Bác Hà giải đáp: Huyệt Thiên Dung giảm đau cổ vai gáy, bấm sao an toàn?

Bác Hà gặp rất nhiều trường hợp chị em văn phòng, nội trợ hay người thường xuyên cúi đầu làm việc than phiền về tình trạng đau cổ vai gáy kéo dài, xoay cổ khó khăn, thậm chí tê lan xuống cánh tay. Trong Đông y, một trong những huyệt có tác dụng hỗ trợ giảm đau vùng này rất hiệu quả là huyệt Thiên Dung. Tuy nhiên, bấm huyệt sao cho đúng và an toàn thì không phải ai cũng biết. Bác Hà sẽ phân tích cặn kẽ để chị em hiểu rõ và áp dụng đúng cách.

Huyệt Thiên Dung nằm ở đâu và có vai trò gì trong Đông y?

Huyệt Thiên Dung thuộc kinh Tiểu Trường. Theo quan điểm Đông y, kinh Tiểu Trường có mối liên hệ chặt chẽ với vùng cổ, vai và gáy. Huyệt nằm ở vùng cổ bên, phía sau góc hàm dưới, ngay trước cơ ức đòn chũm. Khi chị em nghiêng đầu sang một bên, sờ vào vùng lõm sau góc hàm, ấn vào có cảm giác tức nhẹ – đó chính là vị trí huyệt Thiên Dung.

Trong học thuyết kinh lạc, vùng cổ vai gáy là nơi hội tụ của nhiều đường kinh như Tiểu Trường, Tam Tiêu, Đởm, Bàng Quang. Khi phong hàn xâm nhập hoặc khí huyết ứ trệ, vùng này dễ bị bế tắc, gây đau nhức, co cứng cơ. Bác Hà nhận định rằng huyệt Thiên Dung có tác dụng thông kinh hoạt lạc, thanh nhiệt, tiêu viêm, đặc biệt hỗ trợ giảm đau vùng cổ gáy do co cứng cơ và khí trệ.

Vì sao chị em dễ bị đau cổ vai gáy?

Theo Đông y, đau cổ vai gáy thường do các nguyên nhân sau:

Phong hàn xâm nhập: Chị em ngồi phòng điều hòa lâu, tắm đêm, dầm mưa, để gió lùa vào cổ. Phong hàn làm bế tắc kinh lạc, khí huyết không thông gây đau.

Khí huyết ứ trệ: Ngồi sai tư thế, cúi đầu nhiều, ít vận động khiến khí huyết lưu thông kém. Đông y gọi đây là “bất thông tắc thống” – không thông thì gây đau.

Can thận hư: Với chị em trung niên, sau sinh nhiều lần hoặc lao lực kéo dài, can thận suy yếu không nuôi dưỡng được cân cơ, xương khớp, dễ phát sinh đau mỏi mạn tính.

Bác Hà thường chia sẻ rằng nếu chỉ xoa bóp qua loa mà không điều chỉnh căn nguyên bên trong thì đau sẽ tái đi tái lại. Việc bấm huyệt Thiên Dung chỉ là một phần trong tổng thể điều hòa khí huyết.

Biểu hiện thường gặp khi vùng cổ vai gáy bị tổn thương

Chị em thường gặp các triệu chứng:

• Đau âm ỉ hoặc đau nhói một bên cổ.
• Cứng cổ, khó quay đầu.
• Đau lan lên đầu gây nhức đầu vùng chẩm.
• Tê mỏi lan xuống vai, cánh tay.
• Một số trường hợp chóng mặt nhẹ, hoa mắt.

Bác Hà nhận định rằng nếu đau tăng khi gặp lạnh, chườm ấm thấy dễ chịu thì phần nhiều liên quan đến phong hàn. Nếu đau dai dẳng, kèm mỏi mệt, lưng gối yếu thì nên nghĩ đến can thận hư.

Bấm huyệt Thiên Dung sao cho an toàn?

Đây là vùng gần động mạch cảnh và nhiều cấu trúc quan trọng nên chị em cần thực hiện nhẹ nhàng, đúng kỹ thuật.

Cách xác định huyệt: Ngồi thẳng lưng, nghiêng đầu nhẹ sang bên đối diện. Dùng ngón tay trỏ hoặc giữa sờ vùng lõm sau góc hàm dưới, trước cơ ức đòn chũm.

Kỹ thuật bấm:

• Dùng đầu ngón tay ấn vuông góc với da.
• Lực vừa phải, cảm giác tức nặng nhưng không đau nhói.
• Giữ trong 30–60 giây, kết hợp hít thở sâu.
• Mỗi bên thực hiện 2–3 lần.

Bác Hà nhấn mạnh rằng tuyệt đối không day ấn quá mạnh hoặc ấn liên tục trong thời gian dài vì có thể gây choáng, đặc biệt với người huyết áp thấp.

Để tăng hiệu quả, chị em có thể kết hợp xoa bóp vùng vai gáy, chườm ấm và vận động nhẹ nhàng sau khi bấm huyệt.

Cách cải thiện đau cổ vai gáy theo quan điểm Đông y

Bác Hà luôn khuyên chị em rằng điều trị phải kết hợp “trong uống – ngoài xoa”.

Giữ ấm vùng cổ: Tránh để điều hòa thổi trực tiếp vào gáy, hạn chế tắm khuya.

Tập vận động cổ: Xoay cổ chậm rãi, mỗi ngày 2–3 lần giúp khí huyết lưu thông.

Xoa bóp bấm huyệt: Ngoài Thiên Dung, có thể day thêm huyệt Phong Trì, Kiên Tỉnh để tăng hiệu quả.

Điều hòa tạng phủ: Với trường hợp mạn tính, cần chú trọng bổ can thận, dưỡng huyết. 

Bác Hà nhận định rằng việc chỉ tập trung vào một huyệt mà bỏ qua điều chỉnh toàn thân thì hiệu quả sẽ không bền vững. Đông y là điều hòa tổng thể, không phải xử lý riêng lẻ một điểm đau.

Lưu ý dành cho chị em khi bấm huyệt Thiên Dung

Không bấm huyệt khi vùng cổ đang viêm nhiễm, sưng tấy.

Người có bệnh lý mạch máu cổ, tiền sử đột quỵ cần thận trọng và nên tham khảo ý kiến thầy thuốc trước khi thực hiện.

Không ấn quá mạnh gây đau nhói hoặc chóng mặt.

Nếu đau kéo dài trên một tuần, tê lan nhiều, yếu tay, chị em nên đi khám để loại trừ thoái hóa đốt sống cổ hoặc chèn ép rễ thần kinh.

Bác Hà hiểu rằng đau cổ vai gáy khiến sinh hoạt hàng ngày trở nên nặng nề, làm việc không tập trung, ngủ không ngon giấc. Tuy nhiên, nếu chị em hiểu đúng bản chất bệnh theo Đông y và áp dụng bấm huyệt Thiên Dung đúng cách, kết hợp điều chỉnh cơ thể từ bên trong, tình trạng sẽ cải thiện rõ rệt.

Điều quan trọng nhất theo Bác Hà vẫn là lắng nghe cơ thể mình. Đừng để đến khi đau quá mới xử lý, hãy chủ động chăm sóc khí huyết và tạng phủ mỗi ngày.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —