Bác Hà giải đáp kinh nguyệt màu nâu đen kéo dài nhiều kỳ, ra ít không đau nhưng hay mệt có phải rối loạn nội tiết hay bệnh phụ khoa tiềm ẩn cần kiểm tra sớm

Bác Hà gặp rất nhiều trường hợp chị em tìm đến trong tâm trạng lo lắng khi thấy kinh nguyệt có màu nâu đen, kéo dài nhiều kỳ, lượng ra ít, không đau bụng nhưng cơ thể lại thường xuyên mệt mỏi. Có người tự hỏi liệu đây chỉ là rối loạn nội tiết đơn thuần hay đã là dấu hiệu của một bệnh phụ khoa tiềm ẩn cần kiểm tra sớm. Với góc nhìn Đông y, Bác Hà rất đồng cảm vì đây không phải hiện tượng hiếm gặp, nhưng nếu chủ quan bỏ qua thì về lâu dài có thể ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe sinh sản và toàn thân của chị em.

Theo Đông y, kinh nguyệt không chỉ phản ánh tình trạng tử cung – buồng trứng mà còn là “tấm gương” soi rõ khí huyết, tạng can, tạng thận và sự điều hòa âm dương trong cơ thể. Vì vậy khi kinh nguyệt đổi màu, ra ít, kéo dài nhiều kỳ kèm theo mệt mỏi, Bác Hà thường không vội kết luận ngay là bệnh gì, mà cần nhìn tổng thể cơ địa, sinh hoạt và diễn biến lâu dài của từng người.

Lý giải nguyên nhân theo góc nhìn Đông y

Bác Hà nhận thấy phần lớn các trường hợp kinh nguyệt màu nâu đen, ra ít, kéo dài nhiều kỳ thường liên quan đến tình trạng khí huyết ứ trệ. Khi khí huyết không lưu thông tốt, máu kinh ra chậm, bị oxy hóa lâu ngày nên chuyển sang màu sẫm, nâu đen. Đây là biểu hiện hay gặp ở những chị em làm việc căng thẳng, hay lo nghĩ, thức khuya hoặc ít vận động.

Một nguyên nhân nữa mà Bác Hà thường gặp là huyết hư kèm hàn. Khi huyết không đủ, kinh nguyệt sẽ ra ít. Hàn khí xâm nhập hoặc tỳ thận hư hàn khiến tử cung không được ôn ấm, máu kinh khó thoát ra ngoài, dẫn đến kéo dài nhiều ngày nhưng lượng rất ít. Trường hợp này thường không đau bụng dữ dội, nên nhiều chị em chủ quan, chỉ cảm thấy mệt mỏi, uể oải trong người.

Ngoài ra, Đông y còn xem can khí uất là yếu tố quan trọng. Can chủ sơ tiết, điều hòa khí huyết. Khi can khí uất kết do stress kéo dài, buồn phiền, áp lực công việc hay gia đình, kinh nguyệt dễ rối loạn, màu sắc bất thường. Bác Hà thấy nhiều chị em tuy không đau bụng kinh nhưng lại hay mệt, dễ cáu gắt, ngủ kém – đó chính là dấu hiệu can khí không thông.

Về câu hỏi có phải rối loạn nội tiết hay bệnh phụ khoa tiềm ẩn hay không, Bác Hà chia sẻ rằng: theo Đông y, rối loạn nội tiết chỉ là biểu hiện bên ngoài của sự mất cân bằng âm dương, khí huyết và tạng phủ. Nếu tình trạng này kéo dài, không điều chỉnh sớm, lâu ngày có thể tạo điều kiện cho các bệnh lý phụ khoa phát sinh. Vì vậy không nên xem nhẹ.

Các biểu hiện thường gặp đi kèm

Bác Hà lưu ý rằng chị em có kinh nguyệt màu nâu đen, ra ít, kéo dài nhiều kỳ thường không chỉ có một biểu hiện đơn lẻ. Rất nhiều người kèm theo cảm giác mệt mỏi kéo dài, dù nghỉ ngơi vẫn không thấy khỏe hẳn. Đây là dấu hiệu khí huyết suy yếu hoặc lưu thông kém.

Một số chị em còn thấy sắc mặt kém tươi, da xỉn màu, dễ lạnh bụng dưới, tay chân lạnh. Có người ăn uống kém, đầy bụng, tiêu hóa không tốt – đây là biểu hiện tỳ hư ảnh hưởng đến việc sinh huyết. Bác Hà cũng gặp không ít trường hợp kinh nguyệt ra ít nhưng kéo dài 7–10 ngày, cuối kỳ chỉ còn dịch nâu đen lấm tấm, rất dai dẳng.

Điều đáng chú ý là nhiều chị em không hề đau bụng kinh, nên dễ nghĩ rằng mình “không sao”. Tuy nhiên theo kinh nghiệm của Bác Hà, không đau không có nghĩa là không có vấn đề. Khi cơ thể đã quen với tình trạng khí huyết ứ trệ hoặc huyết hư, cảm giác đau có thể không rõ, nhưng sự mệt mỏi âm ỉ lại là tín hiệu cảnh báo sớm.

Cách cải thiện theo hướng Đông y

Bác Hà luôn nhấn mạnh rằng muốn cải thiện tình trạng này cần đi từ gốc, tức là điều hòa khí huyết và cân bằng tạng phủ, chứ không chỉ tập trung vào việc “làm cho kinh ra nhiều hơn”. Trước hết, chị em cần điều chỉnh sinh hoạt: ngủ sớm, hạn chế thức khuya, giảm căng thẳng tinh thần. Can khí thông thì kinh nguyệt mới đều.

Về ăn uống, Bác Hà khuyên chị em nên ưu tiên các thực phẩm giúp bổ huyết, hoạt huyết và làm ấm cơ thể như các món hầm, cháo ấm, hạn chế đồ lạnh, nước đá, thức ăn sống. Với những người hay mệt, tỳ vị yếu, cần ăn uống đúng giờ, tránh bỏ bữa để hỗ trợ sinh huyết.

Trong Đông y, việc dùng thảo dược phải tùy cơ địa. Có người cần bổ huyết, có người cần hoạt huyết, có người lại cần vừa ôn kinh vừa hành khí. Bác Hà thường nhắc chị em không nên tự ý dùng thuốc theo truyền miệng, vì dùng sai có thể làm tình trạng kéo dài hơn.

Ngoài ra, vận động nhẹ nhàng như đi bộ, yoga, xoa bóp vùng bụng dưới cũng giúp khí huyết lưu thông tốt hơn. Theo quan sát của Bác Hà, những chị em kiên trì điều chỉnh lối sống kết hợp chăm sóc cơ thể đúng cách thường thấy kinh nguyệt cải thiện rõ rệt sau vài chu kỳ.

Lưu ý dành cho chị em

Bác Hà khuyên chị em nếu tình trạng này đã kéo dài trên 3 kỳ kinh liên tiếp, kèm theo mệt mỏi, rối loạn giấc ngủ hoặc các biểu hiện bất thường khác, thì nên chủ động kiểm tra để hiểu rõ cơ thể mình. Việc thăm khám sớm không phải để lo lắng quá mức, mà để có hướng điều chỉnh phù hợp, tránh để bệnh hình thành rõ rệt mới xử lý.

Chị em cũng cần nhớ rằng mỗi người có một cơ địa khác nhau. Điều quan trọng nhất là lắng nghe cơ thể, không so sánh mình với người khác. Bác Hà luôn mong chị em hiểu rằng kinh nguyệt đều, màu sắc tươi, cơ thể nhẹ nhàng chính là nền tảng của sức khỏe nữ giới. Khi thấy dấu hiệu lệch chuẩn, hãy xem đó là lời nhắc nhở để chăm sóc bản thân tốt hơn.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —