Bác Hà giải đáp: Cách phòng ngừa OHSS hiệu quả khi kích trứng IVF và theo dõi dấu hiệu sớm

Bác Hà gặp rất nhiều chị em trong quá trình chuẩn bị hoặc đang kích trứng IVF mang tâm lý lo lắng, đặc biệt là nỗi sợ quá kích buồng trứng – hay còn gọi là OHSS. Có chị em chia sẻ rằng chỉ cần nghe bác sĩ nhắc đến nguy cơ này là mất ngủ cả đêm. Bác Hà rất đồng cảm, bởi IVF vốn đã là một hành trình nhiều áp lực, nếu không được hiểu đúng và phòng ngừa tốt thì OHSS có thể trở thành gánh nặng lớn cho cả thể chất lẫn tinh thần.

Dưới góc nhìn Đông y, Bác Hà cho rằng OHSS không phải là điều “tất yếu phải chịu” khi kích trứng, mà hoàn toàn có thể phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả nếu theo dõi sớm, điều chỉnh thuốc phù hợp và đặc biệt là biết cách nuôi dưỡng cơ thể từ bên trong. Điều quan trọng là chị em cần hiểu rõ bản chất của vấn đề để chủ động đồng hành cùng bác sĩ trong suốt quá trình IVF.

Lý giải nguyên nhân OHSS khi kích trứng IVF dưới góc nhìn Đông y

Y học hiện đại giải thích OHSS là tình trạng buồng trứng phản ứng quá mức với thuốc kích trứng, gây tăng tính thấm thành mạch, dẫn đến tích dịch trong ổ bụng, ngực và rối loạn tuần hoàn. Với Đông y, Bác Hà nhìn vấn đề này sâu hơn ở sự mất cân bằng nội tại của cơ thể.

Đông y cho rằng buồng trứng thuộc phạm vi của “thận” và “can”. Thận tàng tinh, chủ sinh dục; can chủ sơ tiết, điều hòa khí huyết. Khi kích trứng, lượng thuốc đưa vào giống như một lực “thúc đẩy mạnh”, nếu thận tinh vốn đã hư suy, can khí uất trệ, tỳ vận hóa kém thì cơ thể không kịp thích nghi. Hậu quả là khí trệ, huyết ứ, thủy thấp ứ đọng – đây chính là nền tảng sinh ra OHSS.

Bác Hà thường nhận định rằng những chị em cơ địa gầy yếu, đa nang buồng trứng, tiền sử rối loạn nội tiết, hoặc làm việc căng thẳng kéo dài đều có nguy cơ cao hơn. Không phải do thuốc “quá mạnh”, mà do nền tảng cơ thể chưa đủ vững để tiếp nhận sự can thiệp này.

Các biểu hiện thường gặp của OHSS chị em cần nhận biết sớm

Trong thực tế thăm khám, Bác Hà thấy nhiều chị em bỏ qua những dấu hiệu sớm vì nghĩ đó là phản ứng bình thường khi kích trứng. Chính sự chủ quan này khiến OHSS tiến triển nặng hơn.

Những biểu hiện nhẹ thường gặp gồm cảm giác căng tức vùng hạ vị, bụng dưới nặng, buồn nôn, ăn kém, tăng cân nhanh trong vài ngày do tích nước. Theo Đông y, đây là biểu hiện của thủy thấp ứ trệ, tỳ vận hóa suy giảm.

Khi tình trạng nặng hơn, chị em có thể thấy bụng trướng to rõ, khó thở, tiểu ít, mệt mỏi nhiều, tim đập nhanh. Bác Hà đặc biệt lưu ý rằng nếu xuất hiện khó thở hoặc tiểu rất ít thì cần báo ngay cho bác sĩ điều trị, tuyệt đối không cố chịu.

Bác Hà luôn nhấn mạnh, nhận biết sớm là “chìa khóa vàng” để phòng biến chứng. Chỉ cần chị em lắng nghe cơ thể và trao đổi kịp thời, OHSS hoàn toàn có thể được kiểm soát.

Cách phòng ngừa và cải thiện OHSS hiệu quả theo quan điểm Đông y

Theo dõi sớm và điều chỉnh thuốc phù hợp là nguyên tắc hàng đầu. Bác Hà đánh giá rất cao vai trò của việc siêu âm, xét nghiệm nội tiết định kỳ trong quá trình kích trứng. Tuy nhiên, dưới góc nhìn Đông y, song song với thuốc Tây, việc điều hòa khí huyết và nâng đỡ tạng phủ mới giúp cơ thể thích nghi tốt hơn.

Bác Hà thường khuyên chị em chú trọng dưỡng thận – kiện tỳ – sơ can. Những thảo dược có tác dụng bổ thận âm, điều hòa can khí, lợi thủy nhẹ nhàng có thể được cân nhắc tùy thể trạng từng người. Điều này giúp hạn chế tình trạng thủy thấp ứ đọng, giảm cảm giác căng trướng.

Chế độ ăn uống khoa học đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Bác Hà nhận định rằng ăn uống đúng không chỉ giúp giảm nguy cơ OHSS mà còn cải thiện chất lượng trứng. Chị em nên ưu tiên thực phẩm dễ tiêu, giàu đạm thực vật, hạn chế đồ chiên rán, cay nóng. Các món có tính lợi thủy tự nhiên, thanh đạm giúp tỳ vị nhẹ nhàng hơn, từ đó giảm tích dịch.

Ngoài ra, nghỉ ngơi đầy đủ, tránh vận động mạnh, giữ tâm lý thư thái cũng là yếu tố không thể thiếu. Đông y coi “tâm an thì khí huyết hòa”. Khi tinh thần căng thẳng, can khí uất kết sẽ làm tình trạng nặng thêm.

Vai trò của theo dõi sớm trong phòng ngừa biến chứng OHSS

Bác Hà gặp không ít trường hợp chị em chỉ chú ý đến số lượng nang trứng mà quên theo dõi phản ứng toàn thân. Thực tế, OHSS không chỉ nằm ở buồng trứng mà là phản ứng của toàn cơ thể.

Theo Đông y, khi thấy các dấu hiệu như khát nước nhiều, tiểu ít, bụng nặng, ăn không ngon, đó là biểu hiện của thủy thấp và khí trệ. Nếu can thiệp sớm bằng điều chỉnh thuốc, ăn uống và nghỉ ngơi, cơ thể sẽ tự điều chỉnh rất tốt.

Bác Hà luôn khuyên chị em hãy chủ động trao đổi với bác sĩ, đừng e ngại hay giấu triệu chứng. Việc theo dõi sát không làm quá trình IVF phức tạp hơn, mà ngược lại giúp an toàn và nhẹ nhàng hơn rất nhiều.

Lưu ý dành cho chị em đang và sẽ kích trứng IVF

Bác Hà muốn nhắn nhủ rằng, mỗi cơ thể là một cá thể riêng biệt, không nên so sánh mình với người khác. Có chị em đáp ứng thuốc rất nhanh, có người chậm hơn, điều đó không nói lên khả năng thành công hay thất bại.

Chị em cần tuân thủ phác đồ của bác sĩ, không tự ý dùng thêm thuốc hay thực phẩm chức năng khi chưa hỏi ý kiến. Dưới góc nhìn Đông y, “dưỡng đúng thời điểm” quan trọng hơn là dùng nhiều.

Cuối cùng, hãy chăm sóc cả thân và tâm. Một tinh thần bình ổn, cơ thể được nuôi dưỡng đúng cách sẽ giúp hành trình IVF bớt nặng nề hơn. Bác Hà luôn tin rằng, khi chị em hiểu cơ thể mình và chủ động phòng ngừa, OHSS sẽ không còn là nỗi ám ảnh quá lớn.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —