Bác Hà giải đáp bấm huyệt Nghinh Hương sai cách có gây tổn thương dây thần kinh?

Bác Hà gặp rất nhiều trường hợp chị em vì mong muốn cải thiện tình trạng nghẹt mũi, viêm xoang, dị ứng mà tự bấm huyệt Nghinh Hương tại nhà. Tuy nhiên, không ít chị em sau khi bấm lại xuất hiện cảm giác tê bì, đau nhức vùng cánh mũi, lan lên má hoặc thậm chí nhức đầu và lo lắng rằng mình đã làm tổn thương dây thần kinh. Đây là băn khoăn hoàn toàn chính đáng và cần được lý giải rõ ràng dưới góc nhìn Đông y.

Huyệt Nghinh Hương nằm ở đâu và có liên quan đến dây thần kinh không?

Huyệt Nghinh Hương nằm ở hai bên cánh mũi, ngang với điểm giữa rãnh mũi – má. Theo Đông y, đây là huyệt thuộc kinh Đại Trường, có tác dụng thông khiếu, tán phong, thanh nhiệt, giúp thông mũi, giảm nghẹt, giảm đau vùng xoang mặt.

Xét về giải phẫu hiện đại, khu vực này có sự phân bố của các nhánh thần kinh mặt, đặc biệt là nhánh dưới ổ mắt của dây thần kinh số V (thần kinh sinh ba). Vì vậy, nếu tác động lực quá mạnh, sai kỹ thuật hoặc day ấn kéo dài, hoàn toàn có thể gây kích thích quá mức vùng thần kinh nông dưới da.

Theo nhận định của Bác Hà, bản thân huyệt Nghinh Hương không phải là “điểm nguy hiểm” nếu được tác động đúng cách. Tuy nhiên, việc bấm sai kỹ thuật, dùng lực thô bạo, day ấn liên tục nhiều phút có thể gây kích thích thần kinh tạm thời, tạo ra cảm giác đau, tê, rát.

Vì sao bấm huyệt sai cách có thể gây cảm giác giống tổn thương thần kinh?

Trong Đông y, khi bấm huyệt là đang tác động vào khí huyết lưu thông tại chỗ. Nếu lực quá mạnh sẽ làm khí huyết bị “nghịch loạn”, gây ứ trệ tạm thời. Điều này biểu hiện ra bên ngoài bằng cảm giác đau nhức, nặng mặt, tê lan.

Bác Hà nhận thấy có ba nguyên nhân chính khiến chị em hiểu lầm mình bị tổn thương dây thần kinh:

Day ấn quá mạnh và kéo dài: Nhiều chị em nghĩ càng đau càng hiệu quả nên ấn rất sâu. Thực tế, điều này dễ làm tổn thương mô mềm, gây viêm nhẹ tại chỗ.

Bấm khi đang viêm cấp: Khi vùng xoang đang viêm nặng, sưng đỏ, khí huyết đã bị ứ trệ. Tác động mạnh vào lúc này có thể làm tăng phản ứng viêm, gây đau nhiều hơn.

Cơ địa nhạy cảm: Một số chị em có thần kinh ngoại biên nhạy cảm, chỉ cần tác động nhẹ cũng có cảm giác tê buốt.

Theo kinh nghiệm lâm sàng của Bác Hà, đa số các trường hợp chỉ là kích thích thần kinh tạm thời chứ rất hiếm khi gây tổn thương thần kinh thực sự.

Các biểu hiện thường gặp khi bấm huyệt sai cách

Chị em có thể gặp một số biểu hiện sau:

– Đau nhói tại vị trí huyệt, ấn vào tăng đau.
– Cảm giác tê lan nhẹ lên vùng má hoặc môi trên.
– Nặng đầu, tức vùng xoang.
– Da tại chỗ hơi sưng hoặc đỏ nhẹ.
– Nhức đầu thoáng qua.

Bác Hà muốn chị em yên tâm rằng nếu là tổn thương dây thần kinh thực sự, biểu hiện sẽ kéo dài nhiều ngày, kèm yếu cơ vùng mặt hoặc mất cảm giác rõ rệt. Còn đa phần những triệu chứng kể trên sẽ giảm sau vài giờ đến vài ngày nếu được chăm sóc đúng cách.

Cách cải thiện khi lỡ bấm huyệt sai

Khi đã xuất hiện đau hoặc tê sau bấm huyệt, điều quan trọng nhất là ngưng tác động thêm vào vùng này.

Chườm ấm nhẹ: Theo Đông y, chườm ấm giúp hành khí hoạt huyết, giảm ứ trệ. Chị em có thể dùng khăn ấm chườm 10–15 phút, ngày 2 lần.

Xoa nhẹ thay vì ấn sâu: Chỉ dùng đầu ngón tay xoa tròn rất nhẹ để khí huyết lưu thông, tuyệt đối không ấn mạnh.

Uống đủ nước ấm: Giúp thanh nhiệt, hỗ trợ tuần hoàn.

Kết hợp day các huyệt xa: Ví dụ huyệt Hợp Cốc ở bàn tay. Theo quan điểm của Bác Hà, tác động huyệt xa sẽ giúp điều hòa khí huyết toàn kinh mà không gây kích thích trực tiếp lên vùng mặt.

Nếu tình trạng đau kéo dài trên 3–5 ngày hoặc xuất hiện méo miệng, giảm cảm giác rõ rệt, chị em cần đi khám chuyên khoa để được kiểm tra kỹ hơn.

Cách bấm huyệt Nghinh Hương đúng theo Đông y

Bác Hà luôn nhấn mạnh rằng bấm huyệt không phải cứ mạnh là tốt. Nguyên tắc là “vừa đủ lực để cảm nhận tức nhẹ”.

– Rửa tay sạch.
– Dùng đầu ngón trỏ đặt vào huyệt.
– Day tròn nhẹ nhàng 1–2 phút.
– Cảm giác tức nhẹ, ấm lên là đạt.
– Thực hiện 1–2 lần mỗi ngày.

Không nên day quá 5 phút và không thực hiện khi đang viêm xoang cấp nặng.

Lưu ý dành cho chị em khi tự bấm huyệt tại nhà

Bác Hà hiểu rằng chị em thường rất sốt ruột khi nghẹt mũi, đau đầu kéo dài. Nhưng Đông y luôn coi trọng điều hòa tổng thể chứ không chỉ xử lý tại chỗ. Nếu cơ thể đang phong nhiệt, đàm thấp tích tụ mà chỉ day ấn một huyệt thì hiệu quả sẽ hạn chế.

Chị em cần lưu ý:

– Không bấm khi vùng da đang sưng viêm đỏ.
– Không dùng móng tay ấn sâu.
– Không lạm dụng nhiều lần trong ngày.
– Nếu có bệnh nền thần kinh hoặc tiểu đường nên thận trọng.

Theo quan điểm của Bác Hà, điều quan trọng nhất không phải là “có nên bấm hay không” mà là hiểu rõ cơ thể mình đang ở thể bệnh nào. Đông y chia viêm mũi xoang thành phong hàn, phong nhiệt, đàm thấp… mỗi thể có hướng xử lý khác nhau. Tác động sai thể bệnh có thể khiến triệu chứng nặng hơn.

Bác Hà mong chị em đừng quá hoang mang nếu lỡ bấm sai một lần. Hãy theo dõi cơ thể, điều chỉnh nhẹ nhàng và nếu cần hãy tìm đến thầy thuốc Đông y có chuyên môn để được hướng dẫn đúng cách.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —