của bệnh phụ khoa nếu kèm theo những yếu tố thuận lợi khác.

Lý giải nguyên nhân đau bụng dưới sau quan hệ theo góc nhìn Đông y

Bác Hà phân tích, trong Đông y, vùng bụng dưới liên quan trực tiếp đến hai mạch quan trọng là Xung mạch và Nhâm mạch, đồng thời chịu sự chi phối của Can – Thận – Tỳ. Khi quan hệ, khí huyết dồn về hạ tiêu, nếu sự vận hành này trơn tru thì cơ thể sẽ nhanh chóng trở lại trạng thái cân bằng. Nhưng nếu khí huyết bị ứ trệ, hàn thấp xâm nhập hoặc chính khí suy yếu, cảm giác đau tức sẽ xuất hiện.

Một nguyên nhân rất thường gặp là khí trệ huyết ứ. Chị em căng thẳng, lo âu, sinh hoạt thất thường hoặc quan hệ khi cơ thể mệt mỏi khiến khí Can uất kết, huyết không lưu thông tốt, dẫn đến đau âm ỉ bụng dưới sau vài ngày. Bác Hà gặp không ít chị em làm việc áp lực cao, ít nghỉ ngơi, sau quan hệ mới thấy đau chứ không đau ngay lúc đó.

Nguyên nhân thứ hai là hàn thấp ở hạ tiêu. Với những chị em có cơ địa hàn, hay lạnh bụng, tay chân lạnh, quan hệ xong lại tắm nước lạnh, ngồi máy lạnh lâu thì hàn thấp dễ xâm nhập vào tử cung. Đông y gọi là “hàn ngưng huyết trệ”, biểu hiện thường là đau lâm râm, nặng bụng dưới nhưng không sốt, không ra máu.

Bác Hà cũng lưu ý đến trường hợp Thận khí suy. Quan hệ là hoạt động tiêu hao tinh khí, nếu Thận vốn đã yếu thì sau vài ngày cơ thể mới “bộc lộ” cảm giác đau mỏi, tức vùng bụng dưới kèm theo mệt mỏi, lưng gối yếu. Đây là rối loạn sinh lý nhiều hơn là bệnh lý, nhưng nếu kéo dài sẽ tạo điều kiện cho bệnh phụ khoa phát sinh.

Các biểu hiện thường gặp cần chú ý

Theo kinh nghiệm lâm sàng của Bác Hà, đau bụng dưới do rối loạn sinh lý thường có tính chất âm ỉ, không tăng dần, có thể tự giảm sau vài ngày nghỉ ngơi. Chị em không sốt, không ra huyết bất thường, khí hư không mùi hôi, không đổi màu rõ rệt. Cơ thể chỉ hơi mệt, bụng dưới cảm giác nặng hoặc tức nhẹ.

Ngược lại, nếu đau bụng dưới kèm theo khí hư nhiều, có mùi, màu vàng xanh hoặc trắng bã đậu, cảm giác nóng rát vùng kín, đau tăng khi quan hệ lại thì Bác Hà cho rằng cần nghĩ đến viêm nhiễm phụ khoa. Đông y xem đây là biểu hiện của thấp nhiệt tích tụ ở hạ tiêu.

Có những trường hợp chị em không sốt, không ra máu nhưng đau kéo dài nhiều ngày, tái đi tái lại sau mỗi lần quan hệ. Bác Hà nhận định đây không còn là rối loạn sinh lý đơn thuần mà đã có yếu tố bệnh lý nền, có thể là ứ trệ lâu ngày ở tử cung, phần phụ.

Cách cải thiện và điều chỉnh theo Đông y

Bác Hà luôn nhấn mạnh rằng điều trị không chỉ là dùng thuốc mà quan trọng hơn là điều chỉnh lối sống và dưỡng chính khí. Với trường hợp nhẹ, chị em nên nghỉ ngơi đầy đủ, tránh quan hệ khi cơ thể mệt, tránh thức khuya và hạn chế căng thẳng tinh thần. Đông y rất coi trọng vai trò của tâm lý, bởi Can khí uất là nguồn gốc của nhiều chứng đau vùng hạ vị.

Giữ ấm bụng dưới là điều Bác Hà thường xuyên dặn dò. Tránh tắm nước lạnh sau quan hệ, hạn chế ngồi điều hòa quá lâu, có thể chườm ấm nhẹ vùng bụng dưới để giúp khí huyết lưu thông. Nhiều chị em chỉ cần làm tốt điều này là triệu chứng đã giảm rõ rệt.

Về ăn uống, Bác Hà khuyên nên tránh đồ sống lạnh, bia rượu, thức ăn cay nóng nếu nghi ngờ thấp nhiệt. Thay vào đó là các món dễ tiêu, ấm bụng, giúp kiện Tỳ, bổ khí huyết. Với những trường hợp Thận khí yếu, cần dưỡng thận, điều hòa sinh hoạt vợ chồng hợp lý.

Nếu triệu chứng kéo dài, Đông y có những bài thuốc nhằm hành khí hoạt huyết, ôn kinh tán hàn hoặc thanh thấp nhiệt tùy thể trạng. Tuy nhiên, Bác Hà luôn nhấn mạnh rằng việc dùng thuốc phải dựa trên bắt mạch, không nên tự ý áp dụng theo kinh nghiệm truyền miệng.

Lưu ý dành cho chị em

Bác Hà khuyên chị em không nên tự trấn an quá mức rằng “không sốt là không sao”. Đông y nhìn bệnh từ gốc, nhiều khi bệnh mới manh nha chưa đủ mạnh để gây sốt hay xuất huyết. Ngược lại, cũng không nên quá lo lắng dẫn đến tâm lý bất an kéo dài, vì chính điều đó lại làm khí trệ nặng hơn.

Với những chị em đã từng có tiền sử viêm nhiễm phụ khoa, đau bụng dưới sau quan hệ là dấu hiệu cần được theo dõi sát. Nếu tình trạng lặp lại nhiều lần hoặc nặng dần, Bác Hà khuyên nên đi thăm khám sớm để xác định rõ căn nguyên.

Cuối cùng, Bác Hà mong chị em lắng nghe cơ thể mình nhiều hơn. Sự thay đổi dù nhỏ cũng là thông điệp quan trọng. Khi hiểu đúng và xử lý đúng, phần lớn các vấn đề đều có thể được cải thiện nhẹ nhàng, không để tiến triển thành bệnh lý phức tạp.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —