Bác Hà giải đáp: Huyệt nhân trung có thật giúp cấp cứu ngất xỉu và hỗ trợ sinh sản?

Rất nhiều trường hợp chị em thắc mắc rằng: khi có người ngất xỉu chỉ cần bấm huyệt Nhân Trung là tỉnh lại, thậm chí có người còn truyền tai nhau rằng tác động huyệt này còn hỗ trợ sinh sản. Những băn khoăn này hoàn toàn chính đáng, bởi huyệt Nhân Trung là một trong những huyệt vị quan trọng của Đông y, nhưng nếu hiểu không đúng bản chất thì rất dễ áp dụng sai cách, thậm chí gây nguy hiểm.

Theo quan điểm của Đông y, mọi vấn đề của cơ thể đều liên quan đến sự vận hành của khí huyết và sự thông suốt của kinh lạc. Vì vậy, để trả lời câu hỏi huyệt Nhân Trung có thật sự giúp cấp cứu ngất xỉu và hỗ trợ sinh sản hay không, Bác Hà sẽ phân tích cụ thể dưới góc nhìn chuyên môn.

Huyệt Nhân Trung là gì và giữ vai trò như thế nào trong Đông y?

Huyệt Nhân Trung nằm ở rãnh giữa môi trên và mũi, thuộc mạch Đốc – một mạch quan trọng có vai trò điều hành dương khí toàn thân. Mạch Đốc đi dọc giữa lưng, lên đầu và nối với não bộ. Vì vậy, Đông y xem đây là “biển của dương mạch”.

Bác Hà nhận định rằng, chính vì huyệt Nhân Trung nằm trên mạch Đốc và có liên hệ mật thiết với não bộ, hệ thần kinh trung ương nên khi kích thích đúng cách có thể tạo ra phản xạ mạnh, giúp điều hòa khí huyết, khơi thông dương khí đang bị bế tắc.

Vì sao bấm huyệt Nhân Trung có thể hỗ trợ cấp cứu ngất xỉu?

Ngất xỉu trong Đông y thường được xếp vào chứng “hôn quyết” – tình trạng thanh dương không thăng, trọc âm không giáng, khí huyết đột ngột nghịch loạn khiến não thiếu nuôi dưỡng tạm thời. Nguyên nhân có thể do:

• Khí huyết hư suy
• Căng thẳng, xúc động mạnh làm khí nghịch lên trên
• Nóng bức, mất nước, tụt huyết áp
• Đột ngột thay đổi tư thế

Khi cơ thể rơi vào trạng thái này, dương khí bị ứ trệ, không lên được não. Bấm huyệt Nhân Trung sẽ tạo một kích thích đau đột ngột, mạnh, giúp “đánh thức” thần khí, làm dương khí bừng lên tạm thời.

Bác Hà khẳng định: trong một số trường hợp ngất nhẹ do hạ huyết áp, say nắng, mệt mỏi, việc ấn mạnh huyệt Nhân Trung có thể giúp người bệnh tỉnh lại nhanh hơn. Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp sơ cứu tạm thời, không thay thế điều trị nguyên nhân.

Với những trường hợp ngất do tai biến mạch máu não, bệnh tim mạch nặng, việc chỉ bấm huyệt mà không đưa đi cấp cứu kịp thời là vô cùng nguy hiểm. Bác Hà từng gặp nhiều trường hợp gia đình chủ quan chỉ bấm huyệt mà chậm trễ xử lý y tế, để lại hậu quả đáng tiếc.

Huyệt Nhân Trung có thực sự hỗ trợ sinh sản?

Đây là vấn đề khiến nhiều chị em quan tâm. Đông y quan niệm sinh sản liên quan mật thiết đến Thận khí, Can huyết và sự điều hòa của Nhâm – Xung – Đốc mạch.

Mạch Đốc có vai trò nâng đỡ dương khí toàn thân. Khi dương khí đầy đủ, khí huyết lưu thông, tử cung được sưởi ấm, buồng trứng được nuôi dưỡng tốt hơn. Vì vậy, về lý thuyết, việc điều hòa mạch Đốc có thể gián tiếp hỗ trợ chức năng sinh sản.

Tuy nhiên, Bác Hà nhấn mạnh rằng: huyệt Nhân Trung không phải huyệt chuyên trị hiếm muộn. Nó không trực tiếp tác động đến tử cung hay buồng trứng. Nếu chị em chỉ bấm huyệt này với mong muốn tăng khả năng thụ thai thì hiệu quả sẽ rất hạn chế.

Trong thực tế điều trị, Bác Hà thường kết hợp nhiều huyệt khác như Quan Nguyên, Khí Hải, Tam Âm Giao, Tử Cung… để điều bổ Thận khí, dưỡng huyết, ôn ấm tử cung. Quan trọng hơn là phải điều chỉnh toàn thể tạng phủ, chứ không thể chỉ dựa vào một huyệt vị đơn lẻ.

Biểu hiện cho thấy cơ thể cần điều chỉnh khí huyết

Chị em có thể lưu ý những biểu hiện sau:

• Hoa mắt, chóng mặt, dễ choáng
• Tay chân lạnh, da tái
• Kinh nguyệt không đều, đau bụng kinh
• Khó thụ thai dù không có tổn thương thực thể rõ ràng
• Mệt mỏi, mất ngủ kéo dài

Bác Hà nhận thấy phần lớn những trường hợp này đều liên quan đến khí huyết hư, Thận dương suy hoặc Can khí uất kết. Khi gốc bệnh chưa được điều chỉnh, việc tác động một huyệt đơn lẻ sẽ không giải quyết triệt để vấn đề.

Cách cải thiện an toàn và hiệu quả theo Đông y

Thứ nhất, chị em có thể học cách bấm huyệt Nhân Trung đúng kỹ thuật để hỗ trợ sơ cứu khi cần. Dùng đầu ngón tay cái ấn mạnh vào điểm giữa rãnh mũi – môi, giữ 5–10 giây, lặp lại vài lần. Nhưng chỉ áp dụng khi đã loại trừ nguyên nhân nguy hiểm.

Thứ hai, muốn cải thiện khả năng sinh sản, cần tập trung vào điều hòa toàn thân. Bác Hà thường khuyên chị em chú trọng:

• Giữ ấm cơ thể, đặc biệt vùng bụng dưới
• Ngủ trước 23h để dưỡng Thận khí
• Ăn uống đủ chất, tăng thực phẩm bổ huyết
• Giảm căng thẳng, tránh lo âu kéo dài

Ngoài ra, việc thăm khám và điều trị theo phác đồ Đông y cá thể hóa là điều rất quan trọng. 

Bác Hà luôn nhấn mạnh rằng: Đông y không chữa ngọn, mà chữa từ gốc. Khi khí huyết đầy đủ, tạng phủ cân bằng, cơ thể sẽ tự khôi phục khả năng sinh sản một cách tự nhiên.

Lưu ý dành cho chị em

• Không lạm dụng bấm huyệt khi chưa xác định nguyên nhân ngất xỉu.
• Không tự ý tin vào thông tin truyền miệng về khả năng “kích thích thụ thai” của một huyệt vị đơn lẻ.
• Nếu có tiền sử tim mạch, huyết áp thấp hoặc rối loạn nội tiết, cần thăm khám chuyên môn.
• Điều trị hiếm muộn cần kiên trì, không nóng vội.

Bác Hà hiểu rằng hành trình tìm con hay nỗi lo khi người thân đột ngột ngất xỉu đều khiến chị em hoang mang. Nhưng chỉ khi hiểu đúng bản chất của huyệt vị và nguyên lý Đông y, chúng ta mới áp dụng đúng cách, an toàn và hiệu quả. Điều quan trọng nhất vẫn là chăm sóc cơ thể từ gốc rễ – nuôi dưỡng khí huyết, bồi bổ Thận khí và giữ tâm an hòa.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —