Bác Hà giải đáp kinh nguyệt màu nâu đen kéo dài vài kỳ, lượng ít không đau bụng là rối loạn nội tiết hay cảnh báo nguy cơ phụ khoa tiềm ẩn

Bác Hà gặp rất nhiều trường hợp chị em tìm đến trong tâm trạng lo lắng khi thấy kinh nguyệt có màu nâu đen, kéo dài vài kỳ liên tiếp, lượng lại ít nhưng không hề đau bụng. Nhiều cháu, nhiều chị em băn khoăn không biết đây chỉ là rối loạn nội tiết thông thường hay đã là dấu hiệu cảnh báo một vấn đề phụ khoa tiềm ẩn. Với góc nhìn của Đông y, Bác Hà hiểu rõ sự hoang mang này và cho rằng kinh nguyệt không chỉ là câu chuyện của riêng tử cung, mà còn phản ánh toàn bộ trạng thái khí huyết, tạng phủ và cảm xúc bên trong cơ thể người phụ nữ.

Theo Đông y, kinh nguyệt là “huyết”, mà huyết muốn lưu thông thuận lợi thì cần có “khí” dẫn dắt. Khi khí huyết điều hòa, kinh nguyệt sẽ đỏ tươi, ra đều, không vón cục, không kéo dài bất thường. Ngược lại, khi huyết bị ứ trệ, hàn thấp tích tụ hoặc tạng can, tỳ, thận suy yếu, màu sắc và tính chất kinh nguyệt sẽ thay đổi. Bác Hà nhấn mạnh rằng hiện tượng kinh nguyệt màu nâu đen, kéo dài, lượng ít nhưng không đau bụng là một dạng rối loạn khá âm thầm, dễ bị bỏ qua.

Lý giải nguyên nhân theo góc nhìn Đông y

Bác Hà nhận định, phần lớn các trường hợp kinh nguyệt màu nâu đen kéo dài vài kỳ thường liên quan đến tình trạng huyết ứ và hàn trong tử cung. Huyết ứ khiến máu kinh không được đẩy ra hết trong kỳ, phần còn sót lại bị oxy hóa, sang kỳ sau mới tiếp tục bong ra nên có màu sẫm, nâu đen.

Nguyên nhân sâu xa có thể đến từ việc cơ thể nhiễm hàn do ăn uống đồ lạnh, sinh hoạt thất thường, hoặc ngồi điều hòa quá nhiều. Ngoài ra, khí huyết suy yếu, đặc biệt là tỳ hư không sinh đủ huyết, thận hư không điều hòa được thiên quý, cũng khiến lượng kinh ít và kéo dài rải rác.

Bác Hà cũng gặp không ít chị em làm việc căng thẳng, lo nghĩ nhiều, uất ức kéo dài. Theo Đông y, can chủ sơ tiết, can khí uất sẽ làm huyết hành không thông. Khi huyết không thông thì màu kinh sẽ sẫm, kỳ kinh kéo dài nhưng không gây đau dữ dội.

Biểu hiện thường gặp kèm theo

Nhiều chị em chỉ chú ý đến màu kinh mà bỏ qua các dấu hiệu đi kèm. Bác Hà cho rằng chính những biểu hiện này mới giúp nhận diện rõ căn nguyên bên trong. Thường gặp nhất là cảm giác mệt mỏi kéo dài, sắc mặt nhợt nhạt hoặc sạm, tay chân lạnh, dễ đầy bụng, ăn kém.

Một số cháu còn chia sẻ với Bác Hà rằng kinh nguyệt đến chậm, ra ít, kéo dài 7–10 ngày nhưng chỉ lấm tấm, không có cảm giác đau bụng kinh rõ rệt. Có người kèm theo khí hư màu ngà, hơi đặc, không mùi nặng. Những biểu hiện này, theo Đông y, nghiêng nhiều về hàn thấp và huyết hư hơn là viêm nhiễm cấp tính.

Tuy nhiên, Bác Hà cũng thẳng thắn nhấn mạnh rằng không phải cứ không đau bụng là không có vấn đề. Chính sự “im lặng” này đôi khi lại là dấu hiệu của những rối loạn phụ khoa mạn tính, tiến triển chậm.

Đây là rối loạn nội tiết hay cảnh báo phụ khoa?

Với câu hỏi này, Bác Hà thường trả lời rằng: có thể là rối loạn nội tiết, nhưng không nên chủ quan. Trong Đông y, nội tiết tương ứng với sự điều hòa của can – thận – tỳ. Khi ba tạng này mất cân bằng, kinh nguyệt sẽ rối loạn cả về màu sắc, chu kỳ lẫn số lượng.

Tuy nhiên, nếu tình trạng kinh nâu đen kéo dài nhiều kỳ liên tiếp, kèm theo khí hư bất thường, mùi khó chịu, hoặc cảm giác nặng bụng dưới, Bác Hà cho rằng cần nghĩ đến nguy cơ u xơ tử cung nhỏ, lạc nội mạc tử cung thể nhẹ, hoặc viêm nhiễm mạn tính. Đông y không tách rời hai khái niệm nội tiết và phụ khoa, mà xem đó là biểu hiện của cùng một gốc bệnh là khí huyết rối loạn.

Cách cải thiện theo hướng Đông y

Bác Hà luôn nhấn mạnh điều trị cần đi từ gốc. Trước hết là ôn kinh tán hàn, hoạt huyết hóa ứ. Với những trường hợp nhẹ, việc điều chỉnh ăn uống, sinh hoạt đã mang lại cải thiện rõ rệt. Chị em nên hạn chế đồ lạnh, nước đá, tăng cường món ăn ấm nóng, dễ tiêu.

Bên cạnh đó, Đông y thường sử dụng các bài thuốc có tác dụng bổ huyết, điều kinh, giúp huyết lưu thông tốt hơn. Bác Hà cho rằng mỗi người một thể trạng, không nên tự ý dùng thuốc theo kinh nghiệm truyền miệng mà cần được gia giảm phù hợp.

Song song, việc giữ tinh thần thư thái là yếu tố rất quan trọng. Can khí thông thì huyết mới hành. Nhiều chị em sau khi điều chỉnh nhịp sinh hoạt, ngủ đủ giấc, giảm căng thẳng, kinh nguyệt đã dần trở lại màu sắc tươi hơn.

Chị em có thể tham khảo thêm các chia sẻ chuyên sâu về điều hòa kinh nguyệt theo Đông y tại bài viết của Bác Hà để hiểu rõ hơn về cách chăm sóc cơ thể từ gốc.

Lưu ý dành cho chị em

Bác Hà khuyên chị em không nên chủ quan nhưng cũng không cần quá hoang mang. Theo dõi chu kỳ kinh đều đặn, ghi nhận màu sắc, số ngày hành kinh là cách đơn giản nhưng rất hữu ích. Nếu tình trạng kéo dài trên 3 kỳ liên tiếp, chị em nên thăm khám để được đánh giá toàn diện.

Tránh tự ý dùng thuốc nội tiết hoặc thuốc cầm kinh khi chưa rõ nguyên nhân. Đông y coi trọng sự điều hòa tự nhiên, dùng thuốc phải đúng thể, đúng thời. Bác Hà luôn nhấn mạnh rằng chăm sóc kinh nguyệt cũng chính là chăm sóc sức khỏe sinh sản lâu dài của người phụ nữ.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —