Bác Hà giải đáp: Huyệt Thừa Phù tác động dây thần kinh tọa và thoát vị đĩa đệm ra sao?

Bác Hà gặp rất nhiều trường hợp chị em bị đau thần kinh tọa, thoát vị đĩa đệm nhưng lại chưa hiểu rõ vai trò của huyệt Thừa Phù trong quá trình điều trị. Có người nghe nói bấm huyệt này giúp giảm đau nhanh, có người lại lo lắng vì sợ tác động sai sẽ làm bệnh nặng hơn. Dưới góc nhìn Đông y, Bác Hà sẽ phân tích rõ để chị em hiểu huyệt Thừa Phù tác động tới dây thần kinh tọa và thoát vị đĩa đệm ra sao, cũng như cách ứng dụng an toàn và hiệu quả.

Vì sao dây thần kinh tọa và thoát vị đĩa đệm gây đau kéo dài?

Theo y học hiện đại, dây thần kinh tọa là dây thần kinh dài và lớn nhất cơ thể, xuất phát từ vùng thắt lưng – cùng, đi qua mông, xuống mặt sau đùi và cẳng chân. Khi đĩa đệm vùng thắt lưng bị thoái hóa hoặc thoát vị, nhân nhầy chèn ép vào rễ thần kinh, gây nên hội chứng đau thần kinh tọa.

Nhưng dưới góc nhìn Đông y, Bác Hà nhận định rằng gốc rễ không chỉ nằm ở “chèn ép cơ học” mà còn liên quan đến phong – hàn – thấp xâm nhập, khí huyết ứ trệ, can thận hư suy. Khi chính khí suy yếu, tà khí dễ xâm nhập vào kinh Bàng Quang và kinh Đởm – hai đường kinh chạy dọc theo mặt sau chân, trùng với đường đi của dây thần kinh tọa. Khí huyết không thông thì thống, tức là không thông thì đau.

Bác Hà thường thấy chị em sau sinh, người làm việc văn phòng ngồi lâu, hoặc người lớn tuổi bị suy giảm can thận, rất dễ rơi vào tình trạng này. Đó là lý do vì sao cùng một mức độ thoát vị nhưng có người đau dữ dội, có người lại chỉ âm ỉ.

Huyệt Thừa Phù nằm ở đâu và có liên quan gì đến dây thần kinh tọa?

Huyệt Thừa Phù thuộc kinh Bàng Quang, nằm ở chính giữa nếp lằn mông, ngay dưới cơ mông lớn – vị trí rất gần đường đi của dây thần kinh tọa. Chính vì vậy, khi tác động đúng kỹ thuật, huyệt này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến vùng thần kinh bị chèn ép.

Theo Đông y, huyệt Thừa Phù có tác dụng:

• Hoạt huyết, hóa ứ
• Thông kinh lạc
• Giảm đau vùng thắt lưng – mông – đùi sau
• Hỗ trợ phục hồi vận động chi dưới

Bác Hà nhận định rằng, huyệt Thừa Phù giống như “cửa ngõ” giúp khai thông dòng khí huyết bị ứ trệ ở vùng mông – thắt lưng. Khi khí huyết được lưu thông, áp lực lên rễ thần kinh giảm dần, cảm giác đau, tê, buốt cũng dịu lại.

Biểu hiện thường gặp khi dây thần kinh tọa bị ảnh hưởng

Chị em thường mô tả với Bác Hà các triệu chứng như:

• Đau lan từ thắt lưng xuống mông, mặt sau đùi, có khi xuống tận bàn chân
• Cảm giác tê rần, châm chích như kiến bò
• Ngồi lâu đứng dậy rất khó khăn
• Cúi người, ho hoặc hắt hơi làm đau tăng lên
• Một số trường hợp yếu chân, đi lại không vững

Theo Đông y, đó là biểu hiện của khí huyết bế tắc tại kinh Bàng Quang. Nếu không được xử lý sớm, ứ trệ lâu ngày sẽ làm tổn thương cân cơ và làm bệnh chuyển sang mạn tính.

Bác Hà luôn nhấn mạnh rằng: đau thần kinh tọa không đơn thuần là đau cơ xương khớp, mà là sự rối loạn toàn diện của khí huyết và tạng phủ liên quan.

Huyệt Thừa Phù tác động thế nào đến thoát vị đĩa đệm?

Nhiều chị em hỏi Bác Hà: “Bấm huyệt Thừa Phù có làm đĩa đệm trở lại vị trí cũ không?”

Bác Hà chia sẻ thẳng thắn rằng, huyệt không “đẩy” đĩa đệm về chỗ cũ theo nghĩa cơ học. Nhưng khi tác động đúng, huyệt sẽ:

• Làm giãn cơ vùng mông – thắt lưng
• Giảm co thắt cơ cạnh cột sống
• Cải thiện tuần hoàn máu tại vùng bị tổn thương
• Giảm viêm và phù nề quanh rễ thần kinh

Khi cơ được thư giãn và khí huyết lưu thông tốt, áp lực thứ phát lên rễ thần kinh sẽ giảm. Nhờ đó, triệu chứng đau thần kinh tọa được cải thiện rõ rệt.

Bác Hà nhận định rằng, trong điều trị thoát vị đĩa đệm, không thể chỉ tác động một huyệt đơn lẻ. Huyệt Thừa Phù cần phối hợp với các huyệt như Thận Du, Đại Trường Du, Hoàn Khiêu… để đạt hiệu quả toàn diện.

Cách cải thiện an toàn theo Đông y

Dưới kinh nghiệm điều trị nhiều năm, Bác Hà thường áp dụng các phương pháp sau:

Châm cứu – bấm huyệt: Tác động vào huyệt Thừa Phù và hệ thống huyệt vùng thắt lưng giúp thông kinh hoạt lạc. Tuy nhiên phải do người có chuyên môn thực hiện, tránh tự ý day ấn mạnh gây tổn thương.

Dùng thảo dược bổ can thận: Theo Đông y, can chủ cân, thận chủ cốt. Khi can thận vững, cột sống mới khỏe. Bác Hà thường kết hợp bài thuốc phù hợp thể trạng từng người, không dùng chung một toa cho tất cả.

Xoa bóp – vận động nhẹ: Các bài tập kéo giãn cơ mông, cơ lưng dưới giúp giảm áp lực lên dây thần kinh tọa. Tuy nhiên cần tập đúng kỹ thuật.

Chườm ấm vùng mông – thắt lưng: Đặc biệt với thể hàn thấp, nhiệt ấm giúp tán hàn, tăng lưu thông khí huyết.

Bác Hà luôn nhấn mạnh: điều trị phải đi từ gốc, không chỉ cắt cơn đau. Nếu chỉ bấm huyệt giảm đau mà không điều chỉnh lối sống và bồi bổ tạng phủ, bệnh rất dễ tái phát.

Lưu ý dành cho chị em

Bác Hà rất thấu hiểu cảm giác đau kéo dài khiến chị em mệt mỏi, mất ngủ, ảnh hưởng sinh hoạt và tinh thần. Tuy nhiên chị em cần lưu ý:

• Không tự ý ấn huyệt mạnh khi chưa xác định rõ nguyên nhân đau.
• Nếu có yếu liệt chân, rối loạn đại tiểu tiện cần đi khám ngay.
• Không ngồi quá lâu một tư thế.
• Duy trì cân nặng hợp lý để giảm áp lực lên cột sống.
• Tuân thủ phác đồ điều trị, không bỏ giữa chừng khi thấy đỡ đau.

Bác Hà luôn tin rằng, khi hiểu đúng bản chất bệnh và điều trị đúng hướng, cơ thể có khả năng tự phục hồi rất tốt. Chị em đừng quá lo lắng, nhưng cũng đừng chủ quan. Chăm sóc cột sống chính là chăm sóc nền tảng sức khỏe lâu dài.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —