Tam thất – “Kim bất hoán” trong Đông y: Giá trị huyết học và ứng dụng chuyên sâu trong chăm sóc sức khỏe phụ nữ

Trong hành trình chữa bệnh cứu người, Bác Hà luôn dành một tình cảm đặc biệt cho những vị thuốc nam quý giá của dân tộc. Có những vị thuốc không chỉ là thảo dược, mà còn là “người bạn đồng hành” cùng chị em phụ nữ đi qua những giai đoạn khó khăn của sức khỏe. Hôm nay, Bác Hà muốn chia sẻ sâu hơn về Tam thất – một vị thuốc mà cổ nhân gọi là “Kim bất hoán” (vàng cũng không đổi được) bởi những giá trị vô cùng to lớn đối với huyết học và sản phụ khoa.

Tam thất dưới góc nhìn chuyên sâu của Đông y

Dưới nhãn quan của y học cổ truyền, Tam thất (còn gọi là Sâm tam thất hay Điền thất) mang trong mình tính vị Ngọt, hơi Đắng và tính Ôn. Vị thuốc này quy vào hai kinh Can và Vị, đóng vai trò chủ chốt trong việc điều hòa dòng chảy của huyết dịch.Điểm đặc biệt nhất khiến Bác Hà luôn tâm đắc với Tam thất chính là khả năng “tán ứ” nhưng lại “chỉ huyết”. Thông thường, các vị thuốc hoạt huyết thường dễ làm chảy máu, còn thuốc cầm máu lại dễ gây trệ huyết. Thế nhưng, Tam thất lại đạt đến sự kỳ diệu khi vừa có thể làm tan máu huyết ứ trệ, vừa có khả năng cầm máu nhanh chóng mà không gây ra tình trạng ứ huyết cục bộ. Điều này cực kỳ quan trọng trong điều trị các bệnh lý phụ khoa, nơi mà sự cân bằng giữa sinh huyết và hành huyết là yếu tố sống còn.

Nhận định của Bác Hà về tình trạng chị em thường gặp:

Trong quá trình thăm khám, Bác Hà gặp không ít chị em bị hành hạ bởi những cơn đau bụng kinh dữ dội, máu kinh thâm đen, vón cục, hoặc tình trạng rong kinh kéo dài khiến cơ thể suy kiệt. Nhiều người chủ quan cho rằng đó là chuyện “phụ nữ ai cũng thế”, nhưng thực chất, đây là dấu hiệu của “Huyết ứ” hoặc “Huyết nhiệt”. Nếu không được điều chỉnh kịp thời bằng những vị thuốc có khả năng thông huyết và bổ huyết như Tam thất, tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe hàng ngày mà còn có thể dẫn đến những hệ lụy về khả năng sinh sản sau này. Bác Hà rất thấu hiểu nỗi lo toan đó và luôn mong muốn chị em tìm được đúng phương pháp để chăm sóc cơ thể từ gốc.

Nghệ thuật bào chế Tam thất trong y dược

Để Tam thất phát huy được tối đa công năng, việc bào chế đóng vai trò quyết định. Tùy vào mục đích trị liệu mà Bác Hà sẽ hướng dẫn chị em cách chuẩn bị khác nhau:Dùng sống (Tam thất bột): Củ Tam thất sau khi rửa sạch, sấy khô sẽ được tán thành bột mịn. Cách này thường dùng để điều trị các tình trạng xuất huyết, tán ứ huyết, giảm đau do chấn thương hoặc tiêu thũng.Dùng chín (Tam thất sao): Tam thất được thái lát mỏng, sao vàng với mỡ gà hoặc rượu. Quá trình tác động nhiệt này làm giảm bớt tính đắng, tăng cường khả năng bồi bổ, giúp hoạt huyết và dưỡng huyết sâu, rất tốt cho những người có thể trạng suy nhược, thiếu máu.

Ứng dụng lâm sàng của Tam thất trong chăm sóc sức khỏe phụ nữ

Với kinh nghiệm nhiều năm trong ngành sản phụ khoa Đông y, Bác Hà thường ứng dụng Tam thất vào các bài thuốc trị liệu cụ thể:Hỗ trợ điều trị u xơ tử cung và u nang buồng trứng: Nhờ đặc tính tán ứ mạnh mẽ, Tam thất giúp làm mềm các khối kết tụ, hành khí hoạt huyết, từ đó hỗ trợ thu nhỏ kích thước khối u một cách tự nhiên.Điều kinh và trị đau bụng kinh: Với những trường hợp kinh nguyệt không đều, máu kinh đen cục do hàn ngưng hoặc huyết ứ, Tam thất giúp lưu thông huyết mạch, mang lại sự nhẹ nhàng trong những ngày đèn đỏ.Hồi phục sức khỏe sau sinh: Sau khi vượt cạn, cơ thể chị em thường mất rất nhiều huyết và còn đọng lại sản dịch (huyết hôi). Một bát canh gà hầm Tam thất không chỉ giúp đẩy nhanh sản dịch ra ngoài mà còn là liệu pháp đại bổ khí huyết, giúp chị em nhanh chóng lấy lại sức đề kháng.Trị xuất huyết: Từ chảy máu cam đến các tình trạng băng kinh, rong kinh, bột Tam thất là vị thuốc “vàng” giúp cầm máu nhanh chóng.

Những lưu ý quan trọng khi sử dụng Tam thất

Dù là vị thuốc quý, nhưng dưới góc độ chuyên môn, Bác Hà cần lưu ý chị em một số điểm để sử dụng an toàn:Phụ nữ đang mang thai: Tuyệt đối không tự ý dùng Tam thất vì tính hoạt huyết, hóa ứ mạnh có thể gây ảnh hưởng đến thai nhi, thậm chí dẫn đến sảy thai.Trường hợp đang bị tiêu chảy: Tam thất có tính nhuận nhất định, nếu chị em đang bị tiêu hóa kém, đi ngoài phân lỏng thì nên tránh dùng để không làm tình trạng trầm trọng hơn.Liều lượng: “Cái gì quá cũng không tốt”, chị em nên tuân thủ liều lượng từ 4 – 10g mỗi ngày tùy theo chỉ định của bác sĩ để đảm bảo sự cân bằng cho cơ thể.

Hy vọng những chia sẻ trên đây sẽ giúp chị em hiểu đúng và trân quý hơn vị thuốc Tam thất này. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về sức khỏe phụ khoa, chị em đừng ngần ngại tìm đến các cơ sở y học cổ truyền uy tín để được thăm khám và tư vấn tận tình nhất.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —