Bác Hà giải đáp: Dấu hiệu quá kích buồng trứng sau chọc hút trứng và cách xử trí kịp thời

Bác Hà gặp rất nhiều trường hợp chị em sau chọc hút trứng gọi điện trong tâm trạng lo lắng, thậm chí hoang mang khi chỉ sau vài ngày bụng căng nhanh, buồn nôn, ăn không ngon, cân nặng tăng lên rõ rệt dù khẩu phần không thay đổi. Có chị em sợ rằng mình “gặp biến chứng nguy hiểm”, có người lại nghĩ đó chỉ là phản ứng bình thường sau can thiệp. Với câu hỏi này, Bác Hà rất đồng cảm, bởi những thay đổi bất thường của cơ thể sau chọc hút trứng không chỉ ảnh hưởng thể chất mà còn gây áp lực tâm lý rất lớn.

Theo góc nhìn Đông y, sau chọc hút trứng, cơ thể người phụ nữ đang ở trạng thái “khí huyết chưa hồi phục, tỳ thận bị tác động mạnh”. Nếu điều hòa không tốt, rất dễ phát sinh các biểu hiện mà Tây y gọi là quá kích buồng trứng. Bác Hà cho rằng, hiểu đúng bản chất, nhận diện sớm dấu hiệu và xử trí đúng cách sẽ giúp chị em tránh được những hệ quả không mong muốn.

Vì sao sau chọc hút trứng dễ xuất hiện tình trạng chướng bụng, buồn nôn, tăng cân nhanh?

Trong Đông y, buồng trứng thuộc phạm vi chức năng của thận, có liên quan mật thiết đến can và tỳ. Quá trình kích trứng khiến “thận khí bị thúc ép”, can khí uất lại, trong khi tỳ – cơ quan chủ vận hóa thủy thấp – bị suy yếu tạm thời. Bác Hà nhận định rằng, khi tỳ vận hóa kém, thủy thấp không được đào thải sẽ ứ đọng trong cơ thể, gây nên hiện tượng chướng bụng, phù nhẹ và tăng cân nhanh.

Bên cạnh đó, can khí uất kết còn ảnh hưởng đến vị khí, làm chị em cảm thấy buồn nôn, đầy tức, ăn không ngon. Có trường hợp bụng căng nhanh chỉ trong vài ngày, cảm giác nặng nề rõ rệt, đó chính là biểu hiện của “thấp trệ – khí trệ” tích tụ trong ổ bụng. Bác Hà gặp không ít chị em trước đó vốn cơ địa hàn thấp, tỳ vị yếu, nên khi trải qua chọc hút trứng, phản ứng càng rầm rộ hơn.

Những biểu hiện thường gặp cảnh báo quá kích buồng trứng theo góc nhìn Đông y

Quá kích buồng trứng không phải lúc nào cũng biểu hiện giống nhau ở mọi người. Bác Hà thường dựa vào tổng hòa triệu chứng để đánh giá mức độ. Những biểu hiện hay gặp gồm:

– Bụng chướng căng nhanh, cảm giác tức nặng vùng hạ vị hoặc toàn bụng. Theo Đông y, đây là dấu hiệu thủy thấp ứ trệ, khí không thông.

– Buồn nôn, nôn nhẹ, chán ăn, miệng nhạt. Bác Hà cho rằng tỳ vị suy yếu là gốc rễ của triệu chứng này.

– Cân nặng tăng bất thường trong thời gian ngắn, dù không ăn nhiều hơn. Đây là biểu hiện tích thủy trong cơ thể chứ không đơn thuần là tăng mỡ.

– Tiểu ít, người nặng nề, mệt mỏi, ngủ không sâu giấc. Đông y gọi đây là tình trạng “thấp khốn tỳ, thủy trệ”.

Bác Hà nhấn mạnh rằng, nếu các biểu hiện này tăng nhanh, kéo dài hoặc kèm khó thở, đau nhiều, chị em tuyệt đối không nên chủ quan mà cần được theo dõi sát.

Cách cải thiện và hỗ trợ điều hòa cơ thể sau chọc hút trứng

Với Đông y, xử trí không chỉ dừng ở việc “giảm triệu chứng” mà quan trọng hơn là điều hòa lại khí huyết, phục hồi tỳ thận. Bác Hà thường khuyên chị em trước hết phải nghỉ ngơi hợp lý, tránh lao lực, tránh xúc động mạnh vì can khí uất sẽ làm tình trạng nặng hơn.

Về ăn uống, Bác Hà nhận định rằng nên ưu tiên thực phẩm ấm, dễ tiêu, giúp kiện tỳ hóa thấp như cháo gạo tẻ nấu với ý dĩ, đậu đỏ, bí đỏ. Hạn chế đồ lạnh, nước đá, đồ nhiều dầu mỡ vì những thứ này làm thấp trệ nặng thêm. Uống đủ nước ấm, chia nhỏ trong ngày để hỗ trợ đào thải thủy thấp.

Trong một số trường hợp, Đông y có thể sử dụng các bài thuốc mang tính kiện tỳ, lợi thủy, sơ can, bổ thận với liều lượng và gia giảm phù hợp từng cơ địa. Bác Hà luôn lưu ý rằng, việc dùng thuốc phải được thăm khám trực tiếp, không nên tự ý áp dụng theo kinh nghiệm truyền miệng.

Ngoài ra, xoa bóp nhẹ vùng bụng, day ấn các huyệt giúp kiện tỳ như Túc tam lý, Trung quản, Thái xung cũng có tác dụng hỗ trợ lưu thông khí huyết. Bác Hà thấy rằng nhiều chị em khi kết hợp đúng cách thì cảm giác chướng bụng và mệt mỏi giảm đi rõ rệt.

Nhận định của Bác Hà về mức độ nguy hiểm của quá kích buồng trứng

Bác Hà muốn chị em hiểu rằng, không phải cứ chướng bụng hay tăng cân sau chọc hút trứng là đều nguy hiểm như nhau. Có trường hợp chỉ là phản ứng nhẹ, cơ thể sẽ tự điều chỉnh nếu được chăm sóc đúng. Tuy nhiên, nếu để thủy thấp ứ trệ kéo dài, khí huyết không thông, thì nguy cơ biến chứng sẽ cao hơn.

Theo kinh nghiệm của Bác Hà, phát hiện sớm và điều hòa sớm chính là chìa khóa. Đông y chú trọng “trị từ gốc”, giúp cơ thể tự lập lại cân bằng, từ đó hạn chế diễn tiến nặng. 

Lưu ý dành cho chị em sau chọc hút trứng

Bác Hà khuyên chị em nên lắng nghe cơ thể mình mỗi ngày. Khi thấy bụng căng nhanh, người nặng nề, mệt nhiều hơn bình thường, cần báo sớm cho bác sĩ theo dõi. Không nên tự ý dùng thuốc lợi tiểu hay các sản phẩm không rõ nguồn gốc.

Giữ tinh thần thư thái cũng là yếu tố rất quan trọng. Đông y cho rằng “tâm an thì khí thuận”, nếu quá lo lắng sẽ khiến can khí uất, làm triệu chứng nặng thêm. Nghỉ ngơi, ăn uống điều độ và theo dõi cân nặng hằng ngày là những việc chị em không nên bỏ qua.

Bác Hà luôn mong rằng, mỗi chị em khi bước vào hành trình hỗ trợ sinh sản đều được trang bị đầy đủ kiến thức để không hoang mang trước những thay đổi của cơ thể. Hiểu đúng, chăm sóc đúng và theo dõi sát chính là cách bảo vệ sức khỏe của chính mình.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —