Bác Hà giải đáp: Huyệt Thiên Phủ điều hòa tuyên phát túc giáng, cải thiện ho mạn và phế khí suy yếu

Bác Hà gặp rất nhiều trường hợp chị em bị ho mạn tính kéo dài, dùng đủ loại thuốc tây mà chỉ đỡ được một thời gian rồi lại tái phát. Có người ho khan dai dẳng, có người ho kèm đờm loãng, thở ngắn, mệt mỏi, nói vài câu đã hụt hơi. Theo góc nhìn Đông y, đây không đơn thuần là bệnh ở họng mà gốc rễ nằm ở phế khí suy yếu, chức năng tuyên phát – túc giáng của Phế bị rối loạn. Trong những trường hợp này, việc tác động đúng vào huyệt Thiên Phủ có thể hỗ trợ điều hòa phế khí, cải thiện ho mạn và nâng đỡ chính khí một cách bền vững.

Vì sao phế khí suy yếu dẫn đến ho mạn tính?

Theo học thuyết tạng tượng, Phế chủ khí, chủ hô hấp và có chức năng tuyên phát – túc giáng. Tuyên phát là đưa khí và tân dịch ra bì mao, điều hòa mồ hôi, bảo vệ cơ thể trước ngoại tà. Túc giáng là đưa khí xuống dưới, giúp hô hấp thông thuận và phối hợp với Thận nạp khí.

Khi phế khí suy yếu, hai chức năng này bị rối loạn. Bác Hà nhận thấy có ba nhóm nguyên nhân thường gặp:

Thứ nhất, ngoại tà xâm nhập lâu ngày không được điều trị triệt để, đặc biệt là phong hàn, phong nhiệt làm tổn thương phế khí.

Thứ hai, cơ địa hư nhược, khí huyết kém, sinh hoạt thất thường, thức khuya, ăn uống lạnh nhiều khiến tỳ phế hư tổn.

Thứ ba, tình chí uất kết, lo âu kéo dài làm khí cơ nghẽn trệ, ảnh hưởng đến sự thăng giáng của phế khí.

Khi phế khí không tuyên phát được, tà khí lưu lại gây ho. Khi phế khí không túc giáng, khí nghịch lên trên gây ho khan, khó thở, tức ngực. Nếu kéo dài, phế khí hư sẽ dẫn đến vệ khí suy, chị em rất dễ cảm lạnh, cứ thay đổi thời tiết là ho tái phát.

Biểu hiện thường gặp khi rối loạn tuyên phát – túc giáng

Bác Hà thường thăm khám và thấy chị em có những biểu hiện như:

• Ho kéo dài trên 8 tuần, ho nhiều về đêm hoặc sáng sớm.
• Ho khan hoặc có đờm loãng, trắng.
• Thở ngắn, hụt hơi khi nói nhiều.
• Dễ ra mồ hôi, sợ gió, hay cảm lạnh.
• Da khô, cổ họng khô, giọng nói yếu.

Đây là dấu hiệu cho thấy phế khí hư, tuyên phát không thông, túc giáng không thuận. Nếu không điều chỉnh từ gốc, chị em chỉ điều trị triệu chứng thì bệnh sẽ dai dẳng, ảnh hưởng lớn đến chất lượng sống.

Huyệt Thiên Phủ và vai trò điều hòa phế khí

Huyệt Thiên Phủ thuộc kinh Phế, nằm ở mặt trong cánh tay, trên nếp gấp khuỷu khoảng 3 thốn. Đây là huyệt có tác dụng thanh phế, nhuận phế, chỉ khái, bình suyễn.

Theo kinh nghiệm lâm sàng của Bác Hà, khi tác động đúng cách vào huyệt Thiên Phủ sẽ:

• Điều hòa chức năng tuyên phát của Phế.
• Giúp phế khí túc giáng, giảm khí nghịch.
• Làm dịu cơn ho mạn tính.
• Hỗ trợ cải thiện khó thở, tức ngực.

Đặc biệt với những chị em phế khí hư, cơ địa yếu, hay tái ho khi thay đổi thời tiết, việc day ấn huyệt Thiên Phủ đều đặn giúp nâng đỡ chính khí, giảm tần suất tái phát.

Cách cải thiện ho mạn và phế khí suy yếu theo Đông y

Bác Hà luôn nhấn mạnh rằng điều trị phải kết hợp nhiều phương diện, không chỉ dựa vào một huyệt.

Day ấn huyệt Thiên Phủ: Mỗi ngày 1–2 lần, dùng ngón tay cái ấn giữ và xoay tròn nhẹ trong 1–2 phút mỗi bên tay. Khi ấn có cảm giác tức nhẹ là đạt yêu cầu. Kiên trì ít nhất 3–4 tuần.

Kết hợp điều chỉnh tỳ phế: Phế chủ khí nhưng nguồn sinh khí lại từ Tỳ. Nếu tỳ hư, đờm sinh nhiều, phế càng suy. Vì vậy chị em cần ăn ấm, tránh lạnh, hạn chế đồ sống, nước đá.

Giữ ấm cơ thể: Phế hợp bì mao, rất sợ phong hàn. Bác Hà thường dặn chị em phải giữ ấm cổ, ngực khi thời tiết thay đổi.

Dưỡng khí bằng thảo dược: Trong nhiều trường hợp, Bác Hà kết hợp các vị thuốc bổ phế, ích khí, nhuận phế để điều chỉnh từ gốc. Tuy nhiên việc dùng thuốc cần thăm khám cụ thể, không tự ý áp dụng.

Lưu ý dành cho chị em khi tác động huyệt Thiên Phủ

• Không day ấn khi vùng da có tổn thương, viêm nhiễm.
• Phụ nữ mang thai, người có bệnh lý mạn tính nên tham khảo ý kiến thầy thuốc trước khi áp dụng.
• Không lạm dụng lực quá mạnh gây bầm tím.
• Nếu ho kèm sốt cao, sụt cân, đau ngực nhiều cần đi khám để loại trừ bệnh lý nghiêm trọng.

Bác Hà hiểu rằng ho mạn tính khiến chị em rất mệt mỏi, mất ngủ, ảnh hưởng công việc và sinh hoạt. Nhưng theo Đông y, khi hiểu rõ cơ chế bệnh sinh và điều chỉnh đúng hướng, cơ thể sẽ tự phục hồi dần dần. Điều quan trọng là kiên trì và chăm sóc chính khí mỗi ngày.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —