Bác Hà giải đáp: Chế độ ăn cho nữ hiếm muộn cải thiện nội tiết, trứng, niêm mạc tử cung

Bác Hà gặp rất nhiều trường hợp chị em tìm đến trong tâm trạng vừa lo lắng vừa bối rối khi đã cố gắng nhiều năm mà vẫn chưa thể đón con. Câu hỏi “nữ hiếm muộn nên ưu tiên và kiêng nhóm thực phẩm nào để cải thiện nội tiết, nâng cao chất lượng trứng và làm dày niêm mạc tử cung” không hề đơn giản, bởi nó chạm đến gốc rễ của vấn đề sinh sản. Theo góc nhìn Đông y, ăn uống không chỉ là bổ sung dinh dưỡng mà còn là cách điều chỉnh khí huyết, tạng phủ và âm dương – những yếu tố quyết định khả năng thụ thai bền vững.

Bác Hà hiểu rằng nhiều chị em đã đọc rất nhiều thông tin, thử đủ loại thực phẩm chức năng nhưng kết quả vẫn chưa như mong muốn. Đông y nhìn hiếm muộn không chỉ ở tử cung hay buồng trứng, mà là sự mất cân bằng toàn thân. Vì vậy, việc lựa chọn đúng nhóm thực phẩm nên ưu tiên và những thứ cần kiêng kỵ chính là nền tảng quan trọng để cải thiện nội tiết, nuôi dưỡng trứng khỏe và tạo môi trường thuận lợi cho niêm mạc tử cung.

Nguyên nhân gốc rễ khiến nội tiết rối loạn và niêm mạc tử cung mỏng

Theo nhận định của Bác Hà, phần lớn các trường hợp hiếm muộn ở nữ giới liên quan đến ba yếu tố chính: thận hư, can uất và huyết hư. Thận trong Đông y là gốc của sinh dục, quyết định sự phát triển của trứng và chu kỳ rụng trứng. Khi thận yếu, trứng khó đạt chất lượng, nội tiết dao động thất thường.

Can chủ sơ tiết và tàng huyết. Chị em chịu áp lực tâm lý kéo dài, stress, lo nghĩ nhiều sẽ làm can khí uất, khí huyết không lưu thông, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến niêm mạc tử cung. Bác Hà thường thấy niêm mạc mỏng, kinh nguyệt ít, màu sẫm chính là biểu hiện của huyết hư và huyết ứ.

Chế độ ăn uống không phù hợp – quá nhiều đồ lạnh, cay nóng, thực phẩm công nghiệp – làm tỳ vị suy yếu, sinh huyết kém. Khi huyết không đủ, tử cung không được nuôi dưỡng đầy đủ, trứng dù có rụng cũng khó làm tổ.

Những biểu hiện thường gặp ở nữ hiếm muộn do rối loạn nội tiết

Bác Hà nhận thấy nhiều chị em có những biểu hiện khá điển hình nhưng thường bị bỏ qua. Kinh nguyệt không đều, chu kỳ lúc dài lúc ngắn, lượng kinh ít, màu nhạt hoặc sẫm đen kèm cục là dấu hiệu khí huyết không điều hòa.

Ngoài ra, chị em còn hay mệt mỏi, lạnh tay chân, đau lưng mỏi gối, giảm ham muốn – đây là biểu hiện thận hư. Một số khác lại hay cáu gắt, mất ngủ, đầy tức ngực sườn, trước kỳ kinh đau bụng nhiều – dấu hiệu can khí uất. Theo Bác Hà, nếu chỉ tập trung kích trứng mà không điều chỉnh những biểu hiện này thì rất khó đạt kết quả lâu dài.

Nhóm thực phẩm nên ưu tiên để cải thiện nội tiết và chất lượng trứng

Bác Hà luôn nhấn mạnh rằng ăn đúng sẽ là “thuốc bổ” tự nhiên. Chị em hiếm muộn nên ưu tiên nhóm thực phẩm bổ thận, dưỡng huyết và kiện tỳ.

Thứ nhất là nhóm thực phẩm bổ thận: đậu đen, mè đen, hạt óc chó, hạt dẻ, cá chép, cá hồi. Đây là những thực phẩm giúp nuôi dưỡng tinh huyết, hỗ trợ quá trình phát triển của trứng. Bác Hà thường khuyên chị em nấu cháo cá chép hoặc nước đậu đen rang uống ấm để hỗ trợ nội tiết.

Thứ hai là nhóm dưỡng huyết, làm dày niêm mạc tử cung: gan động vật (dùng vừa phải), thịt bò, trứng gà ta, rau ngót, rau dền, củ dền. Những thực phẩm này giúp tăng sinh huyết, cải thiện độ dày và độ mềm của niêm mạc tử cung. Bác Hà nhận định, khi huyết đủ thì tử cung tự khắc “ấm” và sẵn sàng đón phôi.

Thứ ba là nhóm kiện tỳ, giúp hấp thu tốt: gạo lứt, khoai lang, bí đỏ, hạt sen. Tỳ khỏe thì sinh huyết tốt, cơ thể mới đủ nguyên liệu để điều hòa nội tiết. 

Nhóm thực phẩm cần kiêng để tránh làm nội tiết rối loạn nặng hơn

Theo kinh nghiệm của Bác Hà, nhiều chị em ăn uống tưởng chừng vô hại nhưng lại âm thầm làm niêm mạc tử cung mỏng hơn. Đầu tiên là đồ lạnh: nước đá, kem, rau sống, trái cây lạnh. Những thực phẩm này làm hàn tử cung, cản trở lưu thông khí huyết.

Thứ hai là đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ như đồ chiên rán, thức ăn nhanh, gia vị cay nồng. Chúng sinh nhiệt, làm can hỏa vượng, rối loạn nội tiết và dễ gây viêm nhiễm phụ khoa.

Thứ ba là thực phẩm công nghiệp, nhiều đường và chất kích thích: nước ngọt, bánh kẹo, cà phê, rượu bia. Bác Hà nhận định đây là nhóm làm nội tiết “dao động” mạnh nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng trứng.

Cách cải thiện toàn diện theo Đông y để tăng khả năng thụ thai

Bác Hà luôn nói với chị em rằng ăn uống chỉ là một phần. Muốn cải thiện nội tiết bền vững, cần kết hợp điều chỉnh sinh hoạt và tâm lý. Ngủ sớm, tránh thức khuya giúp thận được phục hồi. Giữ tinh thần thư thái, tránh lo âu giúp can khí được sơ tiết.

Trong Đông y, việc dùng thảo dược cần cá thể hóa theo thể bệnh. Có người cần bổ thận âm, có người cần bổ thận dương, có người lại phải sơ can, dưỡng huyết. Bác Hà khuyên chị em không nên tự ý dùng thuốc truyền miệng mà cần được thăm khám kỹ để tránh phản tác dụng.

Lưu ý dành cho chị em đang mong con

Bác Hà mong chị em hiểu rằng không có thực phẩm hay bài thuốc nào cho hiệu quả tức thì. Cơ thể cần thời gian để phục hồi. Hãy kiên trì ít nhất 3–6 tháng với chế độ ăn và sinh hoạt phù hợp.

Chị em cũng cần lắng nghe cơ thể mình. Khi thấy kinh nguyệt đều hơn, sắc kinh tươi hơn, cơ thể ấm lên, tinh thần nhẹ nhõm hơn – đó là dấu hiệu tốt. Bác Hà luôn đồng cảm với những áp lực mà chị em phải chịu, và tin rằng khi đi đúng hướng, kết quả sẽ đến một cách tự nhiên.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —