Bác Hà giải đáp hiếm muộn trên 1 năm, kinh nguyệt không đều có nên xét nghiệm nội tiết sớm

Bác Hà gặp rất nhiều trường hợp chị em đến khám với cùng một nỗi niềm: đã mong con hơn một năm nhưng chưa có kết quả, trong khi kinh nguyệt lại lúc đến sớm, lúc đến muộn, có tháng thưa hẳn, có tháng rong rỉ kéo dài. Đây là câu hỏi khiến nhiều chị em trăn trở, lo lắng và thậm chí hoang mang không biết mình nên làm gì trước tiên, có nên vội vàng làm xét nghiệm nội tiết sớm hay không.

Từ góc nhìn Đông y, Bác Hà rất thấu hiểu cảm giác sốt ruột của chị em. Hiếm muộn không chỉ là câu chuyện của riêng tử cung hay buồng trứng, mà là sự mất cân bằng toàn thân, liên quan đến khí huyết, tạng phủ và cả tinh thần. Việc kinh nguyệt không đều chính là “tín hiệu báo động” sớm cho thấy cơ thể đang gặp trục trặc từ bên trong. Chính vì vậy, câu hỏi có nên xét nghiệm nội tiết sớm hay không cần được nhìn nhận một cách toàn diện, không vội vàng nhưng cũng không được chủ quan.

Lý giải nguyên nhân hiếm muộn kèm kinh nguyệt không đều theo Đông y

Theo Đông y, kinh nguyệt là biểu hiện trực tiếp của sự thịnh suy của khí huyết và chức năng của các tạng Can – Tỳ – Thận. Bác Hà thường nhấn mạnh rằng, muốn có thai, trước hết kinh nguyệt phải đều, huyết phải đủ, mạch Xung – Nhâm phải thông suốt.

Những chị em hiếm muộn hơn một năm kèm kinh nguyệt không đều thường rơi vào một hoặc nhiều thể bệnh sau: Thận hư (Thận âm hư hoặc Thận dương hư), Can khí uất, khí huyết hư hoặc đàm thấp ứ trệ. Thận hư khiến tinh huyết suy giảm, trứng khó phát triển và rụng đúng thời điểm. Can khí uất do stress, lo nghĩ nhiều làm khí huyết không lưu thông, kinh nguyệt rối loạn. Tỳ hư sinh đàm thấp khiến cơ thể nặng nề, rối loạn nội tiết theo cách hiểu hiện đại.

Bác Hà nhận thấy rất nhiều chị em còn trẻ nhưng kinh nguyệt đã rối loạn từ sớm, một phần do thức khuya, ăn uống thất thường, áp lực công việc kéo dài. Những yếu tố này âm thầm làm tổn thương tạng Thận và Can mà chị em không hề hay biết.

Các biểu hiện thường gặp chị em không nên bỏ qua

Không ít chị em chỉ chú ý đến việc chậm con mà bỏ qua các biểu hiện đi kèm. Theo kinh nghiệm lâm sàng của Bác Hà, những dấu hiệu sau thường xuất hiện song song:

Kinh nguyệt không đều về chu kỳ: có tháng 25 ngày, có tháng kéo dài 40–50 ngày. Lượng kinh lúc ít, lúc nhiều, màu sắc sẫm, có cục máu đông. Trước kỳ kinh hay đau tức ngực, bụng dưới trướng nặng, tâm trạng cáu gắt hoặc buồn bã.

Ngoài ra, nhiều chị em còn có các dấu hiệu toàn thân như mệt mỏi kéo dài, sợ lạnh hoặc nóng trong, đau lưng mỏi gối, rụng tóc, da sạm, dễ tăng cân hoặc khó giảm cân. Bác Hà thường nói với các cháu rằng, đó không phải triệu chứng rời rạc, mà là “một bức tranh tổng thể” phản ánh sự mất cân bằng bên trong cơ thể.

Có nên làm xét nghiệm nội tiết sớm để tìm nguyên nhân?

Đây là phần mà rất nhiều chị em mong được giải đáp rõ ràng. Bác Hà xin chia sẻ thẳng thắn: xét nghiệm nội tiết không phải là điều xấu, nhưng nếu chỉ dựa hoàn toàn vào chỉ số xét nghiệm mà bỏ qua cơ thể tổng thể thì rất dễ rơi vào điều trị máy móc.

Với những chị em hiếm muộn hơn một năm kèm kinh nguyệt không đều, xét nghiệm nội tiết sớm có thể giúp phát hiện một số rối loạn như rối loạn phóng noãn, suy giảm chức năng buồng trứng. Tuy nhiên, Đông y nhìn nhận rằng, các chỉ số này chỉ phản ánh “ngọn”, còn “gốc” vẫn là sự suy yếu của tạng phủ và khí huyết.

Bác Hà thường khuyên chị em: có thể làm xét nghiệm để tham khảo, nhưng đừng quá hoảng sợ nếu chỉ số bất thường. Điều quan trọng hơn là phải điều chỉnh cơ thể về trạng thái cân bằng, để khi nội tiết ổn định tự nhiên, khả năng thụ thai sẽ được cải thiện bền vững hơn.

Cách cải thiện tình trạng hiếm muộn và kinh nguyệt không đều theo Đông y

Từ góc nhìn Đông y, điều trị không chỉ nhằm vào việc “có thai nhanh”, mà là giúp cơ thể khỏe lên, kinh nguyệt đều trở lại, từ đó khả năng mang thai sẽ đến một cách tự nhiên.

Bác Hà luôn nhấn mạnh nguyên tắc “bổ Thận – điều Can – kiện Tỳ – dưỡng huyết”. Tùy từng thể trạng, việc dùng thuốc Đông y sẽ khác nhau, có người cần bổ Thận âm để nuôi dưỡng trứng, có người cần ôn Thận dương để cải thiện chức năng sinh sản, có người phải sơ Can giải uất để kinh nguyệt đều trở lại.

Bên cạnh thuốc, điều chỉnh lối sống đóng vai trò vô cùng quan trọng. Chị em cần ngủ sớm, tránh thức khuya sau 23 giờ, ăn uống điều độ, hạn chế đồ lạnh, đồ ngọt và thực phẩm chế biến sẵn. Tâm lý cũng là yếu tố then chốt, bởi lo lắng và áp lực kéo dài sẽ làm Can khí uất, khiến việc điều trị trở nên khó khăn hơn.

Bác Hà từng gặp nhiều trường hợp chị em sau vài tháng điều chỉnh toàn diện, kinh nguyệt đều dần, cơ thể khỏe hơn, tinh thần nhẹ nhõm hơn và tin vui đến một cách tự nhiên, không cần can thiệp quá nhiều.

Lưu ý dành cho chị em đang mong con

Bác Hà muốn nhắn nhủ rằng, chị em không nên tự ý dùng thuốc nội tiết kéo dài khi chưa hiểu rõ thể trạng của mình. Mỗi cơ thể là một cá thể riêng biệt, điều trị cần cá nhân hóa, không thể áp dụng chung cho tất cả.

Chị em cũng đừng quá áp lực về thời gian. Càng căng thẳng, Can khí càng uất, kinh nguyệt càng rối loạn. Hãy cho cơ thể thời gian hồi phục, kết hợp theo dõi chu kỳ kinh nguyệt và lắng nghe những thay đổi dù là nhỏ nhất.

Quan trọng hơn hết, Bác Hà mong chị em hiểu rằng, điều trị hiếm muộn theo Đông y là một quá trình, đòi hỏi sự kiên nhẫn và đồng hành. Khi cơ thể khỏe lên từ bên trong, việc mang thai sẽ trở nên tự nhiên và an toàn hơn.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —