Bác Hà giải đáp: Aspirin, Heparin trong IVF có nên dùng đại trà hay chỉ khi rối loạn đông máu

Bác Hà gặp rất nhiều chị em đang trong hành trình IVF, tâm trạng vừa hy vọng vừa lo lắng, đặc biệt khi được chỉ định dùng Aspirin hoặc Heparin. Có cháu hỏi Bác Hà: “Bác ơi, không bị rối loạn đông máu mà bác sĩ vẫn cho dùng Aspirin, Heparin thì có nên không, có cần dùng đại trà không?”. Bác Hà hiểu rõ nỗi băn khoăn ấy, bởi mỗi viên thuốc lúc này không chỉ là thuốc, mà còn là niềm tin, là sự đánh cược của cả một hành trình dài.

Dưới góc nhìn của Bác Hà – một bác sĩ Đông y – câu chuyện Aspirin, Heparin trong IVF không thể nhìn đơn giản theo kiểu “ai làm IVF cũng nên dùng”. Cơ thể mỗi người là một chỉnh thể riêng, khí huyết mỗi chị em một khác. Nếu dùng không đúng căn nguyên, lợi chưa thấy đâu mà đã gây xáo trộn âm huyết, tổn thương tỳ thận, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe sinh sản.

Aspirin, Heparin trong IVF là gì và vì sao thường được chỉ định

Trong Tây y, Aspirin liều thấp và Heparin thường được dùng với mục đích cải thiện tuần hoàn máu, giảm nguy cơ hình thành huyết khối, giúp máu nuôi dưỡng nội mạc tử cung tốt hơn, từ đó tăng khả năng phôi làm tổ. Với những trường hợp có rối loạn đông máu, hội chứng antiphospholipid, tiền sử sảy thai liên tiếp do huyết khối vi mạch, việc sử dụng là có cơ sở.

Tuy nhiên, Bác Hà luôn nhấn mạnh với chị em rằng: không phải cứ làm IVF là mặc nhiên cần “chống đông”. Đông y nhìn nhận khác: huyết hành hay không phụ thuộc vào khí. Khí trệ thì huyết ứ, khí hư thì huyết suy. Nếu không có huyết ứ thật sự mà dùng thuốc hoạt huyết, phá ứ mạnh, cơ thể sẽ bị hao tổn chính khí.

Góc nhìn Đông y: vì sao không nên dùng đại trà

Đông y cho rằng, nền tảng của khả năng thụ thai và giữ thai nằm ở thận tinh, tỳ khí và sự điều hòa của khí huyết. Bác Hà gặp nhiều trường hợp chị em không hề có rối loạn đông máu, xét nghiệm hoàn toàn bình thường, nhưng vẫn được dùng Aspirin kéo dài. Hệ quả là khí huyết bị tán, tỳ vị suy yếu, người mệt mỏi, dễ xuất huyết nhẹ, nội mạc tử cung mỏng dần.

Bác Hà nhận định rằng: Aspirin, Heparin về bản chất mang tính “hoạt”, “tán”. Nếu dùng khi không có huyết ứ, không có chỉ định rõ ràng, sẽ giống như “khuấy ao nước trong”, làm mất đi sự yên ổn cần thiết cho phôi bám rễ. Đông y rất coi trọng trạng thái “an”, “tĩnh” của tử cung khi phôi làm tổ.

Những biểu hiện thường gặp khi dùng không phù hợp

Theo kinh nghiệm lâm sàng của Bác Hà, chị em dùng Aspirin, Heparin không đúng đối tượng thường gặp các biểu hiện như: cơ thể mệt mỏi kéo dài, chóng mặt, dễ bầm tím, rong kinh nhẹ, ra huyết nâu dai dẳng sau chuyển phôi, cảm giác lạnh bụng dưới, đau âm ỉ vùng hạ vị.

Đông y gọi đây là biểu hiện của huyết bị động, khí huyết không quy về mạch xung nhâm. Khi huyết không “nhiếp” được thai, phôi dù tốt cũng khó bám chắc. Bác Hà từng gặp không ít chị em IVF thất bại nhiều lần, khi điều chỉnh lại hướng điều trị – ngưng dùng thuốc chống đông không cần thiết và tập trung bổ thận, kiện tỳ, dưỡng huyết – thì kết quả lại cải thiện rõ rệt.

Khi nào Aspirin, Heparin thực sự cần thiết theo quan điểm của Bác Hà

Bác Hà không phủ nhận vai trò của Aspirin, Heparin. Với những trường hợp có rối loạn đông máu thực sự, tiền sử thai lưu do huyết khối, xét nghiệm cho thấy máu tăng đông, hoặc có biểu hiện huyết ứ rõ rệt cả trên lâm sàng lẫn cận lâm sàng, việc phối hợp là hợp lý.

Nhưng ngay cả trong những trường hợp này, theo Đông y, vẫn cần song song điều hòa khí huyết, bổ chính khí, chứ không chỉ dựa vào thuốc chống đông. Nếu chỉ “phá” mà không “bổ”, cơ thể sẽ ngày càng suy, thai khó bền.

Cách cải thiện từ gốc nhìn Đông y

Bác Hà luôn hướng chị em tới việc điều chỉnh từ gốc: dưỡng thận – vì thận chủ sinh sản; kiện tỳ – vì tỳ sinh huyết; sơ can – để khí huyết lưu thông tự nhiên. Các bài thuốc Đông y gia giảm phù hợp giúp huyết lưu thông một cách mềm mại, không cưỡng ép, không làm tổn thương âm huyết.

Bên cạnh đó, ăn uống, nghỉ ngơi, giữ tâm lý an hòa cũng cực kỳ quan trọng. Bác Hà thường nhắc cháu rằng: tâm loạn thì khí loạn, khí loạn thì huyết loạn. IVF không chỉ là câu chuyện của thuốc, mà là sự cân bằng toàn thân.

Cách cải thiện và phối hợp an toàn cho chị em IVF

Bác Hà khuyên chị em đang trong quá trình IVF nên được đánh giá kỹ lưỡng: có thực sự rối loạn đông máu hay không, thể trạng thuộc hư hay thực, hàn hay nhiệt. Nếu đang dùng Aspirin, Heparin mà có dấu hiệu mệt mỏi, ra huyết bất thường, nên trao đổi lại với bác sĩ điều trị và tìm hướng điều hòa cơ thể song song.

Đông y không đối lập Tây y, mà bổ sung cho nhau. Điều quan trọng là không dùng thuốc theo phong trào, không vì “nghe người khác dùng có kết quả” mà áp vào mình.

Lưu ý dành cho chị em đang làm IVF

Bác Hà muốn nhắn nhủ chị em rằng: đừng vội vàng, đừng tự gây thêm áp lực cho mình bằng việc dùng quá nhiều thuốc khi chưa thực sự cần. Hãy lắng nghe cơ thể, theo dõi những thay đổi nhỏ nhất và chọn hướng điều trị phù hợp với thể trạng của chính mình.

IVF là hành trình dài, không chỉ cần phác đồ đúng mà còn cần sự bền bỉ và thấu hiểu cơ thể. Khi khí huyết hài hòa, tạng phủ vững vàng, thì cơ hội đón con sẽ đến một cách tự nhiên và bền chắc hơn.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —