Bác Hà giải đáp tức bụng dưới khi quan hệ kèm cảm giác nặng âm ỉ kéo dài có liên quan viêm phần phụ, tử cung hay rối loạn nội tiết cần khám sớm

Bác Hà gặp rất nhiều trường hợp chị em tìm đến trong tâm trạng lo lắng, bối rối vì tình trạng tức bụng dưới khi quan hệ, kèm cảm giác nặng âm ỉ kéo dài nhiều ngày sau đó. Có người chỉ mới xuất hiện vài lần, có người đã chịu đựng hàng tháng trời nhưng ngại đi khám. Bác Hà rất đồng cảm, bởi đây là vấn đề thầm kín, khó chia sẻ, nhưng lại liên quan trực tiếp đến sức khỏe sinh sản và đời sống vợ chồng của chị em.

Theo góc nhìn Đông y, những biểu hiện như tức bụng dưới, nặng trĩu vùng hạ vị sau quan hệ không đơn thuần là “mệt” hay “do tâm lý”. Bác Hà nhận định đây thường là dấu hiệu cho thấy khí huyết ở vùng hạ tiêu đang bị ứ trệ, tạng can – tỳ – thận mất sự điều hòa, từ đó sinh ra đau, tức và cảm giác âm ỉ kéo dài. Nhiều trường hợp có liên quan đến viêm phần phụ, tổn thương tử cung hoặc rối loạn nội tiết, nếu không được quan tâm sớm sẽ để lại hậu quả lâu dài.

Nguyên nhân gây tức bụng dưới khi quan hệ theo góc nhìn Đông y

Bác Hà nhận thấy, trong Đông y, bụng dưới thuộc vùng hạ tiêu, là nơi hội tụ của kinh can, thận và xung – nhâm. Khi chị em quan hệ mà xuất hiện đau tức, nặng bụng, thường liên quan đến các nguyên nhân sau:

Khí trệ, huyết ứ: Đây là nguyên nhân Bác Hà gặp nhiều nhất. Khi khí không lưu thông, huyết bị ứ lại ở vùng tử cung – phần phụ, lúc sinh hoạt vợ chồng sẽ kích thích làm cơn đau rõ hơn. Chị em thường có cảm giác nặng bụng, tức sâu bên trong, đôi khi lan ra thắt lưng.

Hàn thấp xâm nhập: Những chị em cơ địa lạnh, hay ăn uống đồ sống lạnh, làm việc trong môi trường ẩm thấp, hoặc sau sinh nở không kiêng cữ đúng cách rất dễ bị hàn thấp ứ ở hạ tiêu. Khi quan hệ, hàn thấp bị khuấy động gây đau âm ỉ, kéo dài.

Can thận hư, nội tiết rối loạn: Đông y cho rằng thận chủ sinh dục, can chủ điều tiết khí huyết. Khi can thận suy yếu, nội tiết mất cân bằng, tử cung và phần phụ không được nuôi dưỡng đầy đủ, dễ sinh đau, tức và giảm ham muốn. Bác Hà gặp nhiều chị em ngoài đau bụng dưới còn kèm theo rối loạn kinh nguyệt, da sạm, hay mệt mỏi.

Viêm phần phụ, tử cung theo thể mạn tính: Với những trường hợp đã có viêm nhiễm kéo dài, dù triệu chứng không rầm rộ, Đông y vẫn xếp vào chứng “đới hạ”, “phúc thống”. Khi quan hệ, vùng viêm bị tác động sẽ gây cảm giác đau tức rõ rệt hơn.

Những biểu hiện thường gặp chị em không nên chủ quan

Bác Hà luôn nhắc chị em rằng, cơ thể rất tinh tế, chỉ cần để ý sẽ nhận ra nhiều dấu hiệu cảnh báo sớm. Ngoài tức bụng dưới khi quan hệ, chị em có thể gặp:

– Cảm giác nặng trĩu vùng hạ vị, nhất là về chiều tối hoặc sau vận động mạnh.
– Đau âm ỉ kéo dài nhiều giờ, thậm chí vài ngày sau quan hệ.
– Kinh nguyệt không đều, lúc sớm lúc muộn, máu kinh sẫm màu, có cục.
– Khí hư ra nhiều, màu vàng, trắng đục hoặc có mùi.
– Người mệt mỏi, dễ cáu gắt, ăn uống kém, ngủ không sâu.

Bác Hà nhận định, nếu các biểu hiện này lặp đi lặp lại, chị em tuyệt đối không nên xem nhẹ, bởi đó là dấu hiệu khí huyết đang bị rối loạn ở tầng sâu.

Cách cải thiện và hỗ trợ điều hòa theo Đông y

Trong quá trình thăm khám, Bác Hà luôn nhấn mạnh nguyên tắc điều trị Đông y là “biện chứng luận trị”, tức là phải xem xét cơ địa từng người. Tuy nhiên, về hướng chung, Đông y tập trung vào các giải pháp sau:

Hoạt huyết, hành khí, trừ ứ: Với thể khí trệ huyết ứ, cần giúp khí huyết lưu thông, giảm ứ tắc ở tử cung và phần phụ. Khi khí huyết thông, cảm giác tức nặng sẽ giảm dần.

Ôn kinh, tán hàn, hóa thấp: Những chị em đau âm ỉ, sợ lạnh, tay chân lạnh, cần chú trọng làm ấm hạ tiêu, loại bỏ hàn thấp tích tụ lâu ngày.

Bổ can thận, điều hòa xung nhâm: Đây là nền tảng quan trọng. Bác Hà luôn cho rằng, chỉ khi can thận vững, nội tiết ổn định thì tử cung mới khỏe, sinh lý mới bền lâu.

Bên cạnh đó, chị em có thể kết hợp xoa bóp vùng bụng dưới, giữ ấm cơ thể, ăn uống điều độ, hạn chế căng thẳng. Với những trường hợp nghi ngờ viêm phần phụ, chị em nên tham khảo thêm các kiến thức chuyên sâu tại bài viết về viêm phần phụ theo Đông y để hiểu rõ hơn tình trạng của mình.

Lưu ý dành cho chị em khi có triệu chứng kéo dài

Bác Hà mong chị em lưu ý một số điểm quan trọng sau:

– Không nên cố chịu đựng hoặc lạm dụng thuốc giảm đau tạm thời.
– Tránh quan hệ khi cơ thể đang mệt mỏi, stress hoặc có dấu hiệu viêm nhiễm rõ.
– Giữ ấm vùng bụng dưới, nhất là trong những ngày lạnh hoặc sau khi quan hệ.
– Chủ động đi khám khi đau kéo dài trên 1–2 tuần hoặc tái phát nhiều lần.

Bác Hà hiểu rằng, nhiều chị em vì gia đình, vì công việc mà chần chừ việc chăm sóc bản thân. Nhưng sức khỏe sinh sản là gốc rễ của hạnh phúc lâu dài. Khi cơ thể đã lên tiếng, chị em hãy lắng nghe và cho mình cơ hội được điều trị đúng cách, kịp thời.

— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —