Bác Hà giải đáp: Hạt chia có thật sự giúp bổ sung omega 3 và hỗ trợ giảm cân hiệu quả không?

Bác Hà gặp rất nhiều trường hợp chị em hỏi đúng một câu thôi mà đằng sau là cả “mớ” băn khoăn: ăn hạt chia có thực sự bổ sung omega-3 không, và có giúp giảm cân hiệu quả không? Có chị em thì đang muốn siết cân sau sinh, có chị em lại đang mỡ bụng lâu năm, cũng có người chỉ đơn giản là muốn da đỡ khô, tóc đỡ rụng, người đỡ mệt. Nhận định cơ bản của Bác Hà theo hướng Đông y là thế này: hạt chia là thực phẩm có ích, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào “tạng” và cách dùng. Tỳ Vị (tiêu hóa – vận hóa) yếu thì ăn đồ “nhầy – mát” nhiều dễ sinh trệ; Can khí uất vì stress thì thèm ăn, khó ngủ, khó giảm cân; còn người có nền tảng vận hóa tốt, ăn đúng giờ, ngủ đủ, thì hạt chia phát huy rất rõ tác dụng hỗ trợ.

Hạt chia có thật sự giúp bổ sung omega-3 không?

Nhận định của Bác Hà: có, nhưng cần hiểu đúng dạng omega-3. Omega-3 trong hạt chia chủ yếu là ALA (alpha-linolenic acid)—một dạng omega-3 từ thực vật. Cơ thể muốn sử dụng sâu cho chống viêm, não bộ, mắt, tim mạch… thì thường cần chuyển ALA thành EPA và DHA. Và đây chính là điểm khiến nhiều chị em “ăn có mà không thấy rõ”.

Vì sao chuyển hóa ALA sang EPA/DHA lại không luôn thuận lợi? Theo Đông y, việc hấp thu – chuyển hóa phụ thuộc nền tảng Tỳ Vị vận hóa và sự điều đạt của Can. Chị em nào hay đầy bụng, ăn uống kém, phân nát, mệt mỏi sau ăn… thường là Tỳ hư. Chị em nào stress, ngủ kém, hay cáu, kinh nguyệt thất thường… thường có Can uất. Khi Tỳ hư và Can uất, cơ thể dễ sinh đàm thấp, làm quá trình chuyển hóa chất béo tốt trở nên “ì ạch”. Bác Hà hay nói với chị em: “Đồ tốt mà vận hóa không thông, thì vào người cũng chỉ nằm đó.”

Vậy nên, nếu mục tiêu của chị em là bổ sung omega-3 sâu cho chống viêm, cải thiện khô da – đau nhức – mỡ máu, thì hạt chia là một phần hỗ trợ, chứ không phải “nguồn duy nhất”. Nhận định của Bác Hà: hạt chia phù hợp làm nền omega-3 thực vật, nhưng muốn tối ưu vẫn cần chăm hệ tiêu hóa và cân đối khẩu phần.

Các biểu hiện thường gặp khi cơ thể thiếu omega-3 hoặc đang “viêm âm ỉ”

Bác Hà thấy chị em hay tìm đến hạt chia vì cơ thể có những biểu hiện dai dẳng, khó chịu nhưng không đến mức “bệnh nặng”. Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Da khô, môi khô, mắt khô, tóc xơ dễ gãy, móng giòn.
• Đau nhức khớp nhẹ, cứng người khi ngủ dậy, dễ bị viêm vặt.
• Ngủ chập chờn, hay mơ, tinh thần mệt, khó tập trung.
• Vòng bụng tăng, cảm giác nặng nề, ăn không nhiều mà vẫn lên cân.

Nhận định của Bác Hà theo Đông y: nhóm biểu hiện trên thường liên quan tới tân dịch suy (khô), huyết không đủ nhu dưỡng (da tóc kém), kèm nhiệt/viêm tiềm ẩn do ăn nhiều đường – đồ chiên – thức khuya – stress. Omega-3 có thể hỗ trợ giảm viêm và giúp “nhuận”, nhưng nếu chị em vẫn thiếu ngủ và ăn đồ ngọt nhiều, thì hiệu quả sẽ bị “đè” xuống rất rõ.

Test nhanh viêm lộ tuyến CTC

Bạn đang gặp vấn đề phụ khoa nào?

Khí hư ra nhiều bất thường

Vùng kín có mùi hôi

Bị tiểu buốt, tiểu rắt

Kinh nguyệt không đều

Khí hư của bạn có màu sắc như thế nào?

Nhầy nhầy như dịch mũi/ sữa chua

Trắng đục hoặc vàng nhạt

Vàng đậm/ xanh + mùi khó chịu

Khí hư lợn cợn như bã đậu

Các biểu hiện khác đi kèm bạn gặp phải là?

Chảy máu âm đạo

Đau rát khi quan hệ

Đau âm ỉ bụng dưới

Ngứa vùng kín kéo dài

Lần gần đây nhất đi khám phụ khoa của bạn là?

1 - 3 tháng

6 tháng

1 năm

Không nhớ khi nào

Giải đáp 1-1 cùng Bác sĩ Đỗ Thanh Hà

Gửi BÀI TEST

Hạt chia hỗ trợ giảm cân hiệu quả không? Cơ chế đúng là gì?

Nhận định của Bác Hà: hạt chia hỗ trợ giảm cân theo cơ chế kiểm soát hành vi ăn và chuyển hóa đường, chứ không trực tiếp đốt mỡ. Điểm mạnh của hạt chia nằm ở chất xơ hòa tan và khả năng hút nước tạo dạng gel.

Khi chị em ngâm hạt chia đúng cách, gel chất xơ sẽ giúp:

• No lâu hơn → giảm ăn vặt, giảm khẩu phần tự nhiên.
• Làm chậm hấp thu đường → giảm tăng insulin sau bữa ăn, hạn chế tích mỡ vùng bụng.
• Hỗ trợ nhu động ruột → cải thiện táo bón, bụng nhẹ hơn, đỡ chướng.

Nhưng bác cũng gặp không ít trường hợp “càng uống càng khó chịu”. Khi đó, nhận định của Bác Hà thường rơi vào 4 nguyên nhân:

• Dùng sai cách: không ngâm nở, uống ít nước → đầy bụng, táo bón, trướng hơi.
• Ăn vẫn dư năng lượng: hạt chia thêm vào nhưng đồ ngọt, trà sữa, đồ chiên vẫn đều → cân không xuống.
• Cơ địa Tỳ hư – đàm thấp: người nặng nề, dễ phù, rêu lưỡi dày → dùng nhiều đồ “nhầy” dễ trệ.
• Stress và thiếu ngủ: Can khí uất làm tăng thèm ăn, rối loạn nội tiết → giảm cân rất chậm.

Theo Đông y, đa phần chị em tăng cân dai dẳng thuộc nhóm Tỳ hư sinh đàm thấp và/hoặc Can uất. Vì vậy, bác Hà luôn nhấn mạnh: muốn giảm cân bền, chị em phải “đi từ gốc”: kiện Tỳ, hóa thấp, điều Can, dưỡng giấc ngủ. Khi nền đó ổn, hạt chia mới thật sự trở thành trợ thủ.

Cách cải thiện: dùng hạt chia sao cho vừa hỗ trợ omega-3 vừa hỗ trợ giảm cân

Nhận định của Bác Hà: chị em hãy bắt đầu bằng liều nhỏ – dùng ấm – ngâm kỹ. Đừng vội “mỗi ngày 2–3 muỗng canh” khi bụng mình vốn đã yếu.

Cách dùng chuẩn:

• Liều khởi đầu: 1 thìa cà phê/ngày (khoảng 5g). Sau 3–5 ngày thấy ổn mới tăng lên 2 thìa cà phê (10g). Phần lớn chị em không cần quá 1–2 thìa canh/ngày.
• Ngâm nở kỹ: 200–300ml nước, ngâm 10–20 phút cho gel nở đều (đây là “chìa khóa” giảm đầy bụng).
• Thời điểm: trước bữa ăn 15–30 phút hoặc bữa phụ chiều. Nếu dùng buổi tối muộn dễ no ngang, ảnh hưởng giấc ngủ ở người nhạy cảm.
• Uống đủ nước: trong ngày phải đủ nước, nếu không chất xơ sẽ “kéo nước” trong ruột gây táo bón.

Phối hợp theo cơ địa (góc nhìn Đông y của bác Hà):

• Chị em hay lạnh bụng, đầy hơi (Tỳ hư): dùng hạt chia với nước ấm, có thể thêm 1–2 lát gừng để ôn trung, giảm trệ.
• Chị em khô, táo bón, nóng trong: dùng với nước ấm, thêm chanh vừa phải; tăng rau xanh và ngủ sớm để dưỡng âm.
• Chị em muốn hỗ trợ omega-3 tốt hơn: ngoài hạt chia, hãy chăm nền vận hóa bằng ăn đúng giờ, giảm đồ sống lạnh, giảm chiên rán; cơ thể “dùng” được omega-3 mới là quan trọng.

Điều chỉnh để giảm cân bền (bác Hà luôn nhấn mạnh):

• Giảm đường và tinh bột trắng: bánh kẹo, nước ngọt, trà sữa.
• Tăng đạm vừa đủ để không đói: trứng, cá, đậu, thịt nạc.
• Đi bộ nhanh 20–30 phút/ngày hoặc vận động nhẹ sau ăn.
• Ngủ trước 23h để Can huyết được dưỡng, giảm thèm ăn và ổn nội tiết.

Lưu ý dành cho chị em khi dùng hạt chia

• Không “lạm dụng”: hạt chia có năng lượng; cho quá nhiều vào sinh tố, sữa chua, granola có thể làm tổng calo tăng.
• Luôn ngâm nở trước: tránh nuốt khô hoặc ngâm sơ sài, dễ nghẹn và dễ gây khó tiêu.
• Người hay đầy bụng, viêm đại tràng: bắt đầu liều thấp; ưu tiên nước ấm; nếu vẫn khó chịu thì giảm hoặc tạm ngưng.
• Đang dùng thuốc chống đông/kháng tiểu cầu hoặc có rối loạn đông máu: nên hỏi bác sĩ điều trị trước khi dùng thường xuyên.
• Giảm cân không chỉ là “ăn thêm một thứ”: muốn bền phải sửa thói quen ngủ – ăn – vận động; hạt chia chỉ là trợ thủ.

Chốt lại, bác Hà khẳng định: hạt chia có hỗ trợ bổ sung omega-3 và có hỗ trợ giảm cân, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào cơ địa và cách dùng. Chị em cứ nhớ giúp bác: “Giảm cân là làm cho Tỳ vận hóa tốt, Can khí thư thái; hạt chia chỉ giúp mình kiểm soát no đói và đường huyết.” Làm đúng từ gốc, chị em sẽ thấy người nhẹ hơn, bụng bớt trướng, ngủ sâu hơn, da dẻ cũng cải thiện rõ rệt.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —