Bác Hà giải đáp: Chuyển 2 phôi có tăng tỉ lệ đậu thai và khi nào nên ưu tiên?

Mỗi ngày Bác Hà gặp rất nhiều chị em đang trên hành trình IVF, trong đó có không ít người mang theo nỗi băn khoăn rất lớn: “Chuyển 2 phôi có thực sự giúp tăng tỷ lệ đậu thai hơn so với chuyển 1 phôi không, và liệu mình có nên chọn phương án này hay không?”. Bác Hà hiểu rất rõ tâm lý ấy, bởi khi đã đi đến IVF, ai cũng mong một lần chuyển phôi là có tin vui. Theo góc nhìn Đông y, đây không chỉ là câu chuyện số lượng phôi, mà sâu xa là vấn đề căn cơ của khí huyết, tạng phủ và khả năng tiếp nhận phôi của tử cung. Bác Hà muốn chia sẻ một cách thẳng thắn và toàn diện để chị em hiểu đúng, hiểu đủ, tránh tâm lý “chuyển nhiều cho chắc”, bởi trong Đông y, mọi can thiệp đều cần thuận theo thể trạng từng người.

Chuyển 2 phôi có thực sự làm tăng tỷ lệ đậu thai?

Về mặt lý thuyết, chuyển 2 phôi có thể làm tăng xác suất ít nhất một phôi làm tổ so với chuyển 1 phôi, đặc biệt ở những trường hợp phôi chất lượng trung bình hoặc thể trạng người mẹ chưa thật sự lý tưởng. Tuy nhiên, theo quan sát lâm sàng của Bác Hà, tỷ lệ đậu thai không chỉ phụ thuộc vào số phôi được chuyển, mà phụ thuộc rất lớn vào “đất” – tức là tử cung, khí huyết và nội môi của người phụ nữ. Đông y quan niệm “tử cung là bào cung, thuộc thận chủ sinh dục, can chủ sơ tiết, tỳ chủ sinh huyết”. Khi thận khí suy, can khí uất, tỳ hư sinh thấp, thì dù có chuyển 2 phôi hay thậm chí nhiều hơn, khả năng phôi bám và phát triển vẫn rất mong manh. Ngược lại, có những cháu chỉ chuyển 1 phôi nhưng khí huyết đầy đủ, bào cung ấm áp, tinh thần ổn định, vẫn đậu thai rất chắc. Bác Hà thường nói với chị em rằng: chuyển 2 phôi không phải lúc nào cũng “tăng cơ hội”, mà đôi khi còn làm tăng áp lực lên cơ thể vốn đã yếu.

Vì sao nhiều chị em vẫn thất bại dù chuyển 2 phôi?

Bác Hà gặp không ít trường hợp chuyển 2 phôi nhưng vẫn không đậu, hoặc đậu rồi lại sảy sớm. Nguyên nhân thường nằm ở những yếu tố sau: Thứ nhất là khí huyết hư nhược. Sau nhiều lần kích trứng, chọc hút, nội tiết bị xáo trộn, khí huyết hao tổn. Đông y gọi đây là “hư mà không được bồi”, khiến tử cung không đủ nuôi phôi. Thứ hai là hàn – thấp trong tử cung. Chị em hay lạnh bụng, tay chân lạnh, kinh nguyệt sẫm màu, có cục, đau bụng kinh nhiều. Đây là biểu hiện bào cung hàn, phôi rất khó làm tổ ổn định. Thứ ba là can khí uất, tâm lý căng thẳng. IVF tạo áp lực tinh thần rất lớn. Đông y cho rằng can khí uất sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến huyết mạch tử cung, làm co thắt vi mạch, cản trở phôi bám. Thứ tư là tỳ hư sinh đàm thấp. Chị em dễ đầy bụng, tăng cân, mệt mỏi, ăn kém, người nặng nề. Đàm thấp tích tụ khiến nội mạc tử cung kém “sạch”, phôi khó phát triển.

Những trường hợp nào nên ưu tiên chuyển 2 phôi?

Từ kinh nghiệm thực tế, Bác Hà cho rằng không phải ai cũng phù hợp với chuyển 2 phôi. Một số trường hợp có thể cân nhắc gồm: Những chị em lớn tuổi, đặc biệt trên 35, khi chất lượng phôi không còn tối ưu. Đông y nhìn nhận đây là giai đoạn thận khí suy dần, nên việc tăng số phôi có thể bù lại phần nào khả năng làm tổ. Những trường hợp đã thất bại nhiều lần khi chuyển 1 phôi, dù đã điều chỉnh lối sống và điều trị hỗ trợ. Khi đó, chuyển 2 phôi có thể tăng xác suất đậu ít nhất một phôi. Những chị em có thể trạng tương đối ổn định, tử cung đáp ứng tốt, không có dấu hiệu hàn thấp nặng, khí huyết chưa quá suy kiệt. Tuy nhiên, Bác Hà luôn nhấn mạnh: ưu tiên chuyển 2 phôi chỉ nên thực hiện khi cơ thể đã được chuẩn bị tốt, chứ không phải là giải pháp “chữa cháy”.

Cách cải thiện khả năng đậu thai theo góc nhìn Đông y

Theo Đông y, muốn tăng tỷ lệ đậu thai – dù chuyển 1 hay 2 phôi – thì việc quan trọng nhất là điều hòa cơ thể trước và sau chuyển phôi. Bác Hà thường tập trung vào việc bổ thận – dưỡng huyết – ôn bào cung. Tùy thể trạng, có thể thiên về bổ thận âm với những chị em nóng trong, mất ngủ, khô miệng; hoặc bổ thận dương với người lạnh, sợ gió, đau lưng mỏi gối. Song song đó là sơ can giải uất, giúp chị em ổn định tinh thần. Bác Hà nhận thấy chỉ cần tâm lý nhẹ hơn, giấc ngủ sâu hơn, thì khả năng đậu thai đã cải thiện rõ rệt. Chế độ sinh hoạt cũng rất quan trọng. Đông y khuyên tránh đồ lạnh, nước đá, hạn chế thức khuya, giữ ấm bụng dưới, đặc biệt sau chuyển phôi. Những điều tưởng chừng nhỏ này lại ảnh hưởng rất lớn đến bào cung.

Lưu ý dành cho chị em đang phân vân giữa chuyển 1 hay 2 phôi

Bác Hà muốn chị em hiểu rằng: không có phương án nào là tốt nhất cho tất cả mọi người. Chuyển 2 phôi không đồng nghĩa với chắc chắn đậu thai, và chuyển 1 phôi cũng không có nghĩa là cơ hội thấp. Chị em không nên tự gây áp lực rằng “phải chuyển 2 phôi cho bằng người khác”. Điều quan trọng là lắng nghe cơ thể mình, đánh giá đúng thể trạng và chuẩn bị thật tốt trước khi chuyển phôi. Nếu cơ thể còn nhiều biểu hiện hư nhược, hàn lạnh, rối loạn kinh nguyệt, mệt mỏi kéo dài, thì theo Đông y, nên ưu tiên điều chỉnh cơ thể trước, thay vì vội vàng tăng số phôi. Bác Hà luôn mong chị em hiểu rằng IVF là hành trình cần sự kiên nhẫn. Khi khí huyết đã đủ, bào cung đã ấm, tâm lý đã an, thì dù là 1 phôi, cơ hội đậu thai vẫn rất đáng hy vọng.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —