Phụ nữ quý ở khí huyết – khí huyết chưa đủ, chớ vội mang thai

Chị em mình hẳn đã từng nghe câu: “Phụ nữ quý ở khí huyết”. Đi khám Đông y, hễ thấy mệt là bác sĩ bảo “do khí huyết yếu”; khó có con thì bảo “phải dưỡng khí huyết trước đã”. Nhiều người tưởng đó chỉ là lời nói quen miệng, nhưng thực ra, đây là chân lý y học cổ truyền, được đúc kết từ hàng trăm năm trị bệnh cứu người.

Trong Đông y, khí là sức sống, huyết là chất nuôi dưỡng. Người phụ nữ với thiên chức mang thai, sinh nở chính là “tàng huyết – sinh dưỡng”. Vì thế, nếu khí huyết không vượng, mầm sống rất khó đâm chồi. Người xưa mới dặn: “Người nữ lấy huyết làm chủ, huyết đầy thì sắc đẹp, khí vượng thì con dễ.”

Trước khi mang thai – khí huyết là nền tảng thụ thai thuận lợi

Khi chuẩn bị mang thai, cơ thể cần khí để vận hành nội tiết, điều hòa chu kỳ kinh nguyệt, nuôi dưỡng tử cung. Khí giúp đẩy huyết lưu thông đến tử cung; huyết lại làm dày và nuôi dưỡng niêm mạc để trứng làm tổ.

• Thiếu khí → huyết không được dẫn đến nơi.

• Huyết yếu → tử cung như cánh đồng khô cằn, mầm sống khó nảy nở.

Có chị em bề ngoài trông khỏe mạnh nhưng lại hay mệt mỏi, kinh nguyệt thưa, da xỉn, tóc khô, bụng dưới lạnh. Đó chính là dấu hiệu khí huyết hư yếu. Nếu “bào cung bất túc, huyết mạch không đầy” thì dù trứng tốt, canh chuẩn ngày cũng khó có tin vui.

Trong thai kỳ – khí huyết là nguồn sống của thai nhi

Khi mang thai, khí giữ vai trò nâng đỡ, giữ thai không bị động, sảy. Huyết lại là nguồn dưỡng chất để thai phát triển từng ngày. Đông y có câu: “Thai nguyên vị vững, huyết bất thông xung, khí bất cố thai.” Nghĩa là nếu khí huyết không thông, không mạnh mẽ thì thai nhi khó yên ổn.

• Khí hư → mẹ dễ mệt, chóng mặt, tụt huyết áp, thai yếu.

• Huyết hư → thai chậm phát triển, mẹ xanh xao, mất ngủ, dễ động thai.

• Khí trệ, huyết ứ → bụng dưới nặng tức, thai bám sai vị trí, nguy cơ rau tiền đạo, động thai.

Tôi từng gặp nhiều mẹ bầu bị dọa sảy, ra máu, bụng đau, siêu âm thai vẫn bình thường nhưng bắt mạch Đông y nhận ra khí huyết không thông. Chỉ cần dùng bài thuốc bổ khí, cố thai, dưỡng huyết an thai – thai lại yên, mẹ khỏe mạnh.

Sau sinh – khí huyết là chìa khóa phục hồi

Phụ nữ sinh con là mất cả khí lẫn huyết, gọi là “huyết kiệt – khí suy”. Nếu không bồi bổ kịp thời, mẹ dễ suy nhược lâu dài, trầm cảm, mất sữa, rối loạn nội tiết, lạnh tử cung, ảnh hưởng sức khỏe sinh sản về sau.

Bởi vậy, Đông y luôn chú trọng chăm sản phụ bằng những món hồi khí – sinh huyết như:

• Cháo gà ác tiềm thuốc Bắc.

• Canh đu đủ xanh hầm móng giò.

• Trứng gà hấp nghệ mật ong.

• Long nhãn – táo đỏ.

Mỗi món ăn đều là bài thuốc quý, giúp mẹ nhanh hồi phục, con bú khỏe, gia đình yên ấm.

Lời khuyên của tôi:

“Đừng đợi đến lúc có vấn đề mới nghĩ đến khí huyết. Hãy dưỡng nó ngay từ đầu, như vun đất – tưới cây trước mùa gieo hạt.”

Nếu chị em chưa rõ thể trạng mình là khí hư, huyết hư, hay khí trệ – huyết ứ, hãy chia sẻ để được tư vấn theo đúng thể tạng. Khí huyết là gốc rễ, mà chỉ khi gốc rễ vững, cây mới xanh tốt.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —