Bác Hà giải đáp ngày đầu kỳ kinh ra máu nâu đen ít kéo dài rồi mới đỏ tươi có phải rối loạn nội tiết hay dấu hiệu bệnh phụ khoa tiềm ẩn cần lưu ý sớm

Bác Hà gặp rất nhiều trường hợp chị em tìm đến trong tâm trạng lo lắng khi chia sẻ rằng: những ngày đầu kỳ kinh chỉ ra một ít máu nâu đen, kéo dài vài ngày rồi sau đó mới chuyển sang đỏ tươi. Có người thì âm thầm chịu đựng nhiều tháng, có người lại hoang mang không biết đây là rối loạn nội tiết hay dấu hiệu của bệnh phụ khoa tiềm ẩn. Bác Hà rất đồng cảm, bởi kinh nguyệt không chỉ là vấn đề sinh lý mà còn phản ánh trực tiếp tình trạng khí huyết và tạng phủ của người phụ nữ theo góc nhìn Đông y.

Theo nhận định của Bác Hà, hiện tượng này không nên vội vàng quy chụp là bệnh nặng, nhưng cũng tuyệt đối không nên xem nhẹ. Muốn hiểu đúng, cần nhìn toàn diện từ nguyên nhân bên trong cơ thể cho đến các biểu hiện đi kèm.

Lý giải nguyên nhân theo góc nhìn Đông y

Dưới góc nhìn Đông y, kinh nguyệt là kết quả của sự điều hòa giữa khí và huyết, chịu sự chi phối chủ yếu của Can – Tỳ – Thận. Khi ngày đầu kỳ kinh ra máu nâu đen, ít và kéo dài, Bác Hà thường nghĩ nhiều đến tình trạng huyết ứ hoặc hàn ngưng trong tử cung.

Bác Hà nhận định rằng, máu kinh có màu nâu đen thường là huyết đã bị ứ trệ, lưu thông kém. Nguyên nhân sâu xa có thể do cơ thể bị nhiễm hàn (ăn uống đồ lạnh, tắm khuya, ngồi điều hòa nhiều), khiến hàn tà xâm nhập, làm co mạch, khí huyết không thông. Khi huyết không được đẩy ra ngoài thuận lợi, nó sẽ lưu lại, oxy hóa và chuyển màu sẫm.

Một nguyên nhân khác mà Bác Hà thường gặp là Can khí uất kết. Những chị em hay stress, lo nghĩ nhiều, thức khuya, áp lực công việc kéo dài sẽ khiến khí trệ, huyết hành không thông. Khi khí không dẫn được huyết, máu kinh sẽ ra chậm, ra ít và sẫm màu ở những ngày đầu.

Ngoài ra, Thận hư – đặc biệt là Thận dương hư – cũng là yếu tố quan trọng. Bác Hà gặp không ít chị em sau sinh, sau nạo hút hoặc làm việc quá sức, khiến Thận suy yếu, tử cung không đủ ấm để đẩy huyết ra ngoài, dẫn đến kinh ra chậm và đổi màu.

Đây có phải rối loạn nội tiết hay dấu hiệu bệnh phụ khoa?

Bác Hà hiểu rằng điều chị em lo nhất chính là hai chữ “bệnh tiềm ẩn”. Theo Đông y, khái niệm rối loạn nội tiết của Tây y thường tương đồng với tình trạng âm dương mất cân bằng, khí huyết bất điều.

Nếu chỉ có biểu hiện máu nâu đen ít vài ngày đầu rồi chuyển đỏ tươi, chu kỳ vẫn đều, không đau nhiều, không có mùi hôi bất thường, thì theo nhận định của Bác Hà, đa phần đây là biểu hiện rối loạn chức năng, chưa hẳn là bệnh lý thực thể.

Tuy nhiên, Bác Hà cũng nhấn mạnh rằng: nếu tình trạng này đi kèm đau bụng dữ dội, đau lan ra thắt lưng, máu kinh có mùi hôi, chu kỳ lúc dài lúc ngắn, hoặc kéo dài nhiều tháng không cải thiện, thì cần đặc biệt lưu ý. Đông y cho rằng đây có thể là huyết ứ lâu ngày, đàm thấp tích tụ, lâu dần sinh ra các vấn đề như u xơ, lạc nội mạc tử cung hoặc viêm nhiễm mạn tính.

Trong thực tế thăm khám, Bác Hà từng gặp nhiều chị em ban đầu chỉ là rối loạn nhẹ, nhưng do chủ quan, để kéo dài nhiều năm, đến khi cơ thể suy yếu mới phát hiện bệnh lý phức tạp hơn.

Các biểu hiện thường gặp đi kèm cần chú ý

Bác Hà thường hỏi rất kỹ chị em về những dấu hiệu kèm theo, bởi kinh nguyệt không bao giờ “đơn độc”. Những biểu hiện hay gặp gồm:

Chị em dễ bị lạnh bụng, sợ lạnh, chân tay lạnh, đặc biệt vào ngày hành kinh. Đây là dấu hiệu điển hình của hàn trong cơ thể mà Bác Hà luôn lưu tâm.

Nhiều người có cảm giác tức bụng dưới, nặng bụng, đau âm ỉ trước khi kinh ra. Bác Hà cho rằng đây là biểu hiện khí huyết ứ trệ, chưa được khai thông.

Một số chị em còn kèm theo mệt mỏi, sắc mặt sạm, môi thâm, dễ cáu gắt. Những dấu hiệu này cho thấy Can khí uất, huyết không được nuôi dưỡng đầy đủ.

Có người thấy kinh ra ít, kéo dài, sau kỳ kinh vẫn còn dịch nâu kéo lê thê. Bác Hà nhận định đây là dấu hiệu tử cung chưa được “làm sạch”, huyết cũ còn sót lại.

Cách cải thiện theo hướng Đông y

Theo kinh nghiệm nhiều năm, Bác Hà luôn nhấn mạnh nguyên tắc: muốn kinh nguyệt ổn định thì phải điều hòa khí huyết, ôn ấm tử cung và dưỡng Can Thận.

Trước hết là điều chỉnh sinh hoạt. Bác Hà thường khuyên chị em ngủ sớm, hạn chế thức khuya, giảm căng thẳng. Tâm lý ổn định thì Can khí mới thông, huyết mới hành.

Về ăn uống, cần tránh đồ lạnh, nước đá, thức ăn sống trong và trước kỳ kinh. Thay vào đó, nên ưu tiên các món ấm như gừng, nghệ, canh hầm. Bác Hà cho rằng ăn uống đúng là một “thang thuốc” tự nhiên mỗi ngày.

Vận động nhẹ nhàng như đi bộ, yoga, xoa bóp vùng bụng dưới cũng giúp khí huyết lưu thông. Bác Hà nhận thấy những chị em duy trì thói quen này thường cải thiện rất rõ màu sắc và lượng kinh.

Trong nhiều trường hợp, Đông y sử dụng các bài thuốc hoạt huyết, bổ huyết, ôn kinh tán hàn để điều chỉnh từ gốc. Việc dùng thuốc cần được gia giảm phù hợp từng cơ địa, bởi theo Bác Hà, không có một bài thuốc chung cho tất cả.

Chị em có thể tham khảo thêm các phân tích chuyên sâu về rối loạn kinh nguyệt theo Đông y để hiểu rõ hơn về cơ chế và hướng điều chỉnh phù hợp.

Lưu ý dành cho chị em

Bác Hà muốn nhắn nhủ rằng, chị em đừng vì ngại ngùng hay chủ quan mà bỏ qua những thay đổi của kinh nguyệt. Hãy theo dõi ít nhất 2–3 chu kỳ để thấy rõ xu hướng.

Nếu tình trạng kéo dài, kèm đau nhiều, mùi bất thường hoặc ảnh hưởng sinh hoạt, chị em nên thăm khám sớm để được đánh giá toàn diện. Bác Hà luôn cho rằng phòng bệnh và điều chỉnh từ sớm chính là cách bảo vệ sức khỏe sinh sản bền vững nhất.

Quan trọng hơn hết, hãy yêu thương cơ thể mình bằng lối sống điều độ, tâm lý an hòa. Khi khí huyết thuận, kinh nguyệt tự khắc sẽ ổn định, đó là điều Bác Hà đã chứng kiến ở rất nhiều chị em trong suốt quá trình đồng hành.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —