Bác Hà gặp rất nhiều trường hợp chị em thắc mắc rằng vì sao trong chu kỳ kinh nguyệt, nhiệt độ cơ thể của mình có lúc tăng, lúc giảm, thậm chí cảm giác nóng bức hoặc ớn lạnh dù không phải lúc nào cũng trùng với thời điểm rụng trứng. Đây là băn khoăn hoàn toàn chính đáng, bởi cơ thể người phụ nữ là một chỉnh thể rất tinh tế. Theo góc nhìn của Đông y, nhiệt độ cơ thể trong chu kỳ kinh nguyệt không chỉ chịu tác động của rụng trứng mà còn liên quan mật thiết đến khí huyết, tạng phủ và trạng thái âm dương trong từng giai đoạn của chu kỳ.
Bác Hà hiểu rằng khi chị em nhận thấy sự thay đổi nhiệt độ cơ thể, thường sẽ lo lắng liệu mình có đang gặp vấn đề sức khỏe nào hay không. Vì vậy, trong bài viết này, Bác Hà sẽ phân tích một cách cặn kẽ những yếu tố ngoài rụng trứng có thể ảnh hưởng đến nhiệt độ cơ thể trong chu kỳ kinh nguyệt, giúp chị em hiểu rõ cơ thể mình hơn và biết cách điều chỉnh phù hợp.
Lý giải nguyên nhân theo góc nhìn Đông y
Theo Đông y, chu kỳ kinh nguyệt gắn liền với sự vận hành của khí huyết và sự thịnh suy của âm dương trong cơ thể người phụ nữ. Nhiệt độ cơ thể thực chất là biểu hiện bên ngoài của “nhiệt – hàn” bên trong tạng phủ. Bác Hà thường nhận định rằng, khi âm dương mất cân bằng, nhiệt độ cơ thể sẽ có những dao động bất thường.
Yếu tố đầu tiên phải kể đến là tình trạng khí huyết. Khí huyết hư suy, vận hành kém sẽ khiến cơ thể dễ cảm thấy lạnh, tay chân mát, nhiệt độ nền có xu hướng thấp hơn. Ngược lại, khi khí huyết uất trệ, đặc biệt là can khí uất, sẽ sinh ra nội nhiệt, làm chị em cảm thấy nóng trong người, nhiệt độ cơ thể tăng nhẹ ngay cả khi chưa đến thời điểm rụng trứng.
Bác Hà cũng gặp nhiều chị em có tỳ vị hư yếu. Tỳ chủ vận hóa, khi tỳ yếu, cơ thể sinh thấp trệ, thấp lâu ngày hóa nhiệt, khiến nhiệt độ cơ thể dao động thất thường trong suốt chu kỳ kinh. Ngoài ra, thận là gốc của tiên thiên, chủ về sinh sản. Thận âm hư sẽ không đủ để chế ước dương, dẫn đến hư nhiệt, biểu hiện bằng cảm giác nóng âm ỉ, bốc hỏa nhẹ trong những ngày trước hoặc sau kỳ kinh.
Một yếu tố nữa mà Bác Hà muốn nhấn mạnh là cảm xúc. Đông y coi “can chủ sơ tiết”, can khí uất do stress, lo âu, áp lực kéo dài sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sự điều hòa thân nhiệt. Nhiều chị em chia sẻ với Bác Hà rằng, những tháng căng thẳng công việc, họ cảm thấy người nóng hơn hẳn, dễ bứt rứt trong kỳ kinh. Đây chính là biểu hiện điển hình của can khí uất kết sinh nhiệt.
Các biểu hiện thường gặp khi nhiệt độ cơ thể bị ảnh hưởng
Dưới góc nhìn của Bác Hà, sự thay đổi nhiệt độ cơ thể trong chu kỳ kinh nguyệt thường đi kèm nhiều dấu hiệu khác nhau. Chị em có thể cảm thấy nóng bừng mặt, khô miệng, dễ cáu gắt, đặc biệt là trước kỳ kinh. Đây thường là biểu hiện của can uất hóa nhiệt hoặc âm hư nội nhiệt.
Ngược lại, có những trường hợp chị em lại hay ớn lạnh, sợ gió, tay chân lạnh, mệt mỏi trong những ngày hành kinh. Bác Hà cho rằng đây là biểu hiện của khí huyết hư hoặc hàn tà xâm nhập khi chính khí suy yếu. Nhiệt độ cơ thể khi đo có thể thấp hơn bình thường, kèm theo đau bụng kinh âm ỉ, thích chườm ấm.
Một số chị em còn nhận thấy nhiệt độ cơ thể tăng nhẹ kèm theo cảm giác nặng người, đầy bụng, ngực tức. Bác Hà thường nhận định đây là dấu hiệu của thấp nhiệt hoặc khí trệ huyết ứ. Những biểu hiện này tuy không quá rầm rộ nhưng nếu kéo dài sẽ ảnh hưởng đến chất lượng chu kỳ kinh và sức khỏe sinh sản lâu dài.
Cách cải thiện để ổn định nhiệt độ cơ thể
Theo kinh nghiệm điều trị Đông y của Bác Hà, muốn cải thiện sự dao động nhiệt độ cơ thể trong chu kỳ kinh nguyệt, chị em cần điều hòa từ gốc, tức là điều hòa khí huyết và cân bằng âm dương.
Trước hết, chế độ sinh hoạt cần được điều chỉnh. Bác Hà luôn khuyên chị em ngủ đủ giấc, tránh thức khuya, bởi thức khuya làm hao tổn thận âm và can huyết, từ đó dễ sinh nội nhiệt. Việc giữ tinh thần thư thái, hạn chế căng thẳng cũng rất quan trọng để can khí được sơ tiết thông suốt.
Về ăn uống, Đông y đề cao sự điều hòa. Nếu cơ thể có xu hướng nóng, chị em nên hạn chế đồ cay nóng, chiên rán, rượu bia; tăng cường thực phẩm thanh mát như rau xanh, đậu đen, mè đen. Với những trường hợp hay lạnh, khí huyết hư, Bác Hà thường khuyên bổ sung các món ấm nóng vừa phải như canh gừng, cháo đậu đỏ, giúp ôn dương và thúc đẩy tuần hoàn.
Ngoài ra, việc vận động nhẹ nhàng như đi bộ, yoga, khí công cũng giúp khí huyết lưu thông, từ đó ổn định thân nhiệt. Bác Hà nhận thấy nhiều chị em sau khi duy trì thói quen vận động đều đặn thì các biểu hiện nóng lạnh thất thường trong chu kỳ kinh giảm đi rõ rệt.
Vai trò của điều trị Đông y cá nhân hóa
Bác Hà luôn nhấn mạnh rằng, mỗi cơ thể là một thể bệnh khác nhau. Cùng là thay đổi nhiệt độ cơ thể nhưng có người do âm hư, người do khí trệ, người lại do hàn thấp. Vì vậy, Đông y không đi theo một công thức chung mà cần biện chứng luận trị rõ ràng.
Trong quá trình thăm khám, Bác Hà thường căn cứ vào mạch, lưỡi, sắc mặt và toàn bộ biểu hiện của chị em để đưa ra hướng điều chỉnh phù hợp. Khi gốc rễ được điều hòa, nhiệt độ cơ thể sẽ dần ổn định một cách tự nhiên, chu kỳ kinh nguyệt cũng trở nên nhẹ nhàng hơn.
Nhận định của Bác Hà: Sự thay đổi nhiệt độ cơ thể trong chu kỳ kinh nguyệt không phải là hiện tượng đơn lẻ, mà là tiếng nói của cơ thể về sự mất cân bằng bên trong. Lắng nghe và điều chỉnh sớm sẽ giúp chị em bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài.
Lưu ý dành cho chị em
Bác Hà muốn nhắn nhủ rằng, nếu chị em chỉ thấy nhiệt độ cơ thể thay đổi nhẹ, không kèm theo triệu chứng bất thường nghiêm trọng thì không nên quá lo lắng. Tuy nhiên, nếu tình trạng nóng lạnh thất thường kéo dài, kèm rối loạn kinh nguyệt, đau bụng dữ dội, mệt mỏi nhiều thì nên chủ động thăm khám để được tư vấn cụ thể.
Đừng chủ quan bỏ qua những tín hiệu nhỏ của cơ thể. Theo quan điểm của Bác Hà, chăm sóc sức khỏe phụ nữ cần sự kiên trì và thấu hiểu chính mình. Khi chị em biết điều hòa sinh hoạt, ăn uống và cảm xúc, cơ thể sẽ tự khôi phục trạng thái cân bằng vốn có.
— Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Thanh Hà —
Thu gọn
