Bác Hà giải đáp ra dịch nâu đen vài ngày trước kỳ kinh lặp lại nhiều tháng không đau bụng là rối loạn nội tiết hay dấu hiệu bệnh phụ khoa cần khám sớm

Bác Hà gặp rất nhiều chị em tìm đến trong tâm trạng lo lắng khi thấy trước kỳ kinh vài ngày lại xuất hiện dịch màu nâu đen, lặp đi lặp lại suốt nhiều tháng nhưng không đau bụng, không sốt, không khó chịu rõ rệt. Có chị em hoang mang nghĩ mình bị rối loạn nội tiết, có người lại sợ là dấu hiệu bệnh phụ khoa tiềm ẩn. Dưới góc nhìn Đông y, Bác Hà rất thấu hiểu nỗi băn khoăn này, bởi kinh nguyệt không chỉ là chuyện “đến hay không đến” mà còn phản ánh sâu sắc tình trạng khí huyết, tạng phủ và cả đời sống tinh thần của người phụ nữ.

Theo Đông y, kinh nguyệt là sự biểu hiện của sự điều hòa giữa Can – Tỳ – Thận, giữa khí và huyết. Khi thấy hiện tượng ra dịch nâu đen trước kỳ kinh, nhất là lặp lại nhiều tháng, Bác Hà cho rằng đây không phải là biểu hiện sinh lý đơn thuần và cũng không nên vội vàng quy chụp là bệnh nặng, mà cần hiểu đúng bản chất để xử lý sớm, tránh kéo dài gây rối loạn sâu hơn.

Lý giải nguyên nhân theo góc nhìn Đông y

Dịch nâu đen trước kỳ kinh, theo Đông y, thường liên quan đến tình trạng huyết ứ hoặc khí huyết vận hành không thông suốt. Bác Hà nhận thấy phần lớn chị em gặp tình trạng này đều có một hoặc nhiều căn nguyên sau.

Thứ nhất là khí trệ huyết ứ. Khi khí không thông, huyết sẽ không hành. Huyết bị ứ lại trong tử cung, đến khi sắp hành kinh mới thoát ra ngoài, máu đã bị oxy hóa nên chuyển màu nâu sẫm hoặc nâu đen. Trường hợp này thường không đau bụng dữ dội, chỉ âm ỉ hoặc hoàn toàn không đau, nên nhiều chị em chủ quan.

Thứ hai là thận hư, đặc biệt là thận dương hư hoặc thận khí hư. Đông y coi thận là gốc của thiên quý, chủ sinh sản. Khi thận suy, việc điều tiết chu kỳ kinh và tống xuất kinh huyết không còn trọn vẹn, dẫn đến hiện tượng “rỉ rả” dịch cũ trước kỳ kinh. Bác Hà gặp nhiều chị em ngoài 30 tuổi, làm việc căng thẳng, thức khuya, sinh nở nhiều lần, rất dễ rơi vào thể này.

Thứ ba là tỳ hư sinh thấp. Tỳ yếu khiến việc vận hóa kém, thấp trọc tích tụ, ảnh hưởng đến mạch xung – nhâm. Huyết không được sinh mới đầy đủ, huyết cũ không được đẩy ra hết, dẫn đến dịch kinh có màu sẫm, kéo dài dai dẳng trước kỳ kinh.

Cuối cùng, Bác Hà cũng lưu ý yếu tố uất kết tinh thần. Can chủ sơ tiết, liên quan mật thiết đến cảm xúc. Chị em hay lo nghĩ, stress, ức chế lâu ngày sẽ làm can khí uất, ảnh hưởng trực tiếp đến kinh nguyệt. Đây là nguyên nhân rất thường gặp trong xã hội hiện đại nhưng lại hay bị bỏ qua.

Các biểu hiện thường gặp đi kèm

Bác Hà nhận thấy không phải chị em nào cũng chỉ có mỗi biểu hiện ra dịch nâu đen. Thường tình trạng này còn đi kèm những dấu hiệu khác, dù rất nhẹ.

Có người thấy chu kỳ kinh không đều, lúc sớm lúc muộn. Có người thấy lượng kinh ít hơn trước, màu sẫm, có cục nhỏ. Một số chị em lại kèm theo mệt mỏi, lạnh bụng, lạnh tay chân, hoặc cảm giác nặng bụng dưới trước kỳ kinh.

Với những trường hợp khí trệ rõ, chị em có thể thấy căng ngực, dễ cáu gắt, đầy hơi trước kỳ kinh. Với thể tỳ hư, thường kèm ăn kém, bụng dễ đầy, phân nát. Bác Hà luôn nhấn mạnh rằng chính những biểu hiện “nhỏ” này giúp phân biệt thể bệnh và định hướng điều chỉnh phù hợp.

Ra dịch nâu đen là rối loạn nội tiết hay dấu hiệu bệnh phụ khoa?

Đây là câu hỏi Bác Hà nhận được rất nhiều. Theo Đông y, khái niệm “rối loạn nội tiết” trong Tây y thường tương ứng với mất cân bằng âm dương, khí huyết trong cơ thể. Vì vậy, ra dịch nâu đen nhiều tháng liền có thể xem là biểu hiện của rối loạn bên trong.

Tuy nhiên, Bác Hà cũng thẳng thắn chia sẻ rằng không thể loại trừ hoàn toàn yếu tố bệnh lý phụ khoa. Huyết ứ kéo dài có thể liên quan đến u xơ tử cung, polyp, viêm nội mạc tử cung ở giai đoạn sớm. Đông y không tách rời việc theo dõi và thăm khám cần thiết. Nếu tình trạng kéo dài, dù không đau, chị em vẫn nên đi kiểm tra để yên tâm và có hướng xử trí sớm.

Cách cải thiện theo hướng Đông y

Dưới góc nhìn Đông y, Bác Hà cho rằng điều quan trọng nhất là điều hòa khí huyết và phục hồi chức năng tạng phủ, chứ không chỉ xử lý triệu chứng bên ngoài.

Trước hết là điều chỉnh lối sống. Chị em nên ngủ sớm, tránh thức khuya, hạn chế căng thẳng. Bác Hà luôn nhắc rằng chỉ cần ngủ đủ và đúng giờ, khí huyết đã có điều kiện tự điều hòa đáng kể.

Về ăn uống, nên ưu tiên thực phẩm ấm, dễ tiêu, hạn chế đồ lạnh, đồ sống, nước đá – đặc biệt trong nửa sau chu kỳ kinh. Các món giúp hoạt huyết nhẹ, bổ huyết như canh gà ác, cháo đậu đỏ, vừng đen rất có lợi nếu dùng đều đặn.

Với những trường hợp kéo dài, Đông y thường sử dụng các bài thuốc điều kinh, hoạt huyết, bổ thận – kiện tỳ tùy thể trạng. Bác Hà lưu ý chị em không nên tự ý dùng thuốc theo mách bảo, vì dùng sai thể có thể khiến huyết ra nhiều hơn hoặc rối loạn nặng thêm.

Lưu ý dành cho chị em

Bác Hà khuyên chị em không nên chủ quan chỉ vì không đau bụng. Kinh nguyệt là tấm gương phản chiếu sức khỏe sinh sản và cả sức khỏe tổng thể. Phát hiện sớm, điều chỉnh sớm sẽ giúp tránh được nhiều hệ lụy về sau.

Nếu tình trạng kéo dài trên 3 tháng, kèm theo rối loạn chu kỳ, khí hư bất thường hoặc mong con lâu ngày chưa có, chị em nên chủ động thăm khám để được đánh giá toàn diện. Đông y luôn đề cao sự hài hòa và phòng bệnh từ gốc, nhưng cũng rất cần sự phối hợp theo dõi đúng lúc.

Bác Hà luôn mong chị em lắng nghe cơ thể mình nhiều hơn, đừng ngại đi khám và cũng đừng quá lo sợ. Hiểu đúng, điều chỉnh đúng, kinh nguyệt sẽ dần trở lại nhịp sinh lý tự nhiên.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —