Bác Hà giải đáp: Bổ sung axit folic trước bao lâu và liều khi đã đậu thai

Bác Hà gặp rất nhiều trường hợp các cháu, các chị em tìm đến trong tâm thế vừa háo hức mong con, vừa lo lắng đủ điều, đặc biệt là nỗi băn khoăn: “Bổ sung axit folic trước khi mang thai bao lâu thì tốt nhất để phòng dị tật thai nhi? Khi đã đậu thai rồi thì có cần điều chỉnh liều hay không?”. Đây là câu hỏi rất thực tế, rất đáng trân trọng, bởi nó cho thấy chị em đã bắt đầu ý thức chăm sóc mầm sống ngay từ khi chưa hình thành.

Dưới góc nhìn Đông y, Bác Hà luôn cho rằng việc chuẩn bị cho một thai kỳ khỏe mạnh không chỉ nằm ở một viên axit folic, mà là cả quá trình điều hòa khí huyết, bồi bổ tạng phủ và dưỡng tinh huyết của người mẹ. Tuy nhiên, nếu hiểu đúng và dùng đúng, axit folic vẫn là một yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ dị tật ống thần kinh cho thai nhi.

Vì sao cần bổ sung axit folic trước khi mang thai?

Theo Đông y, thai nhi được hình thành từ tinh của cha và huyết của mẹ. Huyết muốn đầy đủ thì Tỳ phải khỏe, Can phải điều đạt, Thận phải vững. Axit folic, xét ở khía cạnh hiện đại, có vai trò tham gia vào quá trình tạo huyết và phân chia tế bào. Bác Hà nhìn nhận rằng, điều này tương đồng với quan niệm “huyết sinh thì thai mới dưỡng”.

Nhiều chị em chỉ bắt đầu uống axit folic khi đã biết mình có thai. Nhưng Bác Hà phải nói thật, như vậy là đã chậm. Dị tật ống thần kinh của thai nhi thường hình thành rất sớm, trong 3–4 tuần đầu sau thụ thai, khi nhiều cháu còn chưa kịp nhận ra mình đã mang thai. Vì vậy, nếu huyết mẹ chưa đủ, nền tảng chưa vững, nguy cơ rối loạn phát triển là điều khó tránh.

Thời điểm bổ sung axit folic bao lâu trước khi mang thai là tối ưu?

Từ kinh nghiệm thăm khám nhiều năm, Bác Hà thường khuyên chị em nên bổ sung axit folic ít nhất 3 tháng trước khi dự định mang thai. Khoảng thời gian này không phải ngẫu nhiên. Đông y gọi đây là giai đoạn “dưỡng huyết – điều kinh – cố thận”, giúp cơ thể người mẹ đạt trạng thái cân bằng tốt nhất.

Với những chị em có cơ địa yếu, kinh nguyệt không đều, hay mệt mỏi, thiếu máu, lạnh bụng, Bác Hà thường nhận định rằng 3 tháng vẫn là tối thiểu, có người cần 6 tháng để khí huyết thực sự sung mãn. Axit folic lúc này không chỉ đơn thuần là bổ sung vi chất, mà là một phần trong chiến lược chuẩn bị toàn diện cho thai kỳ.

Các biểu hiện cho thấy cơ thể mẹ dễ thiếu hụt nền tảng tạo huyết

Nhiều chị em hỏi Bác Hà: “Làm sao biết mình có cần bổ sung sớm hay không?”. Dưới góc nhìn Đông y, một số biểu hiện thường gặp gồm: da xanh xao, môi nhợt, hay hoa mắt chóng mặt, móng tay dễ gãy, kinh nguyệt ít hoặc màu nhạt, người hay lạnh, dễ mệt. Bác Hà thường nói, đây là dấu hiệu huyết hư hoặc Tỳ vị suy yếu.

Trong những trường hợp này, nếu chỉ trông chờ vào axit folic mà không điều chỉnh ăn uống, sinh hoạt, thì hiệu quả phòng ngừa dị tật cũng khó đạt mức tối ưu.

Cách điều chỉnh liều axit folic sau khi đã đậu thai theo góc nhìn Đông y

Khi đã đậu thai, nhiều chị em lo lắng không biết có nên tiếp tục uống axit folic hay không, và liều bao nhiêu là đủ. Bác Hà nhận định rằng, sau khi thai đã hình thành, trọng tâm chuyển sang “dưỡng thai – an thai – ích huyết”. Axit folic vẫn cần thiết, đặc biệt trong 3 tháng đầu, nhưng không nên lạm dụng.

Với thai kỳ bình thường, liều duy trì vừa phải kết hợp với chế độ ăn giàu thực phẩm bổ huyết như rau xanh đậm, đậu đỗ, mè đen, gan động vật… sẽ giúp cơ thể hấp thu tự nhiên hơn. Đông y luôn đề cao sự hài hòa, không thiên lệch. Uống quá nhiều mà Tỳ vị không hấp thu được thì cũng trở thành gánh nặng.

Cách cải thiện hiệu quả phòng dị tật thai nhi từ nền tảng Đông y

Bác Hà luôn nhấn mạnh, axit folic chỉ là một mắt xích. Muốn giảm nguy cơ dị tật, chị em cần chú ý điều chỉnh toàn diện: ăn uống đúng giờ, hạn chế đồ lạnh, đồ chế biến sẵn; ngủ đủ giấc để Can huyết được nuôi dưỡng; giữ tinh thần thư thái để khí huyết lưu thông.

Nhiều trường hợp Bác Hà từng gặp, chỉ sau khi điều hòa lại Tỳ vị và Can khí, cơ thể hấp thu tốt hơn, kinh nguyệt đều hơn, thì việc bổ sung vi chất cũng phát huy tác dụng rõ rệt.

Lưu ý dành cho chị em khi bổ sung axit folic

Bác Hà nhắn nhủ chị em rằng, không nên tự ý tăng liều axit folic khi chưa có tư vấn phù hợp, nhất là với những người có tiền sử bệnh lý. Cũng không nên quá lo lắng nếu lỡ phát hiện mang thai mà chưa kịp uống từ sớm, bởi tâm lý bất an cũng ảnh hưởng xấu đến khí huyết.

Quan trọng nhất, hãy coi việc bổ sung axit folic là một phần của quá trình yêu thương và chuẩn bị cho con, chứ không phải là gánh nặng. Khi người mẹ an hòa, tin tưởng và chăm sóc cơ thể đúng cách, đó đã là món quà quý giá nhất dành cho thai nhi.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —