Bác Hà giải đáp day ấn huyệt thái dương có gây tổn thương thần kinh, mạch máu?

Day ấn huyệt thái dương là thói quen của rất nhiều chị em mỗi khi đau đầu, căng thẳng hay mất ngủ. Tuy nhiên, Bác Hà gặp không ít trường hợp lo lắng rằng việc day ấn vùng này có thể gây tổn thương thần kinh, mạch máu, thậm chí dẫn đến biến chứng nguy hiểm. Đây là băn khoăn hoàn toàn chính đáng, bởi vùng thái dương là nơi tập trung nhiều cấu trúc giải phẫu quan trọng. Vậy thực hư ra sao? Dưới góc nhìn Đông y, Bác Hà sẽ phân tích rõ để chị em hiểu đúng và an tâm hơn.

Vì sao nhiều chị em lo ngại day ấn huyệt thái dương gây tổn thương?

Vùng thái dương nằm ở hai bên đầu, là nơi có động mạch thái dương nông, các nhánh thần kinh cảm giác và liên quan mật thiết đến hệ tuần hoàn não bộ. Trong Tây y, đây là khu vực “nhạy cảm” vì chỉ cần va đập mạnh cũng có thể gây tụ máu, tổn thương.

Từ thực tế thăm khám, Bác Hà nhận thấy phần lớn chị em lo sợ là do nghe truyền miệng hoặc từng trải qua cảm giác đau nhói khi ấn quá mạnh. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa day ấn đúng cách với việc tác động thô bạo, sai kỹ thuật.

Theo Đông y, huyệt Thái Dương là kỳ huyệt, có tác dụng thanh can minh mục, thư cân hoạt lạc, giảm đau đầu, giảm căng thẳng. Khi tác động đúng lực, đúng thời điểm, huyệt này giúp điều hòa khí huyết vùng đầu mặt. Ngược lại, nếu ấn quá mạnh, quá lâu hoặc thực hiện khi cơ thể đang suy nhược nặng, khí huyết kém lưu thông thì có thể gây phản tác dụng.

Bác Hà khẳng định: bản thân việc day ấn huyệt thái dương đúng kỹ thuật không gây tổn thương thần kinh hay mạch máu. Vấn đề nằm ở cách thực hiện và thể trạng của từng người.

Nguyên nhân khiến day ấn huyệt thái dương gây đau hoặc khó chịu

Trong Đông y, đau đầu vùng thái dương thường liên quan đến can khí uất kết, can dương thượng cang hoặc phong nhiệt xâm nhập. Khi khí huyết không điều hòa, kinh lạc bế tắc, vùng huyệt trở nên nhạy cảm hơn bình thường.

Bác Hà gặp nhiều chị em đang căng thẳng kéo dài, mất ngủ, làm việc máy tính nhiều giờ. Khi đó, can khí bị ứ trệ, khí huyết không thông, chỉ cần ấn nhẹ cũng đã thấy đau tức. Nếu chị em lại dùng lực mạnh để “ép” cơn đau biến mất, vô tình làm tổn thương phần mềm dưới da, gây bầm tím hoặc đau tăng lên.

Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

• Ấn quá mạnh, dùng móng tay thay vì đầu ngón tay.
• Day liên tục quá lâu, trên 5–10 phút mỗi bên.
• Day khi đang sốt cao, huyết áp tăng mạnh.
• Người có thành mạch yếu, rối loạn đông máu.

Bác Hà nhấn mạnh rằng cảm giác đau khi ấn không đồng nghĩa với tổn thương thần kinh. Thần kinh bị tổn thương thực sự thường kèm theo tê bì kéo dài, yếu cơ hoặc rối loạn cảm giác dai dẳng – điều này rất hiếm gặp chỉ vì day ấn nhẹ nhàng.

Các biểu hiện thường gặp sau khi day ấn sai cách

Chị em có thể gặp một số biểu hiện như:

• Đau tăng lên sau khi ấn.
• Cảm giác nhức âm ỉ vài giờ.
• Vùng thái dương hơi bầm tím nếu dùng lực mạnh.
• Chóng mặt nhẹ do thay đổi tư thế hoặc do cơ thể suy nhược.

Theo kinh nghiệm lâm sàng của Bác Hà, phần lớn các triệu chứng này là do khí huyết chưa điều hòa hoặc thao tác sai kỹ thuật. Rất hiếm khi xảy ra tổn thương mạch máu nghiêm trọng nếu chỉ day ấn bằng tay thông thường.

Trong Đông y, khi khí huyết được khai thông đúng cách, chị em sẽ cảm thấy dễ chịu, đầu nhẹ, mắt sáng hơn. Nếu sau khi day ấn mà đau tăng dữ dội, nhìn mờ, buồn nôn nhiều, đó không còn là vấn đề của huyệt vị đơn thuần mà cần thăm khám chuyên khoa ngay.

Cách day ấn huyệt thái dương an toàn và hiệu quả

Bác Hà luôn hướng dẫn chị em thực hiện theo nguyên tắc “nhẹ – chậm – đều – vừa sức”.

Cách làm đúng:

• Dùng đầu ngón tay trỏ hoặc giữa, không dùng móng tay.
• Ấn nhẹ đến khi có cảm giác tức vừa phải.
• Day theo vòng tròn nhỏ, chậm rãi trong 1–2 phút mỗi bên.
• Kết hợp hít sâu, thở chậm để điều hòa khí.

Theo quan điểm Đông y, việc điều hòa hơi thở rất quan trọng. Khi chị em hít sâu, khí đi xuống; khi thở ra chậm, can khí được thư giãn. Nếu chỉ ấn mà tâm trí vẫn căng thẳng, hiệu quả sẽ không cao.

Bác Hà cũng khuyên chị em không nên lạm dụng day ấn quá nhiều lần trong ngày. Nếu đau đầu tái diễn liên tục, đó là dấu hiệu cơ thể đang mất cân bằng sâu hơn, có thể liên quan đến rối loạn nội tiết, suy nhược khí huyết hoặc can thận hư. Khi đó cần điều trị gốc rễ thay vì chỉ xử lý triệu chứng.

Lưu ý dành cho chị em khi day ấn huyệt thái dương

Trước khi thực hiện, chị em cần đảm bảo cơ thể đang ở trạng thái ổn định, không quá đói, không quá mệt. Những người có tiền sử tăng huyết áp nặng, phình mạch, rối loạn đông máu nên tham khảo ý kiến thầy thuốc trước khi tự thực hiện.

Bác Hà đặc biệt lưu ý: day ấn chỉ là phương pháp hỗ trợ. Nếu đau đầu kèm theo sốt cao, cổ cứng, nôn nhiều, yếu liệt tay chân hoặc thay đổi ý thức, tuyệt đối không tự xử lý tại nhà.

Bác Hà gặp rất nhiều chị em chủ quan với những cơn đau đầu lặp đi lặp lại. Thực chất, đó là tiếng chuông cảnh báo cơ thể đang quá tải. Đông y không chỉ nhìn vào một huyệt mà nhìn toàn bộ cơ thể như một chỉnh thể thống nhất. Vì vậy, nếu chị em thấy mình đau đầu kéo dài, mất ngủ, căng thẳng, rối loạn kinh nguyệt hoặc suy nhược, hãy chủ động thăm khám để được điều chỉnh toàn diện.

Chăm sóc sức khỏe không phải là việc làm khi bệnh nặng, mà là sự lắng nghe cơ thể mỗi ngày. Bác Hà luôn mong chị em hiểu đúng để không hoang mang, cũng không chủ quan. Khi làm đúng cách, huyệt thái dương là “trợ thủ” đắc lực giúp thư giãn và giảm đau tự nhiên, an toàn.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —