Bác Hà giải đáp sảy thai liên tiếp có nên xét nghiệm đông máu di truyền

Bác Hà gặp rất nhiều trường hợp cháu và chị em tìm đến trong tâm trạng lo lắng, thậm chí hoang mang sau khi đã trải qua hai, ba lần sảy thai liên tiếp. Có người vừa bước sang tam cá nguyệt đầu tiên đã mất thai, có người giữ được vài tháng rồi vẫn không trụ được. Khi đi khám tây y, nhiều chị em được tư vấn làm xét nghiệm đông máu di truyền nhưng lại băn khoăn không biết có thật sự cần thiết hay không, nên xét nghiệm những chỉ số nào và nếu có bất thường thì hướng điều trị, giữ thai về sau ra sao. Với góc nhìn của một bác sĩ đông y, Bác Hà rất thấu hiểu nỗi bất an đó và cho rằng đây là câu hỏi hoàn toàn chính đáng, cần được giải đáp thấu đáo, cẩn trọng và đúng bản chất.

Theo nhận định của Bác Hà, sảy thai liên tiếp không bao giờ là chuyện “ngẫu nhiên”. Đông y nhìn nhận đây là biểu hiện của sự suy yếu nền tảng bên trong cơ thể người mẹ, đặc biệt liên quan đến thận, tỳ và huyết. Trong khi đó, y học hiện đại phát hiện thêm một nhóm nguyên nhân quan trọng là rối loạn đông máu di truyền – tình trạng khiến máu dễ đông bất thường, gây tắc vi mạch tại bánh nhau và làm thai không được nuôi dưỡng đầy đủ. Hai góc nhìn này thực chất không mâu thuẫn mà bổ sung cho nhau, nếu biết kết hợp sẽ giúp chị em có hướng đi an toàn hơn.

Lý giải nguyên nhân sảy thai liên tiếp dưới góc nhìn đông y

Bác Hà thường giải thích với cháu rằng, đông y coi thai là “huyết tụ”, muốn thai bền thì huyết phải đủ, phải thông, phải được thận khí nâng đỡ. Khi thận hư, khí không nhiếp được huyết, thai dễ động. Khi tỳ hư, sinh huyết kém, thai thiếu nguồn nuôi dưỡng. Khi huyết ứ, huyết không thông, bánh nhau không được tưới máu đầy đủ thì thai khó giữ.

Trong thực tế, những trường hợp sảy thai liên tiếp thường rơi vào các thể bệnh như thận hư – huyết hư, khí huyết lưỡng hư hoặc huyết ứ nội trở. Rối loạn đông máu di truyền, xét theo đông y, chính là một dạng “huyết ứ tiềm tàng”, máu dễ đông nhưng lại không nuôi được thai. Bác Hà cho rằng, nếu chỉ dùng thuốc giữ thai mà không xử lý gốc rễ này thì rất khó bền.

Có nên làm xét nghiệm đông máu di truyền không?

Theo kinh nghiệm lâm sàng của Bác Hà, với những chị em đã sảy thai từ hai lần trở lên, đặc biệt là sảy thai sớm, thai lưu không rõ nguyên nhân, việc làm xét nghiệm đông máu di truyền là rất cần thiết. Đây không phải để “đổ lỗi” hoàn toàn cho máu, mà để có thêm dữ liệu định hướng điều trị.

Bác Hà vẫn thường nói với chị em rằng: biết rõ cơ thể mình đang ở đâu thì mới điều chỉnh đúng. Nếu có rối loạn đông máu mà không phát hiện, việc mang thai tiếp theo sẽ luôn tiềm ẩn nguy cơ, dù chị em có dùng nhiều thuốc bổ hay thuốc an thai.

Những chỉ số đông máu di truyền cần quan tâm

Về mặt chuyên môn, khi nghi ngờ rối loạn đông máu di truyền, bác sĩ tây y thường chỉ định một số xét nghiệm quan trọng. Bác Hà tóm lược lại để chị em dễ hiểu:

Thứ nhất là các đột biến gen liên quan đến tăng đông như Factor V Leiden, Prothrombin G20210A. Đây là những bất thường khiến máu dễ hình thành cục đông hơn bình thường.

Thứ hai là nhóm kháng thể kháng phospholipid (APS), bao gồm Lupus anticoagulant, anticardiolipin, anti-beta2 glycoprotein I. Nhóm này rất hay gặp ở những chị em sảy thai liên tiếp và có liên quan trực tiếp đến thai lưu, tiền sản giật.

Thứ ba là các chỉ số về Protein C, Protein S, Antithrombin III – những yếu tố có vai trò “chống đông” tự nhiên của cơ thể. Khi thiếu hụt, nguy cơ tắc mạch nuôi thai tăng lên.

Bác Hà lưu ý rằng, kết quả xét nghiệm chỉ là một phần. Quan trọng hơn là phải đặt chúng trong bức tranh tổng thể về sức khỏe, thể trạng, tiền sử sảy thai của từng người.

Định hướng điều trị và giữ thai về sau theo đông y

Nếu phát hiện có rối loạn đông máu, y học hiện đại thường dùng thuốc chống đông liều thấp trong thai kỳ. Tuy nhiên, dưới góc nhìn đông y, Bác Hà cho rằng song song với đó cần điều chỉnh cơ thể để huyết vừa đủ, vừa thông, vừa được khí nâng đỡ.

Nguyên tắc điều trị đông y thường xoay quanh: bổ thận để cố thai, kiện tỳ để sinh huyết, dưỡng huyết để nuôi thai và hoạt huyết có kiểm soát để tránh huyết ứ. Điều quan trọng là “hoạt mà không tán, bổ mà không trệ”. Đây là điểm mấu chốt mà Bác Hà luôn cân nhắc kỹ khi kê toa cho những trường hợp có tiền sử sảy thai.

Bác Hà cũng thường nhấn mạnh với cháu rằng, việc chuẩn bị cơ thể trước khi mang thai là vô cùng quan trọng. Không nên đợi có thai rồi mới cuống cuồng giữ, vì khi đó nền tảng đã yếu, việc can thiệp sẽ khó hơn rất nhiều.

Lưu ý dành cho chị em từng sảy thai liên tiếp

Bác Hà muốn nhắn nhủ với chị em rằng, sau sảy thai cần cho cơ thể thời gian hồi phục. Đừng vội vàng mang thai lại khi khí huyết chưa phục hồi, tâm lý còn bất ổn. Căng thẳng, lo sợ cũng là yếu tố khiến khí trệ, huyết ứ, làm tăng nguy cơ sảy thai.

Chế độ ăn uống cần chú trọng các thực phẩm bổ huyết, dễ tiêu, tránh đồ sống lạnh, nhiều dầu mỡ. Sinh hoạt điều độ, ngủ đủ giấc để dưỡng thận khí. Khi có ý định mang thai lại, nên được thăm khám sớm, theo dõi sát cả về y học hiện đại lẫn đông y.

Theo nhận định của Bác Hà, sảy thai liên tiếp không phải là dấu chấm hết cho hy vọng làm mẹ. Nếu chị em hiểu đúng nguyên nhân, đi đúng hướng và kiên trì điều chỉnh cơ thể, khả năng giữ thai khỏe mạnh về sau là hoàn toàn có thể.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —