Bác Hà giải đáp cách phân biệt sớm PCOS với rối loạn nội tiết khác khi kinh nguyệt thất thường, mụn, rậm lông, tăng cân và các xét nghiệm cần làm để bảo tồn sinh sản

Bác Hà gặp rất nhiều trường hợp chị em tìm đến trong tâm trạng hoang mang khi kinh nguyệt thất thường, mụn kéo dài, rậm lông, tăng cân nhanh mà không rõ nguyên nhân. Có cháu còn cầm sẵn kết quả xét nghiệm hormone trên tay nhưng càng đọc càng lo, vì không biết mình đang mắc hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) hay chỉ là một dạng rối loạn nội tiết thoáng qua. Bác Hà hiểu rất rõ nỗi lo này, bởi nếu phân biệt không sớm và không đúng, việc bảo tồn khả năng sinh sản về sau sẽ gặp nhiều khó khăn.

Dưới góc nhìn Đông y, Bác Hà nhận định rằng PCOS không chỉ đơn thuần là một bệnh lý riêng lẻ của buồng trứng, mà là biểu hiện tổng hòa của sự mất cân bằng âm dương, khí huyết và tạng phủ, đặc biệt liên quan đến thận, tỳ và can. Việc phân biệt sớm PCOS với các rối loạn nội tiết khác chính là chìa khóa để điều chỉnh cơ thể đúng hướng, tránh điều trị dàn trải mà không hiệu quả.

Lý giải nguyên nhân PCOS và rối loạn nội tiết dưới góc nhìn Đông y

Bác Hà thường chia sẻ với chị em rằng, Đông y không gọi PCOS bằng một cái tên cố định, mà xếp vào các phạm trù như “kinh nguyệt bất điều”, “vô kinh”, “bế kinh”, “đàm thấp nội trở”. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở thận hư – đặc biệt là thận dương và thận âm mất cân bằng – khiến chức năng sinh sản suy giảm.

Trong khi đó, các rối loạn nội tiết khác có thể xuất phát từ can khí uất, tỳ hư sinh đàm, hoặc do khí huyết hư suy sau stress kéo dài, ăn uống thất thường. Bác Hà nhận thấy nhiều chị em trẻ hiện nay sinh hoạt đảo lộn, thức khuya, ăn đồ lạnh – ngọt – nhiều dầu mỡ, lâu ngày làm tỳ yếu, đàm thấp tích tụ, từ đó ảnh hưởng đến trục nội tiết sinh sản.

Điểm khác biệt quan trọng là PCOS thường mang tính mạn tính, tiến triển âm thầm, còn rối loạn nội tiết thông thường có thể cải thiện rõ khi điều chỉnh lối sống và tinh thần.

Các biểu hiện thường gặp giúp phân biệt sớm

Bác Hà nhấn mạnh rằng, không phải cứ kinh nguyệt không đều là PCOS. Với PCOS, kinh nguyệt thường thưa kéo dài, có khi vài tháng mới có một lần, hoặc vô kinh hoàn toàn. Đi kèm là tình trạng mụn viêm dai dẳng, rậm lông vùng cằm, mép, bụng dưới và tăng cân tập trung vùng bụng.

Ở rối loạn nội tiết khác, kinh nguyệt có thể đến sớm hoặc muộn nhưng vẫn có chu kỳ nhất định, mụn thường bùng phát theo stress hoặc trước kỳ kinh, ít khi kèm rậm lông rõ rệt. Bác Hà từng gặp nhiều cháu chỉ vì áp lực công việc, mất ngủ kéo dài mà hormone xáo trộn tạm thời, khi nghỉ ngơi điều độ thì kinh nguyệt tự ổn định lại.

Một dấu hiệu quan trọng mà Bác Hà thường lưu ý là khả năng rụng trứng. PCOS thường không rụng trứng hoặc rụng trứng rất kém, trong khi các rối loạn nội tiết khác vẫn có rụng trứng, dù không đều.

Các xét nghiệm cần làm để đánh giá và bảo tồn sinh sản

Bác Hà luôn khuyên chị em nên kết hợp Đông – Tây y trong chẩn đoán. Các xét nghiệm thường cần bao gồm: siêu âm buồng trứng, xét nghiệm LH, FSH, testosterone, prolactin, AMH và đường huyết – insulin.

Tuy nhiên, Bác Hà cũng nói rõ rằng, xét nghiệm chỉ phản ánh một phần. Có những chị em AMH cao, buồng trứng nhiều nang nhưng cơ thể đáp ứng tốt khi được điều chỉnh khí huyết, đàm thấp. Ngược lại, có người chỉ rối loạn nhẹ nhưng lại chủ quan, để lâu dẫn đến tổn thương chức năng sinh sản.

Với Đông y, Bác Hà còn chú trọng bắt mạch, quan sát sắc mặt, lưỡi, hỏi kỹ chu kỳ kinh, lượng kinh, màu sắc và cảm xúc của chị em. Đây là những yếu tố giúp phân biệt rất rõ PCOS thực sự hay chỉ là rối loạn nội tiết chức năng.

Cách cải thiện và điều chỉnh theo hướng Đông y

Bác Hà luôn nhấn mạnh rằng, điều trị PCOS không phải là “làm mất nang”, mà là giúp cơ thể tự điều hòa để nang có thể phát triển và rụng đúng cách. Đông y tập trung vào bổ thận, kiện tỳ, hóa đàm, sơ can lý khí, từ đó điều chỉnh trục nội tiết một cách tự nhiên.

Chị em cần kiên trì điều chỉnh ăn uống, hạn chế đồ lạnh, ngọt, sữa động vật, tăng cường thực phẩm ấm, dễ tiêu. Ngủ sớm, giữ tinh thần thư thái là yếu tố mà Bác Hà luôn nhắc đi nhắc lại, bởi can khí uất là “kẻ thù thầm lặng” của kinh nguyệt.

Bác Hà từng chứng kiến nhiều trường hợp sau vài tháng điều chỉnh đúng hướng, kinh nguyệt dần đều, da cải thiện, cân nặng ổn định và quan trọng nhất là có lại rụng trứng tự nhiên, tạo nền tảng tốt cho việc mang thai.

Lưu ý dành cho chị em để tránh nhầm lẫn và điều trị sai

Bác Hà mong chị em đừng quá hoang mang khi nghe đến PCOS, nhưng cũng không nên chủ quan với rối loạn nội tiết kéo dài. Việc tự ý dùng thuốc nội tiết, giảm cân cấp tốc hoặc áp dụng các phương pháp truyền miệng có thể khiến cơ thể mất cân bằng nặng hơn.

Hãy lắng nghe cơ thể mình, theo dõi chu kỳ kinh nguyệt và tìm đến người có chuyên môn hiểu cả Tây y lẫn Đông y. Bác Hà luôn tin rằng, khi được chẩn đoán đúng và điều chỉnh sớm, khả năng bảo tồn sinh sản của chị em vẫn rất khả quan.

Điều quan trọng cuối cùng mà Bác Hà muốn nhắn nhủ là hãy kiên nhẫn và yêu thương cơ thể mình. Nội tiết là một bản hòa âm tinh tế, chỉ khi tâm – thân – khí huyết cùng được chăm sóc, sự cân bằng mới thực sự bền vững.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —