Bác Hà giải đáp kinh nguyệt màu nâu đen ngày đầu và cuối kỳ lặp lại nhiều tháng cảnh báo ứ huyết, rối loạn nội tiết hay bệnh phụ khoa cần khám sớm

Bác Hà gặp rất nhiều trường hợp chị em tìm đến trong tâm trạng lo lắng khi thấy kinh nguyệt có màu nâu đen ở ngày đầu và cuối kỳ, tình trạng này lặp đi lặp lại suốt nhiều tháng. Có chị thì âm thầm chịu đựng, có chị lại hoang mang sợ mình mắc bệnh phụ khoa nguy hiểm. Ở góc nhìn Đông y, Bác Hà rất đồng cảm với những băn khoăn đó, bởi kinh nguyệt chính là “tấm gương” phản chiếu rõ nhất tình trạng khí huyết và nội tiết bên trong cơ thể người phụ nữ.

Theo kinh nghiệm thăm khám nhiều năm, Bác Hà nhận thấy kinh nguyệt màu nâu đen không đơn thuần chỉ là hiện tượng sinh lý thoáng qua. Nếu chỉ xuất hiện 1–2 chu kỳ, cơ thể tự điều chỉnh lại thì chưa đáng lo. Nhưng khi tình trạng này kéo dài nhiều tháng, lặp đi lặp lại ở đầu và cuối kỳ kinh, Đông y xem đây là dấu hiệu cảnh báo ứ huyết, khí trệ, rối loạn tạng can – tỳ – thận, thậm chí tiềm ẩn bệnh lý phụ khoa cần được thăm khám sớm.

Lý giải nguyên nhân kinh nguyệt màu nâu đen theo góc nhìn Đông y

Trong Đông y, kinh nguyệt được hình thành từ huyết, mà huyết lại do tạng can tàng trữ, tỳ sinh hóa, thận làm gốc. Khi khí huyết lưu thông thuận lợi thì kinh nguyệt có màu đỏ sẫm, ra đều, ít đau. Ngược lại, khi thấy kinh nguyệt màu nâu đen, đặc biệt ở đầu và cuối kỳ, Bác Hà thường nghĩ ngay đến tình trạng huyết ứ.

Huyết ứ có thể do khí trệ gây nên. Khí trệ thường xuất phát từ căng thẳng kéo dài, uất ức, lo âu nhiều, làm can khí không thông. Khi khí không hành thì huyết không chạy, máu kinh bị ứ lại trong tử cung, ra chậm và sẫm màu. Bác Hà gặp rất nhiều chị em làm việc áp lực, hay suy nghĩ, kinh nguyệt thường có màu nâu đen kèm đau bụng kinh, cục máu đông.

Một nguyên nhân khác là hàn tà xâm nhập. Chị em hay dùng nước lạnh, ăn đồ sống lạnh, hoặc để cơ thể nhiễm lạnh trong kỳ kinh khiến huyết bị hàn ngưng. Đông y gọi đây là “hàn ngưng huyết ứ”, máu kinh ra ít, sẫm màu, thậm chí đen nâu. Bác Hà luôn nhấn mạnh rằng tử cung rất sợ lạnh, chỉ cần lạnh lâu ngày là kinh nguyệt sẽ rối loạn.

Ngoài ra, rối loạn nội tiết theo quan niệm Đông y thường liên quan đến thận hư. Thận chủ sinh dục, nếu thận khí, thận tinh suy yếu sẽ làm chu kỳ kinh không ổn định, máu kinh không tươi, dễ chuyển nâu đen ở đầu và cuối kỳ. Đây là tình trạng Bác Hà hay gặp ở chị em sau sinh, nạo phá thai nhiều lần hoặc thức khuya kéo dài.

Các biểu hiện thường gặp đi kèm kinh nguyệt màu nâu đen

Bác Hà nhận thấy phần lớn chị em không chỉ có mỗi biểu hiện màu kinh thay đổi mà còn kèm theo nhiều dấu hiệu khác. Phổ biến nhất là đau bụng kinh âm ỉ hoặc dữ dội, cảm giác tức nặng vùng hạ vị. Có chị em còn thấy kinh ra ít, kéo dài nhiều ngày, cuối kỳ rỉ rả màu nâu đen rất khó chịu.

Một số trường hợp khác còn có khí hư bất thường, mùi hôi nhẹ, màu vàng hoặc nâu. Đông y cho rằng đây là dấu hiệu thấp nhiệt hoặc huyết ứ lâu ngày sinh ra tà khí. Bác Hà cũng gặp không ít chị em kèm theo mệt mỏi, da sạm, hay cáu gắt, ngủ không sâu giấc – tất cả đều liên quan đến can khí uất và huyết không đủ nuôi dưỡng cơ thể.

Đáng lưu ý, nếu kinh nguyệt màu nâu đen kéo dài nhiều tháng kèm đau bụng tăng dần, rối loạn chu kỳ rõ rệt, Đông y cảnh báo nguy cơ liên quan đến u xơ tử cung, lạc nội mạc tử cung hay viêm nhiễm phụ khoa. Đây là những trường hợp Bác Hà luôn khuyên chị em không nên chủ quan.

Cách cải thiện tình trạng kinh nguyệt màu nâu đen theo Đông y

Ở góc nhìn Đông y, muốn cải thiện kinh nguyệt màu nâu đen thì không chỉ dừng ở việc “làm sạch kinh” mà quan trọng là điều hòa khí huyết, tạng phủ. Bác Hà thường nói với chị em rằng phải chữa từ gốc thì kinh nguyệt mới trở lại màu sắc và chu kỳ bình thường.

Trước hết là điều chỉnh lối sống. Chị em cần giữ tinh thần thư thái, tránh căng thẳng kéo dài. Can khí thông thì huyết mới hành. Bác Hà khuyên chị em nên ngủ sớm, hạn chế thức khuya, vì thức khuya làm hao tổn can huyết và thận tinh rất nhanh.

Chế độ ăn uống cũng đóng vai trò quan trọng. Nên hạn chế đồ lạnh, nước đá, thực phẩm sống. Thay vào đó là các món ấm nóng, dễ tiêu như gừng, nghệ, đậu đen, táo đỏ. Những thực phẩm này giúp ôn kinh, hoạt huyết, rất phù hợp với chị em có kinh màu nâu đen do hàn và ứ.

Về mặt Đông y chuyên sâu, Bác Hà thường kết hợp các bài thuốc hoạt huyết, bổ huyết, điều kinh tùy theo thể bệnh cụ thể của từng người. Có người thiên về hàn, có người lại thiên về uất nhiệt, nếu dùng thuốc không đúng thể sẽ không đạt hiệu quả. Vì vậy, Bác Hà luôn nhấn mạnh việc thăm khám, bắt mạch là rất cần thiết.

Nhận định của Bác Hà về việc cần thăm khám sớm

Lưu ý dành cho chị em

Bác Hà luôn dặn chị em không nên tự ý dùng thuốc Tây hay các mẹo truyền miệng khi chưa hiểu rõ nguyên nhân. Việc uống thuốc cầm kinh, điều hòa nội tiết không đúng cách có thể khiến huyết ứ nặng hơn.

Nếu thấy kinh nguyệt màu nâu đen kéo dài, kèm đau bụng, khí hư bất thường hoặc chu kỳ rối loạn, chị em nên đi thăm khám sớm để được chẩn đoán chính xác. Đông y rất coi trọng giai đoạn sớm, bởi lúc này việc điều hòa khí huyết còn tương đối thuận lợi.

Cuối cùng, Bác Hà mong chị em hãy lắng nghe cơ thể mình nhiều hơn. Kinh nguyệt không chỉ là chuyện hàng tháng, mà là chỉ dấu sức khỏe lâu dài của người phụ nữ. Quan tâm đúng lúc chính là cách tốt nhất để giữ gìn thiên chức và sức khỏe sinh sản về sau.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —