Bác Hà giải đáp: Huyệt Thái Khê Du, đau lưng mạn, ù tai và nguy cơ hao thận khí

Đau lưng mạn tính kéo dài kèm theo ù tai là tình trạng Bác Hà gặp rất nhiều trong quá trình thăm khám cho chị em, đặc biệt ở độ tuổi ngoài 35. Nhiều chị em đi chụp chiếu, xét nghiệm không thấy tổn thương rõ ràng nhưng cơ thể vẫn mệt mỏi, lưng đau âm ỉ, tai ve kêu như tiếng gió. Theo Đông y, đây không đơn thuần là vấn đề xương khớp hay tai mũi họng riêng lẻ mà liên quan mật thiết đến thận khí, đặc biệt là huyệt Thái Khê Du – vùng phản ánh tình trạng thận khí hưng suy.

Huyệt Thái Khê Du và mối liên hệ với thận khí

Trong hệ thống kinh lạc của Đông y, huyệt Thái Khê thuộc kinh Thận, nằm ở vùng lõm giữa mắt cá trong và gân gót chân. Đây là huyệt Nguyên của kinh Thận, có vai trò rất quan trọng trong việc điều hòa, bổ ích thận khí. Khi thận khí đầy đủ, xương cốt vững chắc, tai nghe rõ, tinh thần minh mẫn. Khi thận khí suy giảm, cơ thể sẽ phát ra tín hiệu cảnh báo, mà đau lưng mạn và ù tai là hai biểu hiện điển hình.

Bác Hà nhận thấy nhiều chị em chỉ chú ý đến phần lưng đau mà bỏ qua dấu hiệu ù tai, tiểu đêm nhiều, mỏi gối, tóc rụng, da khô… Trong Đông y, “Thận chủ cốt, sinh tủy, thông ư tai”, nghĩa là thận chủ về xương và thông ra tai. Vì vậy, khi thận khí hao tổn, xương khớp suy yếu gây đau lưng, đồng thời tai không được nuôi dưỡng đầy đủ nên sinh ra ù tai.

Huyệt Thái Khê Du chính là điểm then chốt để phản ánh và tác động vào chức năng của thận. Nếu day ấn vào huyệt này thấy đau tức, ê ẩm kéo dài, đó là dấu hiệu thận khí đang suy yếu. Bác Hà thường kết hợp thăm khám huyệt Thái Khê với bắt mạch, quan sát lưỡi để đánh giá mức độ hư hao thận khí của từng chị em.

Vì sao đau lưng mạn và ù tai lại liên quan đến hao thận khí?

Theo quan điểm Đông y, thận tàng tinh, tinh hóa khí, khí hóa thần. Thận khí suy yếu có thể do nhiều nguyên nhân:

Do lao lực kéo dài, làm việc quá sức, thức khuya triền miên.

Do sinh nở nhiều lần, mất máu, mất tinh huyết mà không được bồi bổ đúng cách.

Do căng thẳng tinh thần, lo âu kéo dài làm hao tổn chính khí.

Do tuổi tác tăng cao, thận khí tự nhiên suy giảm theo quy luật sinh lý.

Bác Hà gặp không ít chị em ngoài 40 tuổi, vừa gánh vác gia đình, vừa áp lực công việc. Ban đầu chỉ là đau lưng nhẹ, sau đó xuất hiện ù tai, chóng mặt, mất ngủ. Nếu chỉ dùng thuốc giảm đau hoặc thuốc bổ tai riêng lẻ sẽ không giải quyết tận gốc. Gốc ở đây chính là thận khí.

Đau lưng do thận hư thường là đau âm ỉ, mỏi lưng, đau tăng khi mệt, giảm khi nghỉ ngơi. Ù tai do thận hư thường là tiếng ve kêu nhỏ nhưng kéo dài, nghe rõ khi về đêm. Kèm theo đó có thể là tiểu đêm, lạnh tay chân, suy giảm ham muốn, kinh nguyệt rối loạn.

Bác Hà luôn nhấn mạnh rằng, nếu chị em chỉ điều trị phần ngọn mà không phục hồi thận khí thì bệnh sẽ dai dẳng, thậm chí nặng dần theo thời gian.

Biểu hiện thường gặp khi thận khí suy yếu

Khi thận khí hao tổn, cơ thể sẽ có những biểu hiện đặc trưng mà chị em không nên bỏ qua:

Đau lưng vùng thắt lưng, lan xuống mông hoặc đùi sau.

Mỏi gối, yếu chân, đứng lâu dễ mệt.

Ù tai, nghe kém, có cảm giác nặng đầu.

Tiểu đêm nhiều lần, nước tiểu trong.

Giảm trí nhớ, hay quên, dễ lo âu.

Da khô, tóc rụng, tóc bạc sớm.

Bác Hà nhận định rằng nhiều chị em nhầm lẫn giữa đau lưng do thoái hóa đơn thuần với đau lưng do thận hư. Nếu điều trị theo hướng sai, bệnh không những không khỏi mà còn khiến thận khí suy thêm.

Cách cải thiện đau lưng mạn và ù tai theo Đông y

Muốn cải thiện triệt để, cần phục hồi và bổ ích thận khí. Đây là nguyên tắc cốt lõi mà Bác Hà luôn áp dụng.

Day ấn và cứu ngải huyệt Thái Khê: Mỗi ngày chị em có thể day ấn nhẹ nhàng huyệt Thái Khê 3–5 phút mỗi bên, cảm giác ấm nóng lan tỏa là tốt. Phương pháp này giúp kích thích kinh Thận, tăng cường lưu thông khí huyết.

Bồi bổ thận khí bằng thảo dược: Các vị thuốc như thục địa, sơn thù, hoài sơn, kỷ tử… có tác dụng bổ thận, ích tinh. Tuy nhiên, Bác Hà lưu ý mỗi thể bệnh khác nhau cần gia giảm khác nhau, không nên tự ý mua thuốc uống khi chưa được thăm khám.

Điều chỉnh lối sống: Ngủ trước 23h, hạn chế thức khuya vì khung giờ 23h–3h là thời gian kinh Thận hoạt động mạnh. Giữ ấm vùng thắt lưng, tránh ngồi điều hòa lạnh lâu. Tập các bài dưỡng sinh nhẹ nhàng như khí công, yoga để tăng cường khí huyết.

Chế độ ăn uống: Nên bổ sung thực phẩm màu đen theo ngũ hành như mè đen, đậu đen, hạt óc chó. Tránh lạm dụng cà phê, rượu bia vì sẽ làm hao tổn thận khí.

Nguy cơ nếu không điều chỉnh kịp thời

Thận là gốc của tiên thiên. Nếu thận khí suy kéo dài, không chỉ dừng lại ở đau lưng và ù tai mà còn ảnh hưởng đến sinh lý, nội tiết, thậm chí tăng nguy cơ loãng xương, suy giảm miễn dịch.

Bác Hà từng điều trị cho nhiều chị em đến khi mất ngủ triền miên, tim hồi hộp, lo âu kéo dài mới đi khám. Lúc đó thận âm đã hư tổn sâu, thời gian điều trị sẽ lâu hơn. Vì vậy, phát hiện sớm và điều chỉnh kịp thời là vô cùng quan trọng.

Lưu ý dành cho chị em

Chị em không nên chủ quan với những cơn đau lưng âm ỉ kéo dài hoặc tiếng ù tai dai dẳng. Không tự ý dùng thuốc bổ thận tràn lan vì bổ sai thể có thể làm cơ thể mất cân bằng hơn.

Khi có biểu hiện nghi ngờ thận hư, nên thăm khám chuyên sâu để được bắt mạch, phân tích thể bệnh cụ thể. Mỗi người có thể là thận âm hư, thận dương hư hoặc khí hư khác nhau, hướng điều trị sẽ khác nhau.

Bác Hà luôn mong chị em lắng nghe cơ thể mình nhiều hơn. Đừng đợi đến khi đau dữ dội mới đi tìm cách chữa. Chăm sóc thận khí chính là chăm sóc gốc rễ sức khỏe lâu dài.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —