Bác Hà giải đáp: Dự trữ buồng trứng thấp là gì, phản ánh thực chất khả năng sinh sản ra sao và có luôn đồng nghĩa với khó mang thai tự nhiên hay không

Bác Hà gặp rất nhiều chị em tìm đến trong tâm trạng lo lắng, hoang mang khi cầm trên tay kết quả xét nghiệm ghi dòng “dự trữ buồng trứng thấp”. Có người vừa ngoài 30 tuổi đã hoảng sợ nghĩ rằng mình sắp hết cơ hội làm mẹ, có người chưa kịp hiểu rõ đã vội kết luận là vô sinh. Ở góc nhìn của Đông y, Bác Hà luôn cho rằng: một chỉ số không bao giờ nói lên toàn bộ khả năng sinh sản của một người phụ nữ. Điều quan trọng là hiểu đúng bản chất để không tự làm mình hoang mang, từ đó có hướng điều chỉnh phù hợp cho cơ thể.

Dự trữ buồng trứng thấp thực chất phản ánh số lượng và chất lượng nang noãn còn lại trong buồng trứng tại một thời điểm. Tây y thường dựa vào các chỉ số như AMH, FSH, AFC… để đánh giá. Nhưng với Đông y, Bác Hà nhìn vấn đề sâu hơn ở nền tảng khí – huyết – tạng phủ, đặc biệt là mối liên hệ giữa Thận, Can và Tỳ. Bác Hà vẫn hay nói với chị em rằng: “Buồng trứng chỉ là ngọn, gốc rễ nằm ở Thận khí và huyết mạch nuôi dưỡng”.

Dự trữ buồng trứng thấp dưới góc nhìn Đông y là gì?

Theo Đông y, Thận chủ sinh dục, chủ tàng tinh. Tinh của Thận chính là nền tảng tạo nên trứng và khả năng sinh sản. Khi Thận tinh suy, khí huyết không đủ để nuôi dưỡng buồng trứng, số lượng và chất lượng noãn sẽ giảm dần. Bác Hà nhận thấy rất nhiều chị em có dự trữ buồng trứng thấp không phải do “hết trứng” thật sự, mà do tinh huyết suy yếu, trứng không được nuôi dưỡng đầy đủ nên khó phát triển và rụng đúng chu kỳ.

Bác Hà thường nhấn mạnh rằng: dự trữ buồng trứng thấp không đồng nghĩa với việc cơ thể đã mất hoàn toàn khả năng sinh sản. Đông y nhìn nhận khả năng mang thai là sự phối hợp hài hòa của âm dương, khí huyết và tạng phủ. Chỉ cần nền tảng này còn khả năng điều chỉnh, cơ hội vẫn còn.

Nguyên nhân nào khiến dự trữ buồng trứng suy giảm?

Từ kinh nghiệm điều trị thực tế, Bác Hà thấy rằng nguyên nhân không chỉ nằm ở tuổi tác. Tuổi càng cao thì Thận tinh suy giảm là quy luật tự nhiên, nhưng nhiều chị em trẻ vẫn rơi vào tình trạng này. Nguyên nhân thường gặp là lao lực kéo dài, thức khuya, căng thẳng tinh thần, ăn uống thất thường làm Tỳ vị suy yếu, không sinh đủ khí huyết để nuôi Thận.

Ngoài ra, việc lạm dụng thuốc nội tiết, kích trứng nhiều lần, hoặc can thiệp y khoa quá dồn dập cũng khiến khí huyết bị tổn thương. Bác Hà từng gặp những trường hợp AMH giảm rất nhanh sau vài chu kỳ can thiệp, cơ thể mệt mỏi rõ rệt, kinh nguyệt rối loạn. Đông y gọi đây là tình trạng “hao tinh, tổn huyết”, nếu không bồi bổ kịp thời sẽ ảnh hưởng lâu dài.

Những biểu hiện thường gặp khi dự trữ buồng trứng thấp

Bác Hà nhận thấy nhiều chị em chỉ chú ý đến chỉ số xét nghiệm mà bỏ qua những dấu hiệu cơ thể đã báo động từ sớm. Kinh nguyệt thưa dần, lượng kinh ít, màu sẫm, có cục, đau bụng kinh nhiều là biểu hiện khí huyết kém lưu thông. Một số chị em còn kèm theo mất ngủ, tóc rụng, da khô, hay lo âu, cáu gắt – đây đều là dấu hiệu Thận tinh và Can huyết suy.

Có chị em vẫn còn kinh đều nhưng cơ thể mệt mỏi, lạnh tay chân, dễ đầy bụng, ăn kém. Bác Hà giải thích rằng: Tỳ yếu không sinh đủ huyết, Thận không được nuôi dưỡng thì buồng trứng khó khỏe, dù chu kỳ nhìn bên ngoài vẫn “bình thường”.

Dự trữ buồng trứng thấp có luôn đồng nghĩa với khó mang thai tự nhiên?

Đây là câu hỏi Bác Hà nhận được nhiều nhất. Bác Hà khẳng định với chị em rằng: không phải cứ dự trữ buồng trứng thấp là không thể mang thai tự nhiên. Đông y coi trọng “chất” hơn “lượng”. Chỉ cần còn trứng rụng, trứng được nuôi dưỡng tốt, tử cung ấm, khí huyết lưu thông thì việc thụ thai vẫn có thể xảy ra.

Bác Hà từng theo dõi nhiều trường hợp AMH thấp nhưng sau khi điều chỉnh lại sinh hoạt, bồi bổ Thận tinh, điều hòa khí huyết, chu kỳ rụng trứng cải thiện rõ và có thai tự nhiên. Điều quan trọng là không được hoảng loạn, vì lo lắng kéo dài sẽ làm Can khí uất, càng ảnh hưởng xấu đến buồng trứng.

Cách cải thiện dự trữ buồng trứng theo Đông y

Ở góc nhìn Đông y, cải thiện dự trữ buồng trứng không phải là “tăng số lượng trứng” một cách cơ học, mà là phục hồi môi trường sinh sản. Bác Hà luôn ưu tiên nguyên tắc bổ Thận – dưỡng huyết – điều Can – kiện Tỳ. Tùy thể trạng từng người, hướng điều trị sẽ khác nhau.

Chế độ sinh hoạt đóng vai trò rất lớn. Bác Hà thường nhắc chị em ngủ sớm để dưỡng Thận, hạn chế làm việc quá sức, giữ tinh thần thư thái. Ăn uống cần ấm, đủ chất, tránh đồ lạnh, sống, nhiều đường. Việc vận động nhẹ nhàng giúp khí huyết lưu thông cũng rất quan trọng.

Lưu ý dành cho chị em

Bác Hà mong chị em không tự gây áp lực cho bản thân chỉ vì một kết quả xét nghiệm. Mỗi cơ thể là một cá thể riêng, không nên so sánh hay vội vàng kết luận. Nếu đang có kế hoạch sinh con, hãy dành thời gian lắng nghe cơ thể, điều chỉnh lối sống và lựa chọn hướng can thiệp phù hợp.

Đặc biệt, chị em không nên tự ý dùng thuốc hay thực phẩm bổ sung theo lời truyền miệng. Đông y luôn cần cá thể hóa, nếu dùng sai có thể phản tác dụng. Bác Hà luôn khuyên rằng: điều trị đúng không chỉ để có thai, mà còn để mẹ khỏe, thai ổn định và lâu dài.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —