Vô sinh có kinh nguyệt không theo Đông y: khí huyết, thận tinh và khả năng thụ thai

Kinh nguyệt vốn là tấm gương phản chiếu sức khỏe sinh sản của người phụ nữ. Khi tấm gương ấy có dấu hiệu mờ đục, rối loạn, cũng là lúc thiên chức làm mẹ gặp nhiều trắc trở.

Có rất nhiều chị em tìm đến Bác Hà với cùng một nỗi lòng: “Thưa bác, cháu vẫn có kinh nguyệt đều đặn, tại sao vẫn khó có con?” hay “Vô sinh có kinh nguyệt không?”.

Đây là những trăn trở hết sức chính đáng mà Bác muốn cùng chị em phân tích sâu dưới góc độ y học cổ truyền.

Phân tích dưới góc nhìn Đông y

Trong Đông y, khả năng sinh sản của phụ nữ phụ thuộc chặt chẽ vào sự sung túc của Thiên quý, sự điều hòa của hai mạch Xung – Nhâm và sự thăng hoa của tạng Thận.

Thận là gốc của sự sống, chủ về sinh dục; mạch Xung là “biển của huyết”, mạch Nhâm chủ về bào thai. Khi khí huyết lưu thông, tạng phủ bình hòa, kinh nguyệt sẽ điều độ và thụ thai là lẽ tự nhiên.

Tuy nhiên, vô sinh không nhất thiết phải đi kèm với việc mất kinh. Có những trường hợp chị em vẫn có kinh nhưng thực chất đó là những chu kỳ không có sự rụng trứng, hoặc chất lượng “huyết” không đủ tốt để nuôi dưỡng bào cung.

Dưới góc nhìn chuyên môn, Bác Hà thường gặp các thể bệnh phổ biến sau:

Thận hư: Thận âm hư làm cho tinh huyết suy kém, không đủ nuôi dưỡng trứng; Thận dương hư lại khiến tử cung lạnh lẽo (cung hàn), giống như mảnh đất thiếu ánh nắng mặt trời, hạt giống không thể nảy mầm.

Can uất khí trệ: Chị em hay lo âu, áp lực khiến khí huyết không thông, mạch Xung Nhâm bị tắc nghẽn. Dù kinh nguyệt vẫn có nhưng thường kèm theo đau bụng kinh, máu kinh thâm đen, cục, cản trở việc thụ thai.

Đàm thấp ngưng trệ: Thường gặp ở những người có thể trạng đầy đặn. Đàm thấp làm tắc nghẽn bào cung, cản trở đường đi của tinh cha gặp trứng mẹ, dẫn đến tình trạng khó thụ thai dù chu kỳ vẫn xuất hiện.

Thực hư về mối liên hệ giữa kinh nguyệt và vô sinh

Thực tế lâm sàng cho thấy, kinh nguyệt là điều kiện cần nhưng chưa đủ để khẳng định khả năng sinh sản. Có kinh nguyệt nghĩa là cơ thể có sự bong tróc nội mạc tử cung, nhưng chưa chắc đã có trứng rụng chất lượng.

Ngược lại, có những người kinh nguyệt rất thưa, thậm chí vài tháng mới có một lần (hậu kinh), vẫn có thể mang thai nếu gốc thận và khí huyết của họ được bồi bổ đúng cách. Đông y không chỉ chữa cái “ngọn” là chu kỳ kinh, mà tập trung chữa cái “gốc” là sự cân bằng âm dương trong cơ thể. Khi gốc vững, cây mới có thể đơm hoa kết trái.

Vì vậy, nếu chị em đang gặp tình trạng kinh nguyệt không đều, máu kinh quá ít (thiểu kinh) hoặc quá nhiều (đa kinh), kèm theo các triệu chứng như đau bụng dưới âm ỉ, mệt mỏi, thì đó chính là những “tín hiệu cầu cứu” của cơ quan sinh sản cần được can thiệp sớm.

Ứng dụng Y học cổ truyền trong điều trị

Trong quá trình điều trị cho chị em, Bác Hà luôn tuân thủ nguyên tắc “Biện chứng luận trị” – mỗi người một bài thuốc tùy theo thể trạng. Mục tiêu cốt yếu là điều hòa mạch Xung Nhâm, bồi bổ tạng Thận và thư can giải uất.

Pháp trị Ôn kinh bổ Thận: Sử dụng các vị thuốc có tính ấm, bổ huyết như Đương quy, Thục địa, Đỗ trọng, Tục đoạn… để làm ấm tử cung, tăng cường chất lượng trứng.

Pháp trị Sơ can thông kinh: Với những chị em bị áp lực tâm lý, Bác sử dụng Hương phụ, Sài hồ, Bạch thược giúp khí huyết lưu thông, giải tỏa uất ức, tạo môi trường thuận lợi nhất cho việc thụ thai.

Bên cạnh việc dùng thuốc, sự kết hợp giữa châm cứu và bấm huyệt tại các huyệt vị quan trọng như Quan nguyên, Khí hải, Tam âm giao cũng giúp kích hoạt nguồn năng lượng tự thân của cơ thể, hỗ trợ đưa kinh nguyệt về trạng thái lý tưởng nhất.

Những lưu ý quan trọng cho chị em

Hành trình tìm kiếm con yêu cần sự kiên trì và một tinh thần lạc quan. Bác có vài lời khuyên nhỏ dành cho chị em:

Hãy giữ cho mình một tâm thế bình an. Sự căng thẳng chính là “kẻ thù” lớn nhất đối với mạch Xung Nhâm của người phụ nữ.

Chế độ ăn uống cần tránh đồ quá lạnh, đồ sống để không làm tổn thương dương khí của tạng tỳ và thận. Tử cung cần được giữ ấm, chị em nên hạn chế tắm nước lạnh hoặc để vùng bụng bị nhiễm hàn.

Cuối cùng, khi thấy có những dấu hiệu bất thường về kinh nguyệt dù là nhỏ nhất, chị em đừng ngần ngại tìm đến những cơ sở y học cổ truyền uy tín để được thăm khám. Việc điều chỉnh sớm sẽ giúp rút ngắn con đường đón con yêu về nhà.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —