Bác Hà giải đáp u nang lạc nội mạc buồng trứng ảnh hưởng khả năng có thai qua cơ chế nào và thời điểm điều trị hay phẫu thuật để bảo toàn dự trữ trứng

Bác Hà gặp rất nhiều trường hợp chị em tìm đến trong tâm trạng lo lắng, thậm chí hoang mang khi được chẩn đoán u nang lạc nội mạc buồng trứng, đặc biệt là những cháu đang mong con hoặc đã chờ con nhiều năm. Câu hỏi mà Bác Hà nghe đi nghe lại là: “U nang lạc nội mạc buồng trứng ảnh hưởng khả năng có thai qua cơ chế nào, và khi nào thì nên điều trị hay phẫu thuật để còn bảo toàn dự trữ trứng?”. Đây là nỗi trăn trở rất thật, rất đời, và cũng là vấn đề cần được nhìn nhận thấu đáo, không vội vàng, không cực đoan, nhất là với chị em còn nhu cầu sinh sản.

Dưới góc nhìn của Bác Hà – một người làm Đông y nhiều năm gắn bó với sức khỏe sinh sản nữ giới – u nang lạc nội mạc buồng trứng không chỉ là một khối u đơn thuần, mà là biểu hiện của sự rối loạn tổng thể trong cơ thể, liên quan chặt chẽ đến khí huyết, tạng can – tỳ – thận và sự vận hành của huyết trong kỳ kinh.

U nang lạc nội mạc buồng trứng ảnh hưởng khả năng có thai qua cơ chế nào?

Bác Hà nhận định rằng, u nang lạc nội mạc buồng trứng ảnh hưởng đến khả năng mang thai không phải chỉ qua một con đường, mà là tổng hợp nhiều cơ chế chồng chéo lên nhau.

Thứ nhất, về mặt Đông y, lạc nội mạc buồng trứng thuộc phạm trù “huyết ứ”, “đàm trọc tích tụ”. Khi huyết không được lưu thông, bị ứ trệ lâu ngày, sẽ hình thành khối tích trong buồng trứng. Huyết ứ làm cản trở sự nuôi dưỡng noãn, khiến trứng phát triển kém, chất lượng trứng suy giảm. Bác Hà gặp không ít cháu còn rất trẻ nhưng dự trữ trứng đã giảm nhanh, một phần do huyết ứ kéo dài mà không được điều chỉnh sớm.

Thứ hai, khối u nang gây viêm mạn tính tại vùng chậu. Bác Hà thường giải thích với chị em rằng, môi trường viêm này giống như “đất xấu”, dù có hạt giống tốt cũng khó nảy mầm. Viêm làm ảnh hưởng đến quá trình rụng trứng, bắt trứng của vòi trứng và sự làm tổ của phôi thai.

Thứ ba, u nang lạc nội mạc buồng trứng thường đi kèm rối loạn nội tiết. Đông y gọi là can khí uất kết, thận tinh suy hao. Khi thận tinh không đủ, thiên quý suy giảm, chu kỳ kinh nguyệt rối loạn, trứng khó phát triển đồng đều. Đây là lý do nhiều chị em dù vẫn có kinh nhưng rất khó đậu thai.

Thứ tư, nếu u nang phát triển lớn, dính nhiều, sẽ làm biến dạng buồng trứng và vòi trứng. Bác Hà nhấn mạnh rằng, lúc này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng thụ thai tự nhiên mà còn làm giảm hiệu quả của các phương pháp hỗ trợ sinh sản.

Những biểu hiện thường gặp mà chị em hay bỏ qua

Bác Hà thấy rằng, nhiều chị em chỉ phát hiện u nang lạc nội mạc khi đi khám hiếm muộn, trong khi trước đó cơ thể đã “lên tiếng” từ rất lâu.

Biểu hiện thường gặp nhất là đau bụng kinh dữ dội, đau tăng dần theo thời gian. Bác Hà gặp nhiều cháu phải nghỉ làm, nghỉ học mỗi kỳ kinh nhưng vẫn nghĩ đó là “cơ địa”. Ngoài ra còn có kinh nguyệt sẫm màu, nhiều cục máu, kinh kéo dài, đau khi quan hệ, đau âm ỉ vùng hạ vị, thắt lưng mỏi, dễ mệt mỏi, tâm trạng cáu gắt.

Dưới góc nhìn Đông y, đây đều là dấu hiệu của khí trệ huyết ứ. Nếu chỉ dùng thuốc giảm đau mà không điều chỉnh gốc bệnh, u nang sẽ âm thầm lớn dần và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản.

Thời điểm điều trị hay phẫu thuật để bảo toàn dự trữ trứng

Đây là phần mà Bác Hà muốn chị em đặc biệt bình tĩnh. Không phải cứ có u nang lạc nội mạc buồng trứng là phải mổ ngay. Bác Hà luôn nhấn mạnh nguyên tắc: ưu tiên bảo tồn buồng trứng và dự trữ trứng, nhất là với cháu còn mong con.

Nếu u nang kích thước nhỏ, chưa gây biến chứng, dự trữ trứng còn tốt, Bác Hà thiên về hướng điều trị bảo tồn bằng Đông y. Mục tiêu là hoạt huyết hóa ứ, điều hòa khí huyết, bổ thận dưỡng trứng, cải thiện môi trường buồng trứng. Nhiều trường hợp Bác Hà theo dõi, u nang giảm kích thước rõ rệt, chu kỳ kinh cải thiện và chị em có thai tự nhiên.

Phẫu thuật chỉ nên cân nhắc khi u nang quá lớn, đau nhiều, nghi ngờ biến chứng xoắn, vỡ hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt. Tuy nhiên, Bác Hà luôn trao đổi rất kỹ với chị em rằng, phẫu thuật dù cần thiết nhưng cũng có nguy cơ làm giảm dự trữ trứng nếu can thiệp sâu vào mô buồng trứng.

Cách cải thiện từ góc nhìn Đông y

Bác Hà luôn nói với chị em rằng, điều trị u nang lạc nội mạc buồng trứng là một quá trình, không phải vài tuần là xong. Đông y tập trung vào điều chỉnh toàn thân chứ không chỉ “đánh” vào khối u.

Trước hết là điều hòa khí huyết, giải uất cho can, bởi can khí uất là gốc của đau và ứ. Song song là bổ thận, vì thận tàng tinh, chủ sinh sản. Khi thận tinh đầy đủ, trứng sẽ được nuôi dưỡng tốt hơn.

Bác Hà cũng đặc biệt lưu ý đến tỳ vị. Tỳ khỏe thì huyết sinh tốt, đàm trọc không tích tụ. Chế độ ăn uống, sinh hoạt, nghỉ ngơi phải đi cùng bài thuốc thì hiệu quả mới bền.

Nhiều chị em sau một thời gian điều trị chia sẻ với Bác Hà rằng, không chỉ u nang cải thiện mà người nhẹ nhõm hơn, kinh nguyệt đều, tinh thần ổn định. Đây chính là điều mà Đông y hướng tới.

Lưu ý dành cho chị em

Bác Hà mong chị em đừng chủ quan với những cơn đau bụng kinh bất thường. Đó không phải là chuyện “chịu đựng cho quen”. Hãy thăm khám sớm và theo dõi định kỳ.

Không tự ý dùng thuốc nội tiết kéo dài khi chưa hiểu rõ tình trạng dự trữ trứng của mình. Cũng không nên quá lo lắng mà vội vàng phẫu thuật khi chưa thật sự cần thiết.

Quan trọng hơn cả, chị em cần lắng nghe cơ thể, giữ tinh thần ổn định, ăn uống điều độ, tránh thức khuya kéo dài. Bác Hà tin rằng, khi cơ thể được điều chỉnh đúng hướng, khả năng sinh sản sẽ được cải thiện theo cách tự nhiên và bền vững nhất.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —