Bác Hà giải đáp: Viêm âm đạo do trực khuẩn Gram âm (Bacterial vaginosis)

Chị em thân mến, viêm âm đạo do tạp khuẩn (bacterial vaginosis – BV) là tình trạng mất cân bằng hệ vi sinh âm đạo: lợi khuẩn Lactobacillus giảm, lượng vi khuẩn yếm khí tăng (điển hình Gardnerella vaginalis cùng các vi khuẩn kỵ khí khác). Khi Lactobacillus ít đi, H₂O₂ giảm, pH tăng > 4,5, tạo môi trường kiềm – yếm khí thuận lợi cho tạp khuẩn phát triển, sinh ra amin bay hơi gây mùi tanh như cá.

Dấu hiệu nhận biết: khác gì với nấm và trùng roi?

Khí hư: thường loãng, màu trắng–xám, ra nhiều, mùi tanh cá rõ rệt, nhất là sau quan hệ hoặc khi dùng xà phòng kiềm.

Cảm giác: có thể ngứa – rát nhẹ vùng ngoài, tiểu rắt/tiểu khó do kích ứng; không ít chị em hoàn toàn không ngứa, niêm mạc nhìn không đỏ rực.

Phân biệt nhanh

• BV (tạp khuẩn): khí hư loãng/xám, mùi tanh, pH > 4,5.
• Nấm Candida: khí hư đặc, vón như bã đậu, ít mùi, ngứa rát nhiều, pH thường bình thường (3,8–4,5).
• Trùng roi Trichomonas: khí hư vàng–xanh, có bọt, mùi hôi, pH tăng.

Vì sao chị em dễ mắc BV?

• Thụt rửa sâu, dùng dung dịch sát khuẩn/mùi thơm mạnh → rối loạn hệ vi sinh.

• Dùng kháng sinh kéo dài, stress – thiếu ngủ, hút thuốc.

• Biến động nội tiết: mang thai, tiền mãn kinh – mãn kinh, dùng nội tiết.

• Quan hệ không an toàn/đổi bạn tình (BV không xếp nhóm bệnh lây truyền qua đường tình dục nhưng liên quan hoạt động tình dục).

• Đồ lót bí – ẩm, vệ sinh không đúng cách.

Có nguy hiểm không?

BV đa số lành tính nhưng nếu kéo dài có thể:

• Tăng nguy cơ viêm vùng chậu, nội mạc tử cung sau thủ thuật.

• Ảnh hưởng thai kỳ (tăng nguy cơ vỡ ối sớm, sinh non).

• Tái phát nhiều lần, mùi khó chịu gây tự ti, ảnh hưởng “chuyện chăn gối”.

• Tăng nhạy cảm với một số bệnh lây truyền qua đường tình dục (do hàng rào bảo vệ suy giảm).

Khi nào cần đi khám?

• Lần đầu có triệu chứng hoặc không chắc nguyên nhân.

• Mang thai, có bệnh nền (đái tháo đường…), đang dùng kháng sinh/nội tiết.

• Tái phát ≥ 3–4 lần/năm.

• Kèm dấu hiệu báo động: đau bụng dưới, sốt, chảy máu bất thường, mùi quá nồng hoặc không đáp ứng sau 3–5 ngày tự chăm sóc.

Chẩn đoán tại cơ sở y tế

• Đo pH âm đạo (BV thường > 4,5).

• Soi tươi/nhuộm tìm clue cells, whiff test (+) mùi tanh khi nhỏ KOH.

• Có thể chấm điểm Amsel/Nugent để xác định.

Điều trị đúng – an toàn

Nguyên tắc: Đúng thuốc – Đủ ngày – Đúng thói quen – Hạn chế tái phát.

Thuốc kháng sinh đặc hiệu (theo chỉ định bác sĩ)

• Nhóm metronidazole hoặc clindamycin dạng uống hoặc gel/kem đặt âm đạo.
• Mang thai: có lựa chọn an toàn nhưng cần khám để kê đúng phác đồ.
• Tránh tự ý dùng thuốc của người khác hoặc lạm dụng kháng sinh phổ rộng.

Trong thời gian điều trị

• Kiêng quan hệ hoặc dùng bao cao su để giảm kích ứng và nguy cơ tái phát.
• Không thụt rửa, tránh dung dịch mùi thơm mạnh/diệt khuẩn mạnh; chỉ rửa vùng ngoài bằng nước ấm hoặc sản phẩm dịu nhẹ.
• Tuân thủ đủ liệu trình kể cả khi đã đỡ.

Xử trí tái phát

• Rà soát và loại bỏ yếu tố thuận lợi (thụt rửa, đồ lót ẩm, băng hàng ngày dùng liên tục…).
• Có thể cần phác đồ duy trì (ví dụ gel kháng sinh đặt 2 lần/tuần trong vài tháng) theo chỉ định.
• Probiotic có thể hỗ trợ một số chị em nhưng không thay thế thuốc đặc hiệu.

Bạn tình

• Không khuyến cáo điều trị thường quy cho bạn tình nam nếu không có triệu chứng.
• Bạn tình nữ có triệu chứng nên khám và điều trị phù hợp.

Chăm sóc tại nhà & phòng ngừa tái phát

• Vệ sinh đúng: rửa nhẹ vùng ngoài, không thụt rửa, lau khô kỹ nếp gấp.

• Giữ khô thoáng: đồ lót cotton, thay sau vận động; giặt riêng – phơi/sấy khô hoàn toàn.

• Tránh sản phẩm có hương liệu/sát khuẩn mạnh; hạn chế xà phòng kiềm.

• Quan hệ an toàn; dùng bao cao su khi đang điều trị.

• Không lạm dụng băng vệ sinh hàng ngày; nếu dùng, chọn loại không mùi, thay 3–4 giờ/lần.

• Ăn – ngủ điều độ, giảm đường đơn, quản lý bệnh nền.

“3 bước” khi mùi tanh tăng sau quan hệ

1. Rửa nhẹ vùng ngoài bằng nước ấm/sản phẩm dịu nhẹ, không thụt rửa.

2. Thay đồ khô thoáng, lót khăn giấy thấm nếu khí hư nhiều.

3. Hẹn khám nếu mùi kéo dài >48 giờ, kèm ngứa rát, đau bụng dưới hoặc sốt.

Giải đáp nhanh

• BV có tự khỏi không? Thường không, dễ tái phát nếu không điều trị đúng.

• Có phải bệnh lây truyền qua đường tình dục? Không xếp nhóm này, nhưng liên quan hoạt động tình dục và có thể đi kèm bệnh khác.

• Có cần kiêng rượu bia khi dùng thuốc? Nên tránh rượu bia trong quá trình dùng một số kháng sinh theo tư vấn bác sĩ.

• Khí hư tanh nhưng không ngứa có phải BV? Có thể; nhiều ca BV không ngứa, cần khám để xác định và điều trị.

Chị em đừng ngại đi khám khi có mùi tanh kéo dài, khí hư bất thường hoặc khó chịu vùng kín. Điều trị đúng – chăm sóc đúng sẽ giúp khỏi nhanh, hạn chế tái phát và bảo vệ sức khỏe sinh sản.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —

← Danh sách câu hỏi