Bác Hà giải đáp: Gầy, BMI thấp, kinh nguyệt thất thường có giảm khả năng thụ thai?

Bác Hà gặp rất nhiều trường hợp chị em tìm đến với cùng một nỗi băn khoăn: người gầy, BMI thấp, kinh nguyệt lại thất thường thì liệu có khó mang thai hay không. Có cháu còn rất trẻ, ăn uống kém, sợ tăng cân nên kiêng khem nhiều năm, đến khi lập gia đình mới bắt đầu lo lắng cho khả năng làm mẹ. Dưới góc nhìn Đông y, Bác Hà hiểu rõ sự lo lắng này không chỉ nằm ở con số cân nặng, mà sâu xa hơn là tình trạng khí huyết và căn bản tạng phủ bên trong.

Theo Đông y, việc thụ thai thuận lợi hay không phụ thuộc rất lớn vào khí huyết đầy đủ, can thận vững vàng và mạch xung – nhâm điều hòa. Vì vậy, khi cơ thể quá gầy, BMI thấp kèm kinh nguyệt không đều, Bác Hà luôn xem đây là một dấu hiệu cảnh báo sớm, cần được điều chỉnh trước khi nghĩ đến chuyện mang thai.

Nguyên nhân khiến người gầy, BMI thấp và kinh nguyệt thất thường ảnh hưởng đến khả năng thụ thai

Theo nhận định của Bác Hà, người gầy lâu năm thường không chỉ là do vóc dáng bẩm sinh, mà đa phần liên quan đến tỳ vị hư yếu, ăn uống kém hấp thu. Tỳ vị là nguồn sinh khí huyết, khi tỳ vị suy thì khí huyết sinh ra không đủ, không nuôi dưỡng được tử cung và buồng trứng.

Đông y gọi tình trạng này là “khí huyết lưỡng hư”. Khí không đủ thì huyết không sinh, huyết không đủ thì kinh nguyệt rối loạn. Đây là lý do vì sao nhiều chị em gầy thường có kinh nguyệt thưa, ít, màu nhạt, thậm chí có tháng không có kinh.

Ngoài ra, Bác Hà cũng gặp không ít trường hợp do căng thẳng kéo dài, lo âu, thức khuya nhiều làm can khí uất kết. Can chủ sơ tiết và điều hòa kinh nguyệt. Khi can khí uất, huyết không lưu thông, chu kỳ kinh dễ bị rối loạn, trứng khó phát triển và rụng đúng thời điểm.

Những biểu hiện thường gặp ở chị em gầy, khí huyết kém theo Đông y

Bác Hà nhận thấy các cháu hoặc chị em trong nhóm này thường có những biểu hiện rất điển hình. Trước hết là cơ thể gầy yếu, dễ mệt, hay hoa mắt chóng mặt, nhất là khi đứng lên đột ngột. Da dẻ xanh xao, môi nhạt màu, tóc khô và dễ rụng.

Về kinh nguyệt, nhiều người có chu kỳ dài trên 35 ngày, lượng kinh ít, máu kinh loãng, màu nhạt hoặc sẫm đen. Một số chị em còn kèm đau bụng kinh âm ỉ, cảm giác lạnh bụng dưới, tay chân lạnh. Theo Bác Hà, đây là biểu hiện của huyết hư kèm hàn, tử cung không được sưởi ấm đầy đủ.

Không chỉ vậy, người khí huyết kém còn thường ngủ không sâu giấc, dễ hồi hộp, hay lo nghĩ. Những yếu tố này nếu kéo dài sẽ âm thầm làm giảm khả năng thụ thai mà nhiều chị em không hề hay biết.

Cách cải thiện theo Đông y trước khi mang thai

Quan điểm của Bác Hà là không nên vội vàng can thiệp bằng các biện pháp kích thích trứng hay hormone khi nền tảng cơ thể chưa đủ. Đông y luôn chú trọng “bồi bản” trước, tức là bồi bổ khí huyết, kiện tỳ, dưỡng can thận để cơ thể tự điều chỉnh.

Trước hết, chị em cần chú trọng kiện tỳ vị. Ăn uống đủ bữa, ưu tiên thức ăn ấm, dễ tiêu như cháo, súp, canh hầm. Bác Hà thường khuyên nên dùng các món giúp bổ khí huyết như gà ác hầm thuốc bắc, cháo đậu đỏ, canh đương quy – hoàng kỳ với liều lượng phù hợp. Đây là cách nuôi dưỡng từ từ nhưng rất bền vững.

Song song đó, cần dưỡng huyết và điều kinh. Theo kinh nghiệm của Bác Hà, khi khí huyết đầy đủ hơn, kinh nguyệt sẽ tự đều lại, trứng phát triển tốt hơn. Đông y không chỉ nhìn vào một chu kỳ kinh, mà theo dõi ít nhất 2–3 tháng để đánh giá sự cải thiện.

Về sinh hoạt, Bác Hà luôn nhấn mạnh việc ngủ sớm, tránh thức khuya. Ban đêm là thời điểm can và thận phục hồi huyết. Nếu chị em thường xuyên ngủ sau 23 giờ, dù có uống bao nhiêu thuốc bổ thì hiệu quả cũng giảm đi rất nhiều.

Ngoài ra, việc vận động nhẹ nhàng như đi bộ, yoga, khí công giúp khí huyết lưu thông cũng rất cần thiết. Bác Hà thường nhắc rằng vận động đúng cách sẽ giúp người gầy tăng cân tự nhiên, không phải tăng mỡ mà là tăng sức khỏe thực sự.

Lưu ý dành cho chị em trước khi có kế hoạch mang thai

Bác Hà muốn nhắn nhủ chị em rằng đừng quá lo lắng hay tự tạo áp lực cho bản thân. Sự căng thẳng chỉ làm can khí uất thêm, khiến tình trạng khó cải thiện hơn. Hãy cho cơ thể thời gian hồi phục, ít nhất 3–6 tháng điều chỉnh khí huyết trước khi mong con.

Không nên tự ý dùng thuốc bổ, thuốc tăng cân hay các sản phẩm kích thích nội tiết khi chưa hiểu rõ thể trạng. Mỗi người gầy có một căn nguyên khác nhau, cần được xem xét tổng thể âm dương, hàn nhiệt, hư thực.

Bác Hà cũng khuyên chị em nên theo dõi chu kỳ kinh nguyệt, ghi lại ngày bắt đầu, số ngày hành kinh, lượng kinh và các triệu chứng đi kèm. Đây là dữ liệu rất quan trọng để đánh giá hiệu quả điều chỉnh theo Đông y.

Cuối cùng, Bác Hà luôn tin rằng khi khí huyết được bồi dưỡng đúng cách, cơ thể tự khắc sẽ “mở cửa” đón nhận thiên chức làm mẹ. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng ngay từ trước khi mang thai chính là món quà quý giá nhất mà chị em dành cho chính mình và cho con sau này.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —