Bác Hà giải đáp: Viêm lộ tuyến cổ tử cung do rối loạn nội tiết hay viêm nhiễm kéo dài?

Lại có chị em hỏi Bác Hà theo kiểu “Cháu bị do nội tiết hay do viêm?”. Thực tế, Bác Hà thấy hai yếu tố này thường đan xen: nội tiết mất cân bằng làm niêm mạc dễ nhạy cảm, tăng tiết dịch; còn viêm kéo dài làm môi trường âm đạo – cổ tử cung rối loạn, càng kéo nội tiết rối thêm. Bây giờ, Bác Hà giải đáp thật kỹ để chị em hiểu đúng và biết những thói quen làm bệnh nặng hơn cần tránh.

🌿 Viêm lộ tuyến cổ tử cung: hiểu đúng để bớt lo

Viêm lộ tuyến cổ tử cung thường được mô tả là tình trạng các tế bào tuyến ở trong ống cổ tử cung “lộ” ra ngoài, khiến cổ tử cung tiết dịch nhiều hơn và dễ bị kích thích. Khi dịch ra nhiều, môi trường ẩm ướt tạo điều kiện cho nấm – vi khuẩn – tạp khuẩn phát triển, từ đó hình thành viêm nhiễm dai dẳng.

Nhìn theo Đông y, Bác Hà quy về 4 chữ: “thấp – nhiệt – ứ – hư”. “Thấp” là ẩm trệ, dịch tiết nhiều; “nhiệt” là viêm, nóng rát, mùi hôi; “ứ” là khí huyết không thông ở vùng hạ vị; “hư” là tỳ – thận suy khiến cơ thể không tự dọn sạch được thấp tà, nên cứ gặp điều kiện thuận là bùng lại.

🧩 Nguyên nhân: rối loạn nội tiết hay viêm nhiễm kéo dài?

Rối loạn nội tiết thường làm tăng tiết dịch, thay đổi độ pH, niêm mạc mỏng – nhạy cảm hơn. Đông y gọi đây là nền tảng “thận” suy (thận chủ sinh dục – nội tiết), hoặc “can” uất (stress làm khí cơ rối). Khi khí cơ rối, tỳ vận hoá kém, dịch không chuyển hoá được sẽ hoá thấp; thấp lâu ngày hoá nhiệt, đi xuống hạ tiêu và “đóng” lại ở vùng cổ tử cung.

Viêm nhiễm kéo dài (âm đạo – cổ tử cung viêm đi viêm lại) tạo ra vòng luẩn quẩn: dịch ra nhiều → ẩm ướt → mất cân bằng hệ vi sinh → viêm tăng → niêm mạc tổn thương hơn. Ở góc nhìn của Bác Hà, đa số trường hợp dai dẳng là vì thấp nhiệt chưa được thanh trừ triệt để và tỳ – thận chưa được bồi lại, nên “đất” vẫn ẩm, “cỏ dại” vẫn mọc.

🔎 Các biểu hiện thường gặp chị em hay gặp

Bác Hà liệt kê các biểu hiện phổ biến nhất (không phải ai cũng có đủ, nhưng càng nhiều dấu hiệu thì càng gợi ý tình trạng thấp nhiệt nặng):

• Khí hư ra nhiều: loãng như nước hoặc đặc dính; màu trắng đục, vàng, vàng xanh.
• Mùi hôi tanh/hắc, nặng hơn sau quan hệ hoặc trước kỳ kinh.
• Ngứa rát vùng kín, nóng râm ran, khó chịu kéo dài.
• Đau tức bụng dưới, nặng vùng hạ vị; có thể đau khi quan hệ.
• Chảy máu sau quan hệ hoặc ra huyết bất thường lấm tấm.
• Kinh nguyệt thất thường, người mệt, dễ cáu, mất ngủ (gợi ý can uất – huyết hư).

Test nhanh viêm lộ tuyến CTC

Bạn đang gặp vấn đề phụ khoa nào?

Khí hư ra nhiều bất thường

Vùng kín có mùi hôi

Bị tiểu buốt, tiểu rắt

Kinh nguyệt không đều

Khí hư của bạn có màu sắc như thế nào?

Nhầy nhầy như dịch mũi/ sữa chua

Trắng đục hoặc vàng nhạt

Vàng đậm/ xanh + mùi khó chịu

Khí hư lợn cợn như bã đậu

Các biểu hiện khác đi kèm bạn gặp phải là?

Chảy máu âm đạo

Đau rát khi quan hệ

Đau âm ỉ bụng dưới

Ngứa vùng kín kéo dài

Lần gần đây nhất đi khám phụ khoa của bạn là?

1 - 3 tháng

6 tháng

1 năm

Không nhớ khi nào

Giải đáp 1-1 cùng Bác sĩ Đỗ Thanh Hà

Gửi BÀI TEST

⚠️ Những thói quen khiến viêm lộ tuyến nặng hơn chị em cần tránh

Đây là phần Bác Hà muốn chị em đọc chậm lại một chút, vì rất nhiều trường hợp “không khỏi” không phải do thuốc kém, mà do thói quen mỗi ngày nuôi thấp nhiệt mà không hay.

Vệ sinh quá đà: thụt rửa sâu, lạm dụng dung dịch sát khuẩn

Bác Hà gặp không ít chị em càng ra khí hư càng rửa nhiều, càng thụt càng “sạch cho yên tâm”. Nhưng cơ chế tự bảo vệ của âm đạo dựa vào hệ vi sinh và môi trường pH. Khi chị em thụt rửa sâu hoặc dùng dung dịch có tính sát khuẩn mạnh hằng ngày, hệ vi sinh bị phá vỡ, âm đạo khô – kích ứng, viêm lại càng dễ bùng.

Nhận định của Bác Hà: “Sạch không đồng nghĩa với khoẻ. Vùng kín cần ‘cân bằng’, không cần ‘tẩy rửa’.”

Mặc đồ lót bí, quần quá chật, ngồi nhiều – không thay đồ sau khi ra mồ hôi

Ẩm – nóng là “đất” của thấp nhiệt. Đồ lót nylon, quần bó, ngồi lâu, không thay đồ sau tập luyện/đi mưa khiến vùng kín ẩm ướt kéo dài, khí hư càng nhiều và mùi càng nặng. Với người vốn đã có lộ tuyến, những thói quen này làm “viêm nhiễm kéo dài” đúng nghĩa.

Quan hệ khi đang viêm, quan hệ thô bạo, không dùng bảo vệ khi môi trường chưa ổn

Khi cổ tử cung đang sung huyết và nhạy cảm, quan hệ có thể gây vi chấn thương, làm tăng tiết dịch và tạo cửa ngõ cho tác nhân gây viêm. Bác Hà không “cấm” chị em, nhưng khuyên: đợi ổn viêm, quan hệ nhẹ nhàng, chú ý bảo vệ nếu cần, và tuyệt đối không cố khi đang đau rát hoặc ra huyết.

Thức khuya, stress kéo dài, ăn uống nhiều cay nóng – ngọt – rượu bia

Đông y coi stress là “can uất”: khí trệ khiến huyết không thông; tỳ bị ảnh hưởng, vận hoá kém sinh đàm thấp. Cộng thêm thức khuya làm hao âm, nội tiết càng thất thường. Đồ cay nóng, chiên rán, nhiều đường… làm “nhiệt” tăng, thấp nhiệt càng bám chặt ở hạ tiêu. Chị em nào cứ mỗi lần căng thẳng là bùng khí hư, Bác Hà hiểu cảm giác đó — vì cơ thể đang báo động mất cân bằng.

Tự ý dùng thuốc đặt – kháng sinh theo kinh nghiệm, dùng không đủ liệu trình hoặc đổi liên tục

Chị em hay truyền nhau “đặt vài viên là hết”, nhưng đặt không đúng nguyên nhân (nấm/vi khuẩn/trùng roi…), hoặc dùng ngắt quãng khiến tình trạng lờn – tái viêm, niêm mạc càng nhạy cảm. Bác Hà luôn dặn: cần chẩn đoán rõ, điều trị đủ, và quan trọng hơn là chỉnh nền tạng phủ để giảm tái phát.

✅ Cách cải thiện theo Đông y: Bác Hà ưu tiên xử lý từ gốc

Trong thực hành, Bác Hà thường đi theo 2 mũi: giảm viêm – giảm tiết dịch (ngọn) và điều hòa can – tỳ – thận (gốc). Tùy cơ địa, mức độ viêm, màu – mùi khí hư, chu kỳ kinh, giấc ngủ… mà phép trị khác nhau, nhưng chị em có thể áp dụng các nguyên tắc sau:

Thanh thấp nhiệt đúng cách, tránh “lạnh bụng”

Khi thấp nhiệt rõ (khí hư vàng, mùi hôi, ngứa rát), hướng ưu tiên là thanh nhiệt – táo thấp – giải độc. Tuy nhiên, Bác Hà lưu ý: nhiều chị em tự uống các thứ “mát” quá mức, làm tỳ dương suy, khí hư càng loãng và dai dẳng. Nên chọn cách điều chỉnh cân bằng, không cực đoan.

Kiện tỳ để “giảm nguồn sinh thấp”

Nếu chị em ăn uống thất thường, hay đầy bụng, tiêu hoá kém, người nặng nề, khí hư trắng đục kéo dài… Bác Hà thường ưu tiên kiện tỳ – hóa thấp. Khi tỳ khoẻ, cơ thể tự “làm khô nền ẩm”, khí hư sẽ giảm bền hơn.

Bổ thận – điều hoà nội tiết, dưỡng huyết để niêm mạc phục hồi

Với chị em sau sinh, tiền mãn kinh, hoặc người kinh nguyệt rối, lưng gối mỏi, dễ mệt… nền thận suy khiến “gốc” yếu. Khi đó, chỉ thanh nhiệt thôi chưa đủ; cần bổ thận – dưỡng âm/huyết để niêm mạc cổ tử cung có điều kiện tự phục hồi.

Điều chỉnh sinh hoạt: ít nhưng đều, cơ thể sẽ tự đổi

• Ngủ trước 23h, giữ nhịp sinh học ổn định (Bác Hà thấy đây là “thuốc bổ nội tiết” rẻ nhất).
• Giảm đường – sữa ngọt – đồ chiên trong giai đoạn viêm bùng, tăng rau xanh, canh ấm, đồ hấp.
• Uống đủ nước ấm, tránh đồ lạnh liên tục làm tỳ yếu.
• Vận động nhẹ 20–30 phút/ngày giúp khí huyết lưu thông vùng chậu, giảm ứ trệ.
• Giữ vùng kín khô thoáng, thay đồ lót khi ẩm, ưu tiên cotton.

Chị em muốn đọc sâu hơn về hướng Đông y xử lý viêm lộ tuyến theo lộ trình, Bác Hà có bài chia sẻ:
Đông y chữa viêm lộ tuyến cổ tử cung
và bài về dấu hiệu điển hình:
7 dấu hiệu viêm lộ tuyến cổ tử cung.

💡 Lưu ý dành cho chị em để tránh nặng hơn và giảm tái phát

• Đừng tự chẩn đoán bằng “mùi” hay “màu” rồi mua thuốc đặt. Nên khám để xác định tác nhân và mức độ tổn thương cổ tử cung.
• Nếu có chảy máu sau quan hệ, ra huyết bất thường kéo dài, đau bụng dưới tăng hoặc khí hư xanh vàng kèm sốt, chị em cần đi khám sớm.
• Đang mang thai hoặc nghi ngờ mang thai tuyệt đối không tự dùng thuốc đặt/xông rửa theo mách bảo.
• Không thụt rửa sâu. Vệ sinh nhẹ nhàng, ưu tiên nước sạch, sản phẩm dịu nhẹ nếu cần.
• Điều trị cần “đủ và đúng nhịp”. Bác Hà thường nhắc: cơ thể cần thời gian để niêm mạc hồi phục; nóng vội đổi phương pháp liên tục là tự làm khó mình.
• Đừng bỏ qua yếu tố tâm lý. Can uất làm khí trệ, khí trệ sinh nhiệt; chị em càng lo lắng, cơ thể càng khó tự cân bằng. Bác Hà rất hiểu cảm giác “ngại nói” nhưng lại khổ trong lòng — cứ mạnh dạn đi khám và hỏi đúng chỗ.

Kết lại, với câu hỏi “do nội tiết hay do viêm?”, Bác Hà trả lời thẳng: đa phần là cả hai, và điều quan trọng nhất là chị em phải cắt những thói quen nuôi thấp nhiệt (thụt rửa sâu, bí ẩm, thức khuya, stress, ăn cay ngọt…), đồng thời điều chỉnh tạng phủ để cơ thể tự ổn định lại. Khi “nền” đã khô ráo, khí huyết thông, cổ tử cung sẽ có cơ hội hồi phục bền vững hơn.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —