Bác Hà giải đáp huyệt Quan Xung: tác động ù tai, mê sảng và nguy cơ tổn thương kinh lạc

Ù tai kéo dài, đầu óc mê sảng, tinh thần hoảng hốt sau khi day ấn hoặc tác động vào huyệt Quan Xung là tình trạng Bác Hà gặp rất nhiều trong quá trình thăm khám. Không ít chị em vì nghe theo hướng dẫn bấm huyệt trên mạng mà tự tác động quá mạnh, quá lâu vào huyệt này, sau đó xuất hiện những biểu hiện bất thường mà không hiểu nguyên nhân do đâu. Dưới góc nhìn Đông y, đây không phải hiện tượng ngẫu nhiên mà có liên quan trực tiếp đến kinh lạc và sự vận hành khí huyết trong cơ thể.

Huyệt Quan Xung là gì và liên hệ thế nào đến ù tai, mê sảng?

Huyệt Quan Xung là huyệt Tỉnh của kinh Tam Tiêu, nằm ở đầu ngón áp út, sát bờ ngoài móng tay. Trong Đông y, kinh Tam Tiêu có vai trò điều hòa khí hóa toàn thân, thông hành thủy đạo và liên hệ mật thiết với tai – một “khiếu” quan trọng của Thận.

Bác Hà nhận định rằng khi huyệt Quan Xung được kích thích đúng cách, nó có thể hỗ trợ thanh nhiệt, khai khiếu, giúp giảm sốt cao, hỗ trợ cải thiện tình trạng ù tai do thực nhiệt. Tuy nhiên, nếu day ấn sai kỹ thuật hoặc lạm dụng, khí của kinh Tam Tiêu có thể bị rối loạn, kéo theo mất điều hòa giữa Tâm – Can – Thận, từ đó gây ra ù tai, hoa mắt, mê sảng.

Trong thực tế, nhiều chị em vốn đã có nền tảng cơ địa Can hỏa vượng hoặc Thận âm hư, khi tác động mạnh vào huyệt Quan Xung lại càng làm “hỏa bốc lên trên”, khiến tai ù dữ dội hơn, tinh thần bứt rứt, thậm chí xuất hiện cảm giác lơ mơ, nói nhảm.

Lý giải nguyên nhân theo Đông y

Theo học thuyết kinh lạc, huyệt Quan Xung thuộc hành Hỏa, nằm ở vị trí đầu mút của kinh Tam Tiêu. Khi cơ thể khỏe mạnh, khí huyết lưu thông điều hòa, việc tác động nhẹ nhàng vào huyệt có thể giúp khai thông bế tắc. Nhưng khi chính khí suy yếu, âm huyết hư hao, việc kích thích quá mức lại giống như “châm thêm dầu vào lửa”.

Bác Hà thường phân tích cho chị em hiểu rằng ù tai trong Đông y chia làm hai thể chính: thực chứng và hư chứng. Nếu là thực chứng do phong nhiệt hoặc can hỏa, bấm huyệt Quan Xung có thể hỗ trợ. Nhưng nếu là hư chứng do Thận âm hư, huyết hư, thì việc day ấn mạnh sẽ làm hao tán thêm khí huyết.

Mê sảng, nói nhảm, đầu óc quay cuồng sau tác động huyệt thường liên quan đến:

• Can dương thượng cang, hỏa bốc lên gây nhiễu loạn thanh khiếu.
• Tâm hỏa vượng làm thần minh không yên.
• Khí nghịch lên trên do kinh lạc bị kích thích quá mức.

Bác Hà nhấn mạnh rằng nguy cơ tổn thương kinh lạc không phải là tổn thương thực thể như rách, đứt mà là rối loạn khí cơ. Khi khí không thông, huyết không hành, tai và não bộ sẽ không được nuôi dưỡng đầy đủ, từ đó sinh ra ù tai, chóng mặt, thậm chí cảm giác hoang mang.

Các biểu hiện thường gặp khi tác động sai huyệt Quan Xung

Qua nhiều năm thăm khám, Bác Hà ghi nhận chị em thường xuất hiện những biểu hiện sau:

• Ù tai tăng lên ngay sau khi day ấn, âm thanh như ve kêu hoặc tiếng gió thổi.
• Đầu nặng, choáng váng, cảm giác lơ mơ.
• Tim đập nhanh, hồi hộp, khó ngủ.
• Cảm giác bứt rứt, cáu gắt, tinh thần bất an.
• Một số trường hợp nặng có biểu hiện nói lảm nhảm thoáng qua.

Bác Hà cho rằng những dấu hiệu này phản ánh sự mất cân bằng giữa Tâm – Can – Thận. Đặc biệt ở phụ nữ tiền mãn kinh hoặc sau sinh – giai đoạn âm huyết vốn đã suy giảm – việc tác động sai vào huyệt càng dễ gây phản ứng mạnh.

Cách cải thiện khi xuất hiện ù tai, mê sảng sau tác động huyệt

Điều đầu tiên Bác Hà khuyên chị em là ngừng ngay việc day ấn huyệt Quan Xung. Sau đó cần tập trung điều hòa khí huyết và phục hồi âm huyết.

Trong Đông y, muốn hết ù tai cần bổ Thận, dưỡng Can, an Thần. Chị em có thể:

• Ngâm chân nước ấm với gừng hoặc muối biển vào buổi tối để dẫn hỏa đi xuống.
• Xoa bóp nhẹ nhàng vùng thận (hai bên cột sống thắt lưng) để ôn bổ Thận khí.
• Thực hành hít thở sâu, chậm để điều hòa khí cơ.
• Ăn các thực phẩm bổ âm như mè đen, đậu đen, kỷ tử.

Bác Hà cũng thường tư vấn chị em kết hợp điều chỉnh lối sống, ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya vì thức khuya làm hao tổn Thận âm, càng khiến ù tai nặng thêm.

Trong những trường hợp kéo dài, chị em nên thăm khám chuyên khoa Đông y để được bắt mạch, phân thể bệnh cụ thể. Không nên tự ý áp dụng các phương pháp bấm huyệt theo truyền miệng.

Lưu ý dành cho chị em

Bác Hà mong chị em hiểu rằng cơ thể mỗi người là một thể thống nhất. Không phải thấy người khác bấm huyệt khỏi ù tai là mình cũng làm theo được. Đông y luôn coi trọng cá thể hóa điều trị.

Chị em đang có các bệnh lý nền như tăng huyết áp, rối loạn tiền đình, suy nhược thần kinh càng cần thận trọng khi tác động vào các huyệt vùng đầu mặt hoặc đầu ngón tay thuộc kinh Hỏa.

Nếu sau khi bấm huyệt mà xuất hiện mê sảng, mất định hướng, đau đầu dữ dội, chị em cần đi khám ngay để loại trừ các nguyên nhân khác. Không nên chủ quan cho rằng đó chỉ là phản ứng tạm thời.

Bác Hà luôn chia sẻ rằng chăm sóc sức khỏe theo Đông y là quá trình kiên trì, lắng nghe cơ thể và điều chỉnh dần dần. Đừng vì nóng vội mà tác động mạnh vào huyệt đạo, bởi kinh lạc nếu bị rối loạn sẽ cần thời gian dài mới phục hồi.

Hiểu đúng về huyệt Quan Xung, hiểu đúng về thể trạng của mình chính là cách bảo vệ tai và hệ thần kinh một cách an toàn, bền vững.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —