Bác Hà giải đáp: HbA1c trước mang thai có cần thiết và ảnh hưởng gì?

Trong nhiều trường hợp chị em chuẩn bị mang thai nhưng trong quá trình đi khám sức khỏe tổng quát lại được bác sĩ Tây y chỉ định làm xét nghiệm HbA1c. Không ít cháu lo lắng, thắc mắc rằng: “HbA1c trước mang thai có thật sự cần thiết không và nếu chỉ số này cao thì ảnh hưởng thế nào đến khả năng mang thai cũng như sức khỏe của con?”. Bác Hà rất đồng cảm với những băn khoăn đó, bởi mang thai là một hành trình lớn, ai cũng mong con sinh ra khỏe mạnh, mẹ bầu an yên cả về thể chất lẫn tinh thần.

Theo góc nhìn của Bác Hà, HbA1c không chỉ là một con số xét nghiệm đơn thuần, mà nó phản ánh cả một quá trình chuyển hóa đường trong cơ thể. Đặc biệt với chị em chuẩn bị mang thai, việc hiểu rõ HbA1c giúp chủ động điều chỉnh cơ thể, tránh được nhiều nguy cơ tiềm ẩn ngay từ giai đoạn trước thụ thai.

HbA1c là gì và vì sao cần quan tâm trước khi mang thai?

HbA1c là chỉ số phản ánh mức đường huyết trung bình trong khoảng 2–3 tháng gần nhất. Khác với đường huyết lúc đói hay sau ăn chỉ cho thấy tình trạng tức thời, HbA1c cho thấy bức tranh toàn diện hơn về khả năng điều hòa đường của cơ thể.

Bác Hà nhận định rằng, trước khi mang thai, nếu HbA1c ở mức cao, cơ thể người mẹ đã tồn tại tình trạng rối loạn chuyển hóa đường kéo dài. Theo Đông y, đây thường là biểu hiện của tỳ vị hư yếu, can khí uất, thận âm bất túc, làm cho tân dịch hao tổn, sinh ra nội nhiệt và “tiêu khát” âm ỉ mà người phụ nữ không hề hay biết.

Chính vì vậy, việc kiểm tra HbA1c trước mang thai là rất cần thiết. Nó giúp phát hiện sớm nguy cơ đái tháo đường tiềm ẩn hoặc tiền đái tháo đường, từ đó có hướng điều chỉnh phù hợp, bảo vệ cả mẹ và thai nhi ngay từ đầu.

Nguyên nhân khiến HbA1c cao ở phụ nữ trước mang thai

Theo kinh nghiệm lâm sàng của Bác Hà, có nhiều nguyên nhân khiến HbA1c tăng cao mà chị em thường chủ quan:

Thứ nhất là chế độ ăn uống mất cân bằng. Ăn nhiều đồ ngọt, tinh bột tinh chế, thức ăn nhanh, uống nước ngọt thường xuyên làm tỳ vị phải làm việc quá sức. Đông y gọi đây là “tỳ hư sinh thấp, thấp lâu hóa nhiệt”, dẫn đến rối loạn chuyển hóa đường.

Thứ hai là căng thẳng tinh thần kéo dài. Bác Hà gặp rất nhiều cháu vì áp lực công việc, lo lắng chuyện gia đình, chuyện con cái mà can khí uất kết. Can uất ảnh hưởng đến tỳ, làm chức năng vận hóa suy giảm, đường huyết vì thế khó ổn định.

Thứ ba là sinh hoạt thiếu điều độ, thức khuya, ít vận động. Theo Đông y, thận chủ tinh, chủ sinh sản. Khi thận suy, tinh huyết kém, khả năng điều hòa nội tiết và chuyển hóa cũng giảm sút, góp phần làm HbA1c tăng.

Biểu hiện thường gặp khi HbA1c cao

Nhiều chị em nghĩ rằng chỉ khi bị đái tháo đường mới có triệu chứng rõ ràng, nhưng thực tế HbA1c tăng nhẹ đến vừa thường diễn ra âm thầm. Bác Hà thường gặp các biểu hiện như:

Cơ thể mệt mỏi, dễ khát nước, miệng khô nhưng không để ý. Có cháu tiểu nhiều hơn bình thường, nhất là về đêm, song lại cho rằng do uống nhiều nước.

Một số chị em tăng cân khó kiểm soát hoặc ngược lại là gầy sút, da khô, hay nóng trong, dễ nổi mụn. Theo Đông y, đây là dấu hiệu âm hư, tân dịch hao tổn.

Đáng lưu ý, nhiều trường hợp không có biểu hiện gì rõ ràng, chỉ khi làm xét nghiệm HbA1c mới phát hiện bất thường. Chính vì vậy, Bác Hà luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm tra chỉ số này trước khi mang thai.

HbA1c cao ảnh hưởng gì đến việc mang thai và thai nhi?

Bác Hà nhận định rằng, nếu HbA1c cao trước khi mang thai mà không được điều chỉnh, nguy cơ sảy thai sớm, thai lưu hoặc dị tật bẩm sinh sẽ tăng lên. Nguyên nhân là môi trường đường huyết không ổn định ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình làm tổ và phát triển ban đầu của thai.

Về lâu dài, người mẹ dễ đối mặt với đái tháo đường thai kỳ, tiền sản giật, sinh non. Theo Đông y, khi khí huyết không điều hòa, thai khí bất ổn, cả mẹ lẫn con đều chịu ảnh hưởng.

Đó là lý do Bác Hà luôn khuyên chị em nên chủ động điều chỉnh HbA1c về mức an toàn trước khi có kế hoạch mang thai, thay vì “có thai rồi mới lo”.

Cách cải thiện HbA1c theo góc nhìn Đông y

Theo Bác Hà, cải thiện HbA1c không chỉ là giảm đường trong máu, mà là điều hòa toàn bộ cơ thể. Đông y chú trọng vào việc kiện tỳ, sơ can, bổ thận, dưỡng âm.

Chị em cần điều chỉnh chế độ ăn theo hướng thanh đạm, giảm ngọt, hạn chế tinh bột trắng, tăng cường rau xanh, ngũ cốc nguyên cám. Bác Hà thường nhấn mạnh rằng ăn uống điều độ chính là cách “dưỡng tỳ” tốt nhất.

Bên cạnh đó, việc ngủ sớm, vận động nhẹ nhàng như đi bộ, yoga giúp khí huyết lưu thông, can khí được thư giãn. Tinh thần ổn định thì đường huyết mới dễ cân bằng.

Trong nhiều trường hợp, Đông y có thể sử dụng các bài thuốc, thảo dược phù hợp để hỗ trợ điều hòa đường huyết, nhưng cần được thăm khám kỹ lưỡng, không nên tự ý dùng.

Lưu ý dành cho chị em chuẩn bị mang thai

Bác Hà khuyên chị em nên kiểm tra HbA1c trước khi mang thai ít nhất 3–6 tháng. Nếu chỉ số chưa lý tưởng, hãy kiên nhẫn điều chỉnh, đừng quá nôn nóng.

Không nên tự ý áp dụng chế độ ăn kiêng khắc nghiệt hay dùng thuốc hạ đường huyết khi chưa có chỉ định. Mỗi cơ thể là một thể trạng khác nhau, Đông y luôn coi trọng cá thể hóa trong điều trị.

Quan trọng hơn hết, chị em hãy giữ tinh thần thoải mái. Theo Đông y, tâm an thì khí huyết hòa, khí huyết hòa thì thai mới dễ đậu, dễ nuôi. Bác Hà luôn mong chị em hiểu rằng chăm sóc sức khỏe trước mang thai chính là món quà quý giá nhất dành cho con.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —