Bác Hà giải đáp: Uống sữa đậu nành lâu năm có rối loạn nội tiết, vô sinh?

Uống sữa đậu nành nhiều năm liệu có gây rối loạn nội tiết, thậm chí dẫn tới vô sinh hay không. Đây không phải là câu hỏi hiếm gặp, mà là một băn khoăn rất thật, xuất phát từ những thay đổi bất thường của cơ thể sau một thời gian dài sử dụng sữa đậu nành. Bác Hà hiểu sự hoang mang ấy, bởi nội tiết liên quan trực tiếp đến khả năng sinh sản, sức khỏe và cả hạnh phúc lâu dài của người phụ nữ.

Uống sữa đậu nành lâu năm có gây rối loạn nội tiết không?

Theo góc nhìn Đông y, đậu nành có tính mát, vị ngọt, quy vào kinh tỳ và thận. Nếu dùng đúng cách, đúng thể trạng, đậu nành có thể giúp thanh nhiệt, sinh tân dịch, hỗ trợ nhuận táo. Tuy nhiên, Bác Hà luôn nhấn mạnh rằng “thuốc hay – thực phẩm tốt” nếu dùng sai sẽ trở thành yếu tố gây rối loạn.

Trong sữa đậu nành có chứa isoflavone – một dạng phytoestrogen (estrogen thực vật). Chất này không phải nội tiết tố nữ thật, nhưng lại có khả năng gắn vào các thụ thể estrogen trong cơ thể. Khi chị em uống sữa đậu nành với lượng lớn, kéo dài nhiều năm, đặc biệt là uống thay nước lọc, uống hàng ngày không kiểm soát, cơ thể có thể bị “nhiễu tín hiệu” nội tiết.

Bác Hà nhận định, Đông y gọi tình trạng này là âm dương mất cân bằng, khí huyết rối loạn. Đậu nành mát, dùng lâu ngày sẽ làm tỳ vị hư hàn, thận dương suy, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng sinh lý và sinh sản của nữ giới.

Vì sao uống sữa đậu nành lâu năm có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản?

Trong Đông y, thận là gốc của tiên thiên, chủ về sinh dục và sinh sản. Khi thận khí suy, thận tinh hao tổn, khả năng thụ thai sẽ giảm. Bác Hà thấy nhiều trường hợp chị em uống sữa đậu nành kéo dài, đặc biệt là người thể hàn, tay chân lạnh, hay mệt mỏi, đau bụng kinh, thì thận dương và tỳ dương đều suy.

Isoflavone nếu vào cơ thể với liều lượng vừa phải có thể hỗ trợ, nhưng khi lạm dụng sẽ làm rối loạn trục nội tiết tự nhiên. Đông y không gọi là “estrogen tăng hay giảm” mà gọi là khí huyết vận hành không thông, xung nhâm thất điều. Đây chính là nền tảng sâu xa dẫn đến khó thụ thai, rối loạn kinh nguyệt, thậm chí hiếm muộn.

Bác Hà từng gặp những cháu còn rất trẻ, mới ngoài 25 tuổi nhưng kinh nguyệt đã thất thường, trễ kinh, ít kinh, người mệt mỏi, da xanh xao. Khai thác kỹ mới biết nhiều năm liền uống sữa đậu nành mỗi ngày với suy nghĩ “tốt cho nội tiết”.

Các biểu hiện thường gặp khi nội tiết bị ảnh hưởng

Khi nội tiết bị rối loạn do dùng sữa đậu nành không phù hợp, cơ thể sẽ phát ra những tín hiệu rất rõ. Bác Hà mong chị em lắng nghe cơ thể mình:

Thứ nhất, rối loạn kinh nguyệt: kinh đến sớm, đến muộn, lượng kinh ít dần, màu sẫm, có cục, đau bụng kinh tăng.

Thứ hai, cơ thể mệt mỏi, dễ lạnh, đặc biệt là lạnh bụng dưới, lưng gối mỏi, giảm ham muốn.

Thứ ba, da dẻ xấu đi, dễ nổi mụn nội tiết, nám, sạm, tóc rụng nhiều.

Thứ tư, tâm trạng thất thường, lo âu, khó ngủ. Đông y gọi đây là can khí uất kết, ảnh hưởng ngược lại đến xung nhâm.

Bác Hà khẳng định, không phải ai uống sữa đậu nành cũng gặp các triệu chứng này, mà thường xảy ra ở những người dùng kéo dài, liều cao và không phù hợp với thể trạng.

Cách cải thiện theo góc nhìn Đông y

Điều quan trọng nhất, theo Bác Hà, là phải điều chỉnh lại thói quen sử dụng sữa đậu nành. Không nên coi đây là thức uống bắt buộc hàng ngày. Với chị em thể hàn, tỳ vị yếu, đang mong con, nên giảm hoặc tạm ngưng một thời gian.

Song song với đó, cần bồi bổ tỳ thận, điều hòa khí huyết. Đông y chú trọng việc làm ấm tử cung, kiện tỳ, bổ thận dương. Khi tỳ khỏe thì sinh huyết tốt, khi thận mạnh thì chức năng sinh sản mới được phục hồi.

Bác Hà thường khuyên chị em chú ý ăn uống ấm nóng, tránh đồ lạnh, tăng cường nghỉ ngơi, giữ tinh thần thư thái. Nội tiết không chỉ nằm ở thuốc, mà nằm ở lối sống hàng ngày.

Với những trường hợp đã có biểu hiện rối loạn rõ rệt, cần được thăm khám để biện chứng luận trị, tránh tự ý dùng thuốc hay thực phẩm chức năng theo lời truyền miệng.

Lưu ý dành cho chị em

Bác Hà muốn nhấn mạnh vài điều quan trọng để chị em tự bảo vệ sức khỏe sinh sản của mình:

Không lạm dụng sữa đậu nành trong thời gian dài, đặc biệt là uống mỗi ngày với lượng lớn.

Không dùng sữa đậu nành thay nước lọc hay coi là “thuốc bổ nội tiết”.

Phụ nữ đang mong con, rối loạn kinh nguyệt, thể hàn, tay chân lạnh nên thận trọng khi sử dụng.

Khi cơ thể có dấu hiệu bất thường, cần lắng nghe và tìm hướng điều chỉnh sớm, đừng để kéo dài dẫn đến hiếm muộn.

Bác Hà luôn tin rằng, khi chị em hiểu đúng cơ thể mình và điều chỉnh kịp thời, khả năng phục hồi là rất lớn. Đông y không đi ngược tự nhiên, mà giúp cơ thể trở về trạng thái cân bằng vốn có.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —